અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધુ ઘેરાયો: ઈરાને અમેરિકી MQ-9 ડ્રોન તોડી પાડ્યાનો દાવો, હોર્મુઝમાં દખલ સામે કડક ચેતવણી; USએ 170થી વધુ સૈન્ય ઠેકાણાં નિશાન બનાવ્યાનો દાવો

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સૈન્ય તણાવ ફરી એકવાર ગંભીર બની રહ્યો છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે અમેરિકાના અત્યાધુનિક MQ-9 રીપર ડ્રોનને તોડી પાડ્યો છે. ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી IRNA અનુસાર, બુધવારે ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ની એર ડિફેન્સ યુનિટે ડ્રોનને શોધી કાઢીને તેને ઇન્ટરસેપ્ટ કર્યા બાદ નષ્ટ કરી દીધો હતો. જોકે, અમેરિકાએ હજુ સુધી આ દાવા અંગે કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી નથી.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દખલ ન કરવા અમેરિકાને ચેતવણી

ડ્રોન તોડી પાડ્યાના દાવા સાથે IRGCએ અમેરિકાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દખલ ન કરવાની ચેતવણી પણ આપી છે. ઈરાને કહ્યું છે કે જો અમેરિકા સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ રાખશે તો હોર્મુઝમાં જહાજોની સામાન્ય અવરજવર પુનઃસ્થાપિત થઈ શકશે નહીં, જેના કારણે આ માર્ગ પર નિર્ભર અનેક દેશોના આર્થિક હિતોને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલનું પરિવહન થાય છે, તેથી અહીં કોઈપણ વિક્ષેપ વૈશ્વિક બજારને અસર કરી શકે છે.

અમેરિકાનો દાવો- 170થી વધુ ઈરાની સૈન્ય ઠેકાણાં પર હુમલા

બીજી તરફ અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ દાવો કર્યો છે કે મંગળવાર અને બુધવારે ઈરાનના 170થી વધુ સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. અમેરિકાના જણાવ્યા મુજબ આ હુમલાઓમાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, મિસાઈલ અને ડ્રોન ભંડાર, સૈન્ય સ્પીડ બોટ તેમજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસના વ્યૂહાત્મક સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા.

છેલ્લા 24 કલાકમાં પાંચ મોટા વિકાસ

અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે છેલ્લા 24 કલાકમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ સામે આવી છે.

• ઈરાને દાવો કર્યો કે અમેરિકાએ બુશેહર પરમાણુ પ્લાન્ટ નજીક હવાઈ હુમલો કર્યો, જોકે સુવિધાને કોઈ નુકસાન થયું નથી.
• અમેરિકાના હુમલાઓના જવાબમાં ઈરાને બહેરીન, કુવૈત અને જોર્ડનમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા હોવાનો દાવો કર્યો છે.
• ઈરાને આરોપ લગાવ્યો છે કે અમેરિકાએ ચીન અને રશિયા સાથે જોડાયેલા વ્યૂહાત્મક રેલવે પુલ પર ક્રૂઝ મિસાઈલ હુમલો કર્યો.
• અમેરિકા-ઈરાન તણાવને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તેલ ટેન્કરોની અવરજવર લગભગ ઠપ થઈ ગઈ છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર અસર જોવા મળી રહી છે.
• ઈરાને અમેરિકી નાકાબંધીની આશંકા વચ્ચે એક જ રાતમાં અંદાજે 1 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસ માટે મોકલ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

અમેરિકા હજુ પણ વાતચીત માટે તૈયાર

તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે હજુ પણ રાજદ્વારી માર્ગે ઉકેલ લાવવા માંગે છે. અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ બંને દેશો વચ્ચે ટેકનિકલ સ્તરની વાટાઘાટો ચાલુ છે અને પ્રાદેશિક મધ્યસ્થી દેશો તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર વધતી ચિંતા

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઓઈલ ટ્રાન્ઝિટ રૂટમાંનું એક છે. અહીં તણાવ વધવાથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર અસર અને અનેક દેશોના અર્થતંત્ર પર દબાણ વધવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનશે તો તેની અસર સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પડી શકે છે.