ગુજરાતમાં 12 વર્ષમાં ચોમાસાની સૌથી નબળી શરૂઆત: 30 જૂન સુધી માત્ર 28 મિમી વરસાદ, 52 તાલુકા કોરાધાકોડ; પાક અને પાણીની ચિંતા વધી

ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસાની શરૂઆત છેલ્લા 12 વર્ષમાં સૌથી નબળી રહી છે. સામાન્ય રીતે રાજ્યમાં 15 જૂન આસપાસ ચોમાસું બેસી જતું હોય છે અને 30 જૂન સુધીમાં સમગ્ર રાજ્યને આવરી લેતું હોય છે. જોકે, આ વર્ષે ચોમાસું લગભગ 9 દિવસ મોડું પહોંચ્યું અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં પ્રવેશ કર્યા બાદ તેની ગતિ ધીમી પડી જતાં રાજ્યના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદની ભારે અછત સર્જાઈ છે.

30 જૂન સવારે 6 વાગ્યા સુધીના આંકડા મુજબ રાજ્યમાં સરેરાશ માત્ર 28.42 મિમી વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે જૂન મહિનામાં સામાન્ય રીતે 110 મિમી વરસાદ થવો જોઈએ. એટલે કે, સરેરાશની સરખામણીએ આ વર્ષે વરસાદમાં મોટી ઘટ જોવા મળી છે.

12 વર્ષમાં સૌથી ઓછો વરસાદ

વરસાદના છેલ્લા 12 વર્ષના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો 2026માં 30 જૂન સુધી નોંધાયેલો વરસાદ સૌથી ઓછો રહ્યો છે. અગાઉના વર્ષોની સરખામણીએ આ વર્ષે ચોમાસાની ગતિ ખૂબ જ ધીમી રહી છે, જેના કારણે ખેડૂતો અને પાણી વ્યવસ્થાપન તંત્ર બંનેની ચિંતા વધી છે.

રાજ્યમાં છેલ્લા 12 વર્ષ દરમિયાન 2016, 2018, 2019, 2022, 2024 અને હવે 2026માં જૂન મહિનામાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે, પરંતુ આ વર્ષે સ્થિતિ સૌથી વધુ ચિંતાજનક બની છે.

રાજ્યના 52 તાલુકામાં ટીપું પણ નહીં

30 જૂન સુધીના વરસાદના સત્તાવાર આંકડા મુજબ રાજ્યના કુલ 268 તાલુકામાંથી 52 તાલુકા હજુ પણ કોરાધાકોડ રહ્યા છે. એટલે કે, આ વિસ્તારોમાં હજુ સુધી નોંધપાત્ર વરસાદ થયો જ નથી.

વરસાદની લાંબી રાહને કારણે ખેડૂતો વાવણી શરૂ કરી શક્યા નથી અને અનેક વિસ્તારોમાં ખેતરો હજુ પણ સૂકા પડ્યા છે.

વાવેતર માત્ર 9 ટકા

ચોમાસાની નબળી શરૂઆતની સીધી અસર ખેતી પર જોવા મળી રહી છે. રાજ્યમાં 22 જૂન સુધીમાં માત્ર 7.66 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં જ વાવેતર થયું છે, જે કુલ વાવેતરલાયક વિસ્તારના માત્ર 9 ટકા જેટલું છે.

જ્યારે ગત વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 18.29 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં વાવેતર પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું હતું. સામાન્ય રીતે રાજ્યમાં સરેરાશ વાવેતર વિસ્તાર 85.30 લાખ હેક્ટર જેટલો રહે છે.

ખેડૂતો હવે વાવણીલાયક વરસાદની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ડેમોમાં પણ પાણી ઓછું

રાજ્યમાં આવેલા નર્મદા સહિત કુલ 207 જળાશયોમાં હાલમાં 46.55 ટકા જળસંગ્રહ નોંધાયો છે. આ સ્થિતિ ગત વર્ષની સરખામણીએ લગભગ 2 ટકા ઓછી છે.

જો આગામી દિવસોમાં સારો વરસાદ નહીં પડે તો પીવાના પાણી તેમજ સિંચાઈ માટેની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે.

અલનીનોના કારણે વરસાદ પર અસર

હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આ વર્ષે **અલનીનો (El Niño)**ની અસરને કારણે ચોમાસું નબળું રહેવાની શક્યતા છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના લાંબા ગાળાના પૂર્વાનુમાનમાં પણ સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

જો અલનીનોની અસર લાંબા સમય સુધી યથાવત રહેશે તો રાજ્યમાં વરસાદનું વિતરણ અસમાન રહી શકે છે, જેની સીધી અસર ખેતી, જળાશયો અને પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા પર પડી શકે છે.

ખેડૂતોમાં ચિંતા, સારા વરસાદની રાહ

રાજ્યના મોટાભાગના જિલ્લાઓમાં ખેડૂતો વાવણીલાયક વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. વરસાદમાં થયેલા વિલંબ અને ઘટાડાને કારણે ખરીફ પાકના ઉત્પાદન પર અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

હવે ખેડૂતો તેમજ રાજ્ય સરકારની નજર આગામી દિવસોના વરસાદ પર ટકેલી છે. જો જુલાઈના પ્રથમ અને બીજા સપ્તાહમાં સારો વરસાદ થાય તો ખેતી અને જળસંગ્રહની સ્થિતિમાં સુધારો થઈ શકે છે, પરંતુ વરસાદમાં વધુ વિલંબ રાજ્ય માટે પડકારરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.