હીટવેવનો કહેર: યુપીનું બાંદા વિશ્વનું સૌથી ગરમ શહેર, 47.6°C સાથે રેકોર્ડ; 6 શહેરોમાં 46° પાર, કેન્દ્રે રાજ્યોને હીટ સ્ટ્રોક યુનિટ શરૂ કરવા કહ્યું

દેશભરમાં ગરમીનો પ્રચંડ પ્રહાર જોવા મળી રહ્યો છે. સોમવારે ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાન સહિત અનેક રાજ્યોમાં તાપમાને તમામ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા. ઉત્તર પ્રદેશનું બાંદા 47.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે વિશ્વનું સૌથી ગરમ શહેર બન્યું. આ તાપમાન બાંદામાં એપ્રિલ મહિનામાં અત્યાર સુધીનું સર્વોચ્ચ છે. અગાઉ અહીં 30 એપ્રિલ 2022 અને 25 એપ્રિલ 2026ના રોજ 47.4 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાયું હતું.

રાજસ્થાનના જેસલમેરમાં પણ ગરમીનો નવો રેકોર્ડ નોંધાયો. અહીં પારો 46.6 ડિગ્રી સુધી પહોંચ્યો, જે એપ્રિલ મહિનામાં અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ તાપમાન છે. અગાઉ 18 એપ્રિલ 2025ના રોજ અહીં 46.3 ડિગ્રી નોંધાયું હતું. મધ્ય પ્રદેશના ખજુરાહોમાં પણ તાપમાન 46 ડિગ્રી સુધી પહોંચ્યું, જે છેલ્લા દસ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે.

6 શહેરોમાં 46 ડિગ્રીથી વધુ તાપમાન

દેશના કુલ 6 શહેરોમાં તાપમાન 46 ડિગ્રી કે તેથી વધુ નોંધાયું. તેમાં બાંદા (47.6°C), જેસલમેર (46.6°C), અમરાવતી (46.6°C), વર્ધા (46.5°C), અકોલા (46.3°C), ખજુરાહો (46°C) અને બાડમેર (46°C)નો સમાવેશ થાય છે.

કેન્દ્ર સરકારની તાત્કાલિક કાર્યવાહી

હીટવેવ અને વધતા હીટ સ્ટ્રોકના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને હોસ્પિટલો અને આરોગ્ય સંસ્થાઓમાં હીટ સ્ટ્રોક મેનેજમેન્ટ યુનિટ શરૂ કરવા નિર્દેશ આપ્યા છે. આ યુનિટ્સ હીટ સ્ટ્રોકના દર્દીઓને ‘ગોલ્ડન અવર’માં સારવાર આપી જીવન બચાવવા માટે રચવામાં આવશે.

હીટ સ્ટ્રોક યુનિટ શું કરશે?

• દર્દીના શરીરનું તાપમાન ઝડપથી ઘટાડશે
• બરફના પાણી, કૂલિંગ બ્લેન્કેટ અને ઠંડી હવાની મદદથી સારવાર
• નસો દ્વારા પ્રવાહી આપવામાં આવશે
• કિડની અને લિવરનું સતત મોનિટરિંગ
• ORS અને ઠંડા પાણીની વ્યવસ્થા

હીટ સ્ટ્રોકમાં શરીરનું તાપમાન 104°F (40°C)થી ઉપર પહોંચી જાય છે, જે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

દિલ્હીમાં ખાસ વ્યવસ્થા

દિલ્હીમાં મુસાફરોને રાહત આપવા માટે બસોમાં ઠંડુ પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. સાથે જ બસ સ્ટોપ પર મફત ઠંડુ પાણી અને ORS પેકેટ્સ પણ આપવામાં આવશે.

આગામી બે દિવસનું હવામાન

29 એપ્રિલે:

• મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, છત્તીસગઢ, ઓડિશા, હરિયાણા, દિલ્હી, હિમાચલ પ્રદેશ, પંજાબ અને મહારાષ્ટ્રમાં હીટવેવનું એલર્ટ.
• આસામ અને મેઘાલયમાં ભારે થી અતિભારે વરસાદની શક્યતા.
• ઉત્તરાખંડમાં કરા, વીજળી અને તેજ પવન સાથે વાવાઝોડાની સંભાવના.

30 એપ્રિલે:

• ઓડિશામાં ગરમ અને ભેજવાળું હવામાન.
• છત્તીસગઢ અને ઝારખંડમાં વાવાઝોડા અને કરા પડી શકે.
• મધ્ય પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તરાખંડ અને દિલ્હીમાં ગાજવીજ સાથે વરસાદની શક્યતા.
• બિહાર, રાજસ્થાન, યુપી, તેલંગાણા અને હિમાચલમાં 30-40 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે.

એપ્રિલમાં ગરમીનો નવો રેકોર્ડ

આ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં દેશના વિવિધ હવામાન કેન્દ્રો પર લગભગ 45 વખત તાપમાન 45 ડિગ્રીથી ઉપર નોંધાયું છે. 2022 પછી આ સૌથી વધુ છે. 2022માં 56 વખત આવું બન્યું હતું. એટલે કે, 2026નો એપ્રિલ છેલ્લા ચાર વર્ષમાં સૌથી ગરમ રહ્યો છે.

મેમાં વધુ ગરમીની આગાહી

હવામાન વિભાગના અનુમાન મુજબ, મંગળવારથી વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય થશે, જેના કારણે કેટલાક રાજ્યોમાં તાત્કાલિક રાહત મળી શકે છે. જોકે, તેની અસર સમાપ્ત થયા બાદ મેના પ્રથમ અઠવાડિયાથી ફરી તાપમાનમાં વધારો થશે. રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં પારો 48થી 50 ડિગ્રી સુધી પહોંચી શકે છે.

અનેક રાજ્યોમાં વરસાદ અને વાવાઝોડું

28 એપ્રિલે દેશના 13 રાજ્યોમાં વરસાદ અને વાવાઝોડાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, આસામ સહિતના વિસ્તારોમાં 80 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે.

રાજસ્થાન, બિહાર, પંજાબ અને ચંદીગઢમાં અનેક સ્થળોએ વરસાદ, વાવાઝોડા અને કરા પણ પડ્યા છે.

ગરમી સામે અનોખા ઉપાયો

• નાગપુર રેલવે સ્ટેશન પર મુસાફરો માટે ‘મિસ્ટ કૂલિંગ સિસ્ટમ’ લગાવવામાં આવી.
• બીકાનેરમાં ઠેરઠેર પાણીની પરબો શરૂ કરાઈ.
• પ્રયાગરાજમાં ટ્રાન્સફોર્મરને ગરમીથી બચાવવા કૂલર લગાવવામાં આવ્યું.
• દિલ્હીમાં લોકો સ્કાર્ફ, ચશ્માં અને ORSનો સહારો લઈ રહ્યા છે.

દેશભરમાં ગરમીનો આ પ્રચંડ પ્રહાર આગામી દિવસોમાં વધુ ગંભીર બની શકે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ લોકોને બપોરના સમયે બહાર ન નીકળવાની, પૂરતું પાણી પીવાની અને સૂર્યપ્રકાશથી બચવાની સલાહ આપી છે.