ભારત-પાકના 117 પ્રતિષ્ઠિત લોકોએ મોદી-શહબાઝને લખ્યો પત્ર: કહ્યું- દુશ્મની નહીં, વાતચીત અને સંબંધો ફરી શરૂ કરો

નવી દિલ્હી/ઇસ્લામાબાદ: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે બંને દેશોની 117 પ્રતિષ્ઠિત હસ્તીઓએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફને સંયુક્ત પત્ર લખીને દ્વિપક્ષીય વાતચીત ફરી શરૂ કરવાની અપીલ કરી છે. પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દક્ષિણ એશિયામાં શાંતિ, સ્થિરતા અને વિકાસ માટે સંઘર્ષ નહીં પરંતુ સંવાદનો માર્ગ અપનાવવો જરૂરી છે.

આ પત્ર પર ભારતના 61 અને પાકિસ્તાનના 56 પ્રતિષ્ઠિત લોકોએ હસ્તાક્ષર કર્યા છે. તેમાં પૂર્વ અધિકારીઓ, રાજકીય નેતાઓ, સામાજિક કાર્યકરો અને બુદ્ધિજીવીઓનો સમાવેશ થાય છે. ભારત તરફથી જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લા, મહેબૂબા મુફ્તી અને આરજેડીના સાંસદ મનોજ ઝા સહિત અનેક જાણીતી હસ્તીઓ સામેલ છે, જ્યારે પાકિસ્તાન તરફથી પૂર્વ વિદેશ મંત્રી ખુર્શીદ મહેમૂદ કસૂરી સહિત અનેક લોકોએ પત્રને સમર્થન આપ્યું છે.

શા માટે લખાયો પત્ર?

પત્રમાં જણાવાયું છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સતત વધતા રાજકીય અને સૈન્ય તણાવના કારણે બંને દેશોના વિકાસ, પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને સામાન્ય નાગરિકોના હિતોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. બંને દેશોએ મતભેદોને સંવાદ દ્વારા ઉકેલવા જોઈએ અને વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સકારાત્મક પગલાં ભરવા જોઈએ.

પત્રમાં કરવામાં આવેલી 11 મુખ્ય માંગણીઓ

1. ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે ઔપચારિક વાતચીત ફરી શરૂ થાય

પત્રમાં બંને સરકારોને રાજકીય અને રાજદ્વારી સ્તરે સીધી વાતચીત શરૂ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે જાન્યુઆરી 2016ના પઠાણકોટ આતંકવાદી હુમલા બાદ બંને દેશો વચ્ચેની ઔપચારિક દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો લગભગ બંધ થઈ ગઈ હતી.

2. જમ્મુ-કાશ્મીર સહિત તમામ વિવાદિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા

હસ્તીઓએ અપીલ કરી છે કે કાશ્મીર સહિત તમામ વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓનો ઉકેલ સંવાદથી શોધવામાં આવે. 2019માં કલમ 370 હટાવ્યા બાદ બંને દેશોના સંબંધોમાં વધુ તણાવ આવ્યો હતો.

3. સરહદ પર લશ્કરી તણાવ ઘટાડવો

પત્રમાં નિયંત્રણ રેખા (LoC) પર શાંતિ જાળવવા અને સૈન્ય તણાવ ઘટાડવા માટે વિશ્વાસ નિર્માણના પગલાં લેવા પર ભાર મૂકાયો છે.

4. બંને દેશોના લોકો વચ્ચે સંપર્ક વધારવો

સામાન્ય નાગરિકો, પરિવારો અને ધાર્મિક યાત્રાળુઓની અવરજવર સરળ બને તે માટે પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

5. સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવો

કલાકારો, વિદ્યાર્થીઓ, યુનિવર્સિટીઓ અને સાંસ્કૃતિક સંસ્થાઓ વચ્ચે ફરીથી સહયોગ શરૂ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

6. ક્રિકેટ સહિતની દ્વિપક્ષીય રમતગમત સ્પર્ધાઓ શરૂ કરવી

પત્રમાં બંને દેશો વચ્ચે ક્રિકેટ અને અન્ય રમતોની દ્વિપક્ષીય શ્રેણી ફરી શરૂ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે, જેથી લોકો વચ્ચેનો વિશ્વાસ વધે.

7. સીધી હવાઈ સેવા ફરી શરૂ કરવી

હાલ બંધ રહેલી ફ્લાઇટ સેવાઓ ફરી શરૂ કરીને મુસાફરી સરળ બનાવવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

8. વિઝા પ્રક્રિયા સરળ બનાવવી

વ્યાપાર, શિક્ષણ, સારવાર અને પારિવારિક મુલાકાત માટે વિઝા મેળવવાની પ્રક્રિયાને સરળ અને ઝડપી બનાવવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.

9. હાઈ કમિશનરોની ફરી નિમણૂક

બંને દેશોમાં સંપૂર્ણ સમયના હાઈ કમિશનરોની નિમણૂક કરીને રાજદ્વારી સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

10. બસ સેવા અને સરહદી માર્ગો ફરી શરૂ કરવાં

સમઝૌતા એક્સપ્રેસ, દિલ્હી-લાહોર બસ સેવા, અટારી-વાઘા બોર્ડર પર સામાન્ય અવરજવર અને કરતારપુર કોરિડોરને સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

11. દ્વિપક્ષીય વેપાર પુનઃશરૂ કરવો

પત્રમાં બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર ફરી શરૂ કરીને આર્થિક સંબંધોને મજબૂત બનાવવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.

ભાજપની પ્રતિક્રિયા

જમ્મુ-કાશ્મીર ભાજપના નેતા રવિંદર રૈનાએ આ પત્ર પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે ભારત હંમેશા તેના પાડોશી દેશો સાથે સારા સંબંધો ઈચ્છે છે, પરંતુ આતંકવાદ અને વાતચીત એકસાથે ચાલી શકે નહીં.

તેમણે યાદ અપાવ્યું કે પૂર્વ વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી લાહોર બસ યાત્રા પર ગયા બાદ કારગિલ યુદ્ધ થયું હતું અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પાકિસ્તાન મુલાકાત પછી પણ આતંકવાદી હુમલાઓ થયા હતા. તેમણે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે શું પાકિસ્તાન ભવિષ્યમાં આતંકવાદને સંપૂર્ણપણે રોકવાની ખાતરી આપી શકે છે?

તણાવ વચ્ચે શાંતિની અપીલ

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી રાજકીય, રાજદ્વારી અને સુરક્ષા સંબંધિત તણાવ યથાવત રહ્યો છે. આવા સમયે બંને દેશોની 117 પ્રતિષ્ઠિત હસ્તીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ સંયુક્ત પહેલને દક્ષિણ એશિયામાં શાંતિ અને સંવાદને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. જોકે, બંને સરકારો આ અપીલ પર શું વલણ અપનાવે છે તેના પર હવે સૌની નજર રહેશે.