મેલોનીની સિગારેટ, પુતિનનો અમર થવાનો પ્રોજેક્ટ: વર્લ્ડ લીડર્સની મુલાકાતોમાં શું થાય છે; PM મોદી કેવી રીતે કરે છે તૈયારી

ફ્રાન્સના એવિયન શહેરમાં યોજાયેલી G7ની વાર્ષિક બેઠક દરમિયાન એક રસપ્રદ ક્ષણ કેમેરામાં કેદ થઈ ગઈ. બેઠક શરૂ થાય તે પહેલાં વિશ્વના નેતાઓ વચ્ચે અનૌપચારિક વાતચીત ચાલી રહી હતી. ઈટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીએ હળવા અંદાજમાં કહ્યું કે તેઓ સવારે ત્રણ કપ કોફી પી ચૂક્યા છે. તેના જવાબમાં જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્જે મજાકમાં પૂછ્યું, “અને એક સિગારેટ?”

મેલોનીએ હસતાં જવાબ આપ્યો કે તેમણે 1 મેથી સિગારેટ છોડીને નવી શરૂઆત કરી છે. આ સાંભળતાં જ આસપાસ બેઠેલા નેતાઓએ તાળીઓ પાડી અને કોઈએ કહ્યું, “યુ આર અ હીરો.” થોડા જ સમયમાં આ વાતચીત સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ ગઈ. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું કે વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓ પણ ક્યારેક સામાન્ય લોકો જેવી જ હળવી અને વ્યક્તિગત ચર્ચાઓ કરતા હોય છે.

પરંતુ નેતાઓની મુલાકાતો માત્ર આવી મજાકિય વાતો સુધી મર્યાદિત નથી. બંધ દરવાજા પાછળ અનેક વખત એવા નિર્ણયો લેવાતા હોય છે જે સમગ્ર વિશ્વની રાજનીતિ, અર્થવ્યવસ્થા અને સુરક્ષાને અસર કરતા હોય છે.

વર્લ્ડ લીડર્સની મુલાકાતોમાં શું થાય છે?

વિશ્વના નેતાઓની દરેક મુલાકાત માટે મહિનાઓ અગાઉથી તૈયારી શરૂ થઈ જાય છે. બંને દેશોના અધિકારીઓ બેઠકનો એજન્ડા, ચર્ચાના મુદ્દા, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને પ્રોટોકોલ નક્કી કરે છે. બેઠક દરમિયાન ક્યારે શું બોલવું, કયા મુદ્દા પર કેટલો ભાર આપવો અને ક્યાં સમાધાન કરવું તે અંગે નેતાઓને વિગતવાર બ્રિફિંગ આપવામાં આવે છે.

અનૌપચારિક ડિનર, કોફી મીટિંગ અને વોકિંગ ટોક્સ પણ કૂટનીતિનો મહત્વનો ભાગ હોય છે. ઘણી વખત ઔપચારિક બેઠકમાં ન ઉકેલાતા મુદ્દાઓ આવા અનૌપચારિક સંવાદોમાં ઉકેલાઈ જાય છે.

પુતિનનો ‘અમરત્વ’ પ્રોજેક્ટ

રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વિશે ઘણીવાર ચર્ચા થાય છે કે તેઓ લાંબા ગાળાના વિઝન સાથે કામ કરે છે. રશિયામાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, બાયોટેક્નોલોજી અને માનવ આયુષ્ય વધારવા સંબંધિત અનેક પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે. પશ્ચિમી મીડિયા ક્યારેક તેને ‘ઇમોર્ટાલિટી પ્રોજેક્ટ’ અથવા ‘અમરત્વની શોધ’ તરીકે વર્ણવે છે.

જોકે આ શબ્દ પ્રતીકાત્મક છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ છે કે રશિયા ભવિષ્યની ટેક્નોલોજી અને માનવ જીવન લંબાવવાના સંશોધનોમાં રોકાણ કરી રહ્યું છે. પુતિન ઘણીવાર રશિયાને વૈજ્ઞાનિક અને ટેક્નોલોજીકલ મહાશક્તિ બનાવવાના લક્ષ્યની વાત કરે છે.

ભેટ-સોગાદો પણ બને છે કૂટનીતિનો ભાગ

વિશ્વના નેતાઓ એકબીજાને ખાસ ભેટો પણ આપે છે. આ ભેટો માત્ર ઔપચારિકતા નથી, પરંતુ તે દેશની સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને મિત્રતાનું પ્રતીક હોય છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિઓથી લઈને યુરોપિયન નેતાઓ સુધી, દરેક મુલાકાતમાં ભેટોની આપ-લે જોવા મળે છે. ઘણી વખત આ ભેટો ઇતિહાસ, કલા અથવા સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.

PM મોદી કેવી રીતે કરે છે તૈયારી?

ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિદેશ પ્રવાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકો માટે વિશેષ તૈયારી માટે જાણીતા છે. કોઈપણ દ્વિપક્ષીય બેઠક પહેલાં તેમને સંબંધિત દેશની રાજકીય સ્થિતિ, આર્થિક સંબંધો, વેપાર, સુરક્ષા અને સાંસ્કૃતિક મુદ્દાઓ અંગે વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવે છે.

મોદી ઘણીવાર પોતાના સમકક્ષ નેતાઓ સાથે વ્યક્તિગત સંબંધો મજબૂત બનાવવા પર ભાર મૂકે છે. વિશ્વના અનેક નેતાઓ સાથે તેમની વ્યક્તિગત મિત્રતા અને અનૌપચારિક સંવાદની તસવીરો ચર્ચાનો વિષય બની રહે છે.

વિદેશ નીતિના નિષ્ણાતો માને છે કે મોદીનું વ્યક્તિત્વ, સ્મરણશક્તિ અને વ્યક્તિગત જોડાણ બનાવવાની શૈલી ભારતની કૂટનીતિને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ બની છે.

હોટ માઈકથી ખુલતી નેતાઓની માનવીય બાજુ

G7માં મેલોની અને મર્જ વચ્ચેની કોફી-સિગારેટની ચર્ચા એક નાની ઘટના હતી, પરંતુ તેણે દુનિયાને બતાવ્યું કે મોટા નિર્ણયો લેતા નેતાઓ પણ વ્યક્તિગત જીવન, સ્વાસ્થ્ય અને રોજિંદી આદતો વિશે વાત કરે છે.

કેમેરા સામે કડક અને ગંભીર દેખાતા નેતાઓ જ્યારે બંધ દરવાજા પાછળ અથવા અનૌપચારિક ક્ષણોમાં જોવા મળે છે ત્યારે તેમની એક અલગ જ માનવીય છબી સામે આવે છે. કદાચ આ જ કારણ છે કે આવી નાની-નાની ક્ષણો વિશ્વભરમાં ઝડપથી વાયરલ થઈ જાય છે અને લોકોમાં રસ જગાવે છે.

વિશ્વ રાજનીતિની મોટી બેઠકોમાં માત્ર કરારો અને નિવેદનો જ નહીં, પરંતુ સંબંધો, વિશ્વાસ અને માનવીય જોડાણો પણ એટલાં જ મહત્વના હોય છે. મેલોનીની સિગારેટ છોડવાની વાત પર પડેલી તાળીઓ એ જ હકીકતનો એક રસપ્રદ પુરાવો છે.