રાફેલ અપગ્રેડ વર્ઝન F-5થી ભારતની એર પાવરમાં વધારો

ભારત અને France વચ્ચે 114 રાફેલ લડાકૂ વિમાનો માટે અંદાજે 3.25 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ઐતિહાસિક સોદો થવા જઈ રહ્યો છે. 17 ફેબ્રુઆરીથી Emmanuel Macronની ત્રણ દિવસીય ભારત યાત્રા દરમિયાન આ ડીલ પર અંતિમ મહોર લાગવાની શક્યતા છે. આ 114માંથી 24 અદ્યતન સુપર રાફેલ હશે, જેને Dassault Aviation F-5 નામથી વિકસાવી રહી છે.

હાલ ભારતીય વાયુસેનાની પાસે F-3 વર્ઝનના 4.5 જનરેશન રાફેલ વિમાનો છે. નવા F-4 વર્ઝનનો પુરવઠો 2028-29થી શરૂ થવાનો છે, જ્યારે 2030 પછી મળનારા વિમાનો F-5 શ્રેણીના સુપર રાફેલ હશે. યુરોપિયન ધોરણો મુજબ F-5ને છઠ્ઠી પેઢીના જેટ તરીકે જોવામાં આવે છે. વાયુસેનાના સૂત્રો મુજબ આ સુપર રાફેલ અમેરિકાના F-35 અને રશિયાના Sukhoi Su-57 કરતાં વધુ અદ્યતન ગણાશે.

સોદા મુજબ 88 સિંગલ સીટર અને 26 ડબલ સીટર વિમાન મળશે. 18 વિમાન તૈયાર હાલતમાં ફ્રાન્સમાંથી આવશે, જ્યારે બાકીના 96 ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ હેઠળ ભારતમાં બનાવાશે. અંદાજે 55-60% ભાગો સ્વદેશી હશે. ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અંતર્ગત એન્જિન નિર્માતા Safran અને એવિઓનિક્સ કંપની Thales Group પણ જોડાશે.

આ પ્રસ્તાવને 16 જાન્યુઆરીએ સંરક્ષણ ખરીદ બોર્ડની મંજૂરી મળી ચૂકી છે અને હવે કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યોરિટી (CCS) સમક્ષ અંતિમ મંજૂરી માટે મોકલાશે. સંરક્ષણ મંત્રી Rajnath Singhની અધ્યક્ષતાવાળી કમિટીએ નેવી માટે Boeing P-8I સર્વેલન્સ વિમાન સહિત અનેક સૈન્ય ખરીદીઓને મંજૂરી આપી છે.

રક્ષા મંત્રાલયે Indian Coast Guard માટે 2,312 કરોડ રૂપિયામાં 8 ડોર્નિયર-228 વિમાન ખરીદવા Hindustan Aeronautics Limited સાથે કરાર કર્યો છે.

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં રક્ષા મંત્રાલયને 7.8 લાખ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી 1.85 લાખ કરોડ રૂપિયા મૂડીગત ખરીદી માટે રાખવામાં આવ્યા છે.

હાલ ભારતીય વાયુસેનાની પાસે 36 રાફેલ વિમાન છે, જ્યારે નૌકાદળે 26 મરીન વેરિઅન્ટનો ઓર્ડર આપ્યો છે. અંબાલા એરબેઝ પર ટ્રેનિંગ અને MRO સુવિધા કાર્યરત છે, જેથી નવા સ્ક્વોડ્રન ઝડપથી કાર્યરત કરી શકાય. આ મહાસોદાથી ભારતની એર ડિફેન્સ અને બોર્ડર સિક્યોરિટી ક્ષમતા નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત થવાની અપેક્ષા છે.