ભારત-અમેરિકા વચ્ચે આજથી 4 દિવસની નિર્ણાયક વાતચીત: ₹47 લાખ કરોડના વેપાર સોદા પર અંતિમ મોહર શક્ય

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે આજે એટલે કે સોમવારથી 4 દિવસીય ઉચ્ચ સ્તરીય વેપારિક વાતચીત શરૂ થઈ રહી છે. દિલ્હીમાં યોજાનારી આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં બંને દેશોના અધિકારીઓ તે વચગાળાના વેપાર કરાર (Interim Trade Deal)ને અંતિમ કાનૂની સ્વરૂપ આપવા પ્રયાસ કરશે, જેના માળખા પર આ વર્ષની શરૂઆતમાં ફેબ્રુઆરીમાં પ્રાથમિક સહમતિ બની હતી.

આ બેઠક માત્ર ટેરિફ ઘટાડા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભવિષ્યના વ્યાપક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (Bilateral Trade Agreement-BTA) માટેનો પાયો મજબૂત કરવાની દિશામાં પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

કોણ કરી રહ્યું છે વાટાઘાટોનું નેતૃત્વ?

આ 4 દિવસીય ચર્ચામાં અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ ત્યાંના મુખ્ય વેપાર વાર્તાકાર બ્રેન્ડન લિંચ કરી રહ્યા છે. જ્યારે ભારતીય પક્ષનું નેતૃત્વ વાણિજ્ય મંત્રાલયના અધિક સચિવ અને મુખ્ય વાર્તાકાર દર્પણ જૈન સંભાળી રહ્યા છે.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, બેઠકનો મુખ્ય હેતુ વચગાળાના વેપાર કરારને કાનૂની રીતે અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનો છે અને સાથે જ વ્યાપક વેપાર કરાર માટેની ચર્ચાઓને આગળ વધારવાનો છે.

કયા મુદ્દાઓ પર થશે ચર્ચા?

આ બેઠકમાં બંને દેશો વચ્ચે અનેક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં ચર્ચા થવાની છે, જેમાં મુખ્યત્વે:

• માર્કેટ એક્સેસ (બજારમાં પ્રવેશ)
• નોન-ટેરિફ અવરોધો
• કસ્ટમ્સ અને ટ્રેડ ફેસિલિટેશન
• ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રમોશન
• ઇકોનોમિક સિક્યુરિટી એલાઇનમેન્ટ
• સપ્લાય ચેઇન અને વ્યૂહાત્મક વેપાર સહકાર

આ મુદ્દાઓ ભવિષ્યમાં ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને નવી દિશા આપી શકે છે.

ફેબ્રુઆરીમાં બન્યું હતું ફ્રેમવર્ક, પરંતુ ટ્રમ્પના નિર્ણયોથી બદલાયું ગણિત

બંને દેશોએ 7 ફેબ્રુઆરીએ વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કા માટે એક વચગાળાના માળખા પર સહમતિ નોંધાવી હતી. તે અંતર્ગત અમેરિકા ભારત પરના કેટલાક ટેરિફમાં મોટો ઘટાડો કરવા સંમત થયું હતું.

મૂળ યોજના મુજબ:

• ભારતીય ઉત્પાદનો પરનો 50% ટેરિફ ઘટાડીને 18% કરવાનો
• રશિયન તેલ ખરીદી મુદ્દે લાગેલા વધારાના 25% ટેરિફને હટાવવાનો અથવા ઘટાડવાનો

પરંતુ 20 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના IEEPA કાયદા હેઠળ લાગુ કરાયેલા ભારે રેસિપ્રોકલ ટેરિફ વિરુદ્ધ ચુકાદો આપ્યો હતો.

તે પછી ટ્રમ્પે 24 ફેબ્રુઆરીથી 150 દિવસ માટે તમામ દેશો પર 10%નો સમાન ટેરિફ લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી. આ નિર્ણય બાદ સમગ્ર વેપાર સમીકરણ બદલાઈ ગયું અને ફેબ્રુઆરીમાં યોજાનારી આગળની વાટાઘાટો મુલતવી રાખવી પડી હતી.

એપ્રિલમાં ભારતીય ટીમ વોશિંગ્ટન ગઈ હતી અને હવે અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળ દિલ્હીમાં આવીને ચર્ચાને ફરી ગતિ આપી રહ્યું છે.

ભારત અમેરિકાથી ₹47 લાખ કરોડના પ્રોડક્ટ્સ ખરીદી શકે

હાલના પ્રસ્તાવિત માળખા હેઠળ ભારતે અમેરિકન ઔદ્યોગિક અને કૃષિ ઉત્પાદનો પર ટેરિફ ઘટાડવા અથવા દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

આમાં સામેલ છે:

• ડ્રાઈડ ડિસ્ટિલર્સ ગ્રેન્સ (DDGs)
• પશુઆહાર માટે રેડ સોરઘમ (લાલ જુવાર)
• ટ્રી નટ્સ
• તાજા અને પ્રોસેસ્ડ ફળો
• સોયાબીન તેલ
• વાઇન અને સ્પિરિટ્સ

તેના બદલામાં ભારત આગામી 5 વર્ષમાં અમેરિકા પાસેથી લગભગ 500 બિલિયન ડોલર એટલે કે અંદાજે ₹47 લાખ કરોડના ઉત્પાદનો ખરીદવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે.

આ ખરીદીમાં મુખ્યત્વે:

• એનર્જી પ્રોડક્ટ્સ
• એરક્રાફ્ટ અને એરક્રાફ્ટ પાર્ટ્સ
• કિંમતી ધાતુઓ
• ટેકનોલોજી પ્રોડક્ટ્સ
• કોકિંગ કોલ

નો સમાવેશ થાય છે.

આ ડીલ ભારત-અમેરિકા વેપાર ઇતિહાસની સૌથી મોટી આર્થિક ભાગીદારીમાંની એક બની શકે છે.

વચગાળાનો વેપાર કરાર શું હોય છે?

સંપૂર્ણ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) અથવા વ્યાપક વેપાર કરાર તૈયાર કરવામાં ઘણીવાર વર્ષો લાગી જાય છે. તે દરમિયાન બંને દેશો તાત્કાલિક લાભો અને વેપાર સુવિધા માટે મર્યાદિત મુદ્દાઓ પર અસ્થાયી સમજૂતી કરે છે, જેને વચગાળાનો વેપાર કરાર કહેવામાં આવે છે.

આ પ્રકારનો કરાર વેપાર સંબંધોમાં ઝડપ લાવે છે અને ભવિષ્યના મોટા કરારો માટેનો માર્ગ સરળ બનાવે છે.

અર્થતંત્ર અને વેપાર પર મોટી અસર શક્ય

નિષ્ણાતોના મતે, જો આ 4 દિવસીય બેઠક સફળ રહે અને વચગાળાના કરાર પર અંતિમ મોહર લાગે, તો ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર, રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક આર્થિક સહકારમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે.

દિલ્હીમાં શરૂ થતી આ ચર્ચા પર માત્ર બંને દેશોની નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર જગતની પણ નજર ટકેલી છે.