‘જી રામ જી’ બિલને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી, ચિદમ્બરમે મનરેગામાંથી ગાંધીનું નામ કાઢવા પર કહ્યું- ફરીથી હત્યા કરવા જેવું છે

રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ VB-G-RAM-G બિલને મંજૂરી આપી, MGNREGA કાયદો હવે બંધ

રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ રવિવારે વિકસિત ભારત-રોજગાર અને આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) ગેરંટી બિલ, 2025 (VB-G-RAM-G)ને મંજૂરી આપી દીધી છે. હવે આ બિલ કાયદો બની ગયો છે અને તે 20 વર્ષ જૂના મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (MGNREGA)નું સ્થાન લેશે.

કૉંગ્રેસ નેતા પી. ચિદમ્બરમે આ બદલાવને લઈને કહ્યું કે, “મનરેગામાંથી મહાત્મા ગાંધીનું નામ હટાવવું તેમની ફરીથી હત્યા કરવા જેવું છે.” ચિદમ્બરમના મતે, ગાંધીજી અને નહેરુને સત્તાવાર રેકોર્ડમાંથી ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ કરી શકાય, પરંતુ તેઓ ભારતીય લોકોના મનમાં વસેલા છે અને કોઈ સરકારી આદેશ તેમને દૂર કરી શકતો નથી.

18 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ, બિલ સંસદમાંથી પસાર થયું હતું, જેમાં VB-G-RAM-G માટે 14 કલાકની ચર્ચા થઈ હતી. બિલને પાર પાડતા શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું કે, MGNREGAના નામમાં પહેલા મહાત્મા ગાંધીનું નામ ઉમેરાયું હતું જે પછી ચૂંટણીની સ્થિતિને કારણે જ આવ્યું.

કોંગ્રેસના નેતાઓ પણ VB-G-RAM-G બિલનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે. સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું કે, “સરકારે MGNREGA પર બુલડોઝર ચલાવ્યો છે અને હવે જમીનથી દૂર બેઠા નિર્ધારિત કરે છે કે કોને, કેટલો અને કઈ રીતે રોજગાર મળશે.”

નવા કાયદા સંબંધિત મહત્વના સવાલો:

1. MGNREGA પૂર્ણ રીતે સમાપ્ત થશે કે બંને યોજનાઓ સાથે ચાલશે?
   MGNREGA સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ જશે. VB-G-RAM-G કાયદો લાગુ થયા પછી MGNREGA ચાલતું નહીં રહેશે.
2. નવો કાયદો ક્યારે લાગુ થશે અને જૂના જોબ કાર્ડનું શું થશે?
   કાયદાને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી ગઈ છે. 6 મહિનાની અંદર રાજ્યોએ નવી યોજના અને ડિજિટલ/બાયોમેટ્રિક આધારિત નોંધણી પ્રણાલી તૈયાર કરવી પડશે.
3. મજૂરી દરોમાં ફેરફાર થશે કે જૂના જ રહેશે?
   બિલમાં મજૂરી દરો માટે સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો આ દરો અલગ નક્કી કરશે.
4. 125 દિવસનો રોજગાર બધાને મળશે કે શરતો સાથે?
   રોજગાર ગેરંટી સાથે મળશે, પરંતુ પરિવાર ગ્રામીણ વિસ્તારનો હોવો જરૂરી છે. પુખ્ત સભ્યો કૌશલ્ય વિનાનું શ્રમ કરવા તૈયાર હોવું જોઈએ અને કામ સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત જાહેર કાર્યોમાં જ મળશે.
5. વાવણી/કાપણી દરમિયાન કામ ન મળ્યું તો શું થશે?
   રાજ્ય સરકારોએ હકદાર છે કે તેઓ આ સમયગાળા માટે કામ અસ્થાયી રૂપે રોકી શકે. ખેતરોમાં મજૂરીની અછત ન આવે અને મજૂરો પછીના સરકારી કામોમાં જોડાઇ શકે.

VB-G-RAM-G બિલનો ઉદ્દેશ્ય છે કે રોજગારની નવી ગેરંટી સાથે રાજ્યોને ભંડોળની જવાબદારી આપવી, અને કાયદો પૂર્વ-MGNREGA માળખાથી અલગ રાજ્યો અને જિલ્લાઓમાં લાગુ થાય.