પેટ્રોલ પછી હવે ડીઝલમાં પણ ભેળસેળ: દુનિયામાં સૌથી પહેલો પ્રયોગ કરશે ભારત, જાણો મોદી સરકારનો પ્લાન અને તમારા વાહન પર શું પડશે અસર

પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ બાદ હવે કેન્દ્ર સરકાર ડીઝલમાં પણ બાયોફ્યુઅલ ભેળવવાની તૈયારી કરી રહી છે. જો આ યોજના અમલમાં આવશે તો ભારત ડીઝલમાં આ પ્રકારનું વ્યાપક ફ્યુઅલ બ્લેન્ડિંગ કરનાર દુનિયાનો પ્રથમ દેશ બનશે. સરકારનો હેતુ કાચા તેલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો, પ્રદૂષણ ઓછું કરવાનો અને સ્વદેશી બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

સરકારના પ્રસ્તાવ મુજબ, ડીઝલમાં આઇસોબ્યુટાનોલ (Isobutanol) જેવા બાયોફ્યુઅલનું મિશ્રણ કરવામાં આવશે. આ માટે વાહન ઉત્પાદકો અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ સાથે મળીને પરીક્ષણ શરૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

શું છે મોદી સરકારનો પ્લાન?

કેન્દ્ર સરકાર તબક્કાવાર રીતે ડીઝલમાં બાયોફ્યુઅલ ભેળવવાની યોજના બનાવી રહી છે. શરૂઆતમાં મર્યાદિત પ્રમાણમાં મિશ્રણ કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેના પરિણામોના આધારે સમગ્ર દેશમાં તેનો અમલ થઈ શકે છે.

આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ છે:

• કાચા તેલની આયાતમાં ઘટાડો
• ઇંધણ ખર્ચ ઘટાડવો
• કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો
• ખેડૂતો અને બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવું
• ઊર્જા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા વધારવી

આઇસોબ્યુટાનોલ શું છે?

આઇસોબ્યુટાનોલ એક પ્રકારનું બાયોફ્યુઅલ છે, જે શેરડી, મકાઈ, કૃષિ કચરો અને અન્ય બાયોમાસમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેને ડીઝલ સાથે મિશ્રિત કરીને પરંપરાગત ઇંધણનો વિકલ્પ તરીકે ઉપયોગ કરી શકાય છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, તેમાં ઊર્જા ક્ષમતા સારી હોય છે અને તે સામાન્ય બાયોફ્યુઅલની સરખામણીએ વધુ કાર્યક્ષમ માનવામાં આવે છે.

વાહનો પર શું પડશે અસર?

સરકાર અને ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓના પરીક્ષણો બાદ જ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે. જોકે નિષ્ણાતોના મતે મર્યાદિત પ્રમાણમાં બ્લેન્ડિંગ કરવામાં આવે તો મોટાભાગના નવા ડીઝલ એન્જિન પર ખાસ નકારાત્મક અસર થવાની શક્યતા ઓછી છે.

જો કે કેટલાક મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં લેવા જેવા છે:

• ખૂબ જૂના ડીઝલ એન્જિનમાં કામગીરી પર અસર થઈ શકે.
• લાંબા સમય બાદ ફ્યુઅલ ફિલ્ટર અથવા રબર સીલ પર અસર થવાની શક્યતા રહે.
• માઇલેજમાં થોડો ફેરફાર થઈ શકે છે.
• ઉત્પાદક કંપનીઓ તરફથી એન્જિન સુસંગતતા અંગે માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી શકે છે.

શું મળશે ફાયદો?

જો યોજના સફળ રહેશે તો દેશને અનેક લાભ મળી શકે છે.

• પેટ્રોલિયમ આયાત પરનો ખર્ચ ઘટશે.
• વિદેશી ચલણની બચત થશે.
• ખેડૂતોને બાયોફ્યુઅલ માટે નવી બજાર વ્યવસ્થા મળશે.
• પર્યાવરણને ઓછું પ્રદૂષણ થશે.
• ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે.

શું હોઈ શકે પડકારો?

આ યોજનાના અમલ પહેલાં કેટલાક પડકારો પણ છે.

• તમામ વાહનો બાયોફ્યુઅલ માટે સુસંગત હોવા જરૂરી છે.
• દેશભરમાં ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન વિકસાવવી પડશે.
• ઇંધણની ગુણવત્તા જાળવવી સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.
• ગ્રાહકોમાં વિશ્વાસ ઉભો કરવો પડશે.

કઈ કંપનીઓ કરશે પરીક્ષણ?

સરકારી યોજના હેઠળ દેશની અગ્રણી ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ અને તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ સાથે મળીને ડીઝલમાં આઇસોબ્યુટાનોલ બ્લેન્ડિંગનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. પરીક્ષણ સફળ રહેશે તો આગામી વર્ષોમાં તેને મોટા પાયે લાગુ કરવાની દિશામાં સરકાર આગળ વધી શકે છે.

ભારત કેમ બનશે દુનિયામાં પહેલો દેશ?

વિશ્વના અનેક દેશોમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ થાય છે, પરંતુ ડીઝલમાં આ પ્રકારના બાયોફ્યુઅલના વ્યાપક ઉપયોગ અંગે હજુ સુધી કોઈ દેશે રાષ્ટ્રીય સ્તરે અમલ કર્યો નથી. જો ભારત આ યોજના સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકે છે તો તે ડીઝલ બ્લેન્ડિંગમાં વૈશ્વિક સ્તરે આગેવાની કરનાર પ્રથમ દેશ બની શકે છે.

સામાન્ય લોકો માટે શું બદલાશે?

જો સરકારનો પ્રયોગ સફળ રહેશે તો ભવિષ્યમાં પેટ્રોલની જેમ ડીઝલમાં પણ બાયોફ્યુઅલ મિશ્રણ સામાન્ય બની શકે છે. શરૂઆતમાં ગ્રાહકોને કોઈ અલગ પ્રકારનું ઇંધણ ભરાવવાની જરૂર નહીં પડે, કારણ કે મિશ્રણ ઓઇલ કંપનીઓ દ્વારા જ કરવામાં આવશે. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી લાંબા ગાળે દેશની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બનશે અને આયાતી ક્રૂડ પરની નિર્ભરતા ઘટશે.