પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા સપ્લાય ચેઈન પર ગંભીર અસર પડી રહી છે, જેના પ્રભાવ હવે ભારતમાં પણ જોવા મળી રહ્યા છે. ક્રૂડ ઓઇલ અને એલપીજીની આયાત ઘટતા દેશની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના સ્ટોક ઝડપથી ઘટી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકાર અને કંપનીઓ હવે ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડરમાં એલપીજીની માત્રા ઘટાડવાનો વિકલ્પ વિચારી રહી છે.
સૂત્રો મુજબ, 14.2 કિલોના સિલિન્ડરમાં માત્ર 10 કિલો ગેસ આપવાનો ‘પ્લાન-B’ તૈયાર થઈ રહ્યો છે, જેથી મર્યાદિત સપ્લાયને વધુ લોકો સુધી પહોંચાડી શકાય.
કેમ લેવામાં આવી રહ્યો છે આ નિર્ણય?
ઉદ્યોગના અધિકારીઓ અનુસાર, હાલ ઘણા LPG કેરિયર્સ પર્શિયન ગલ્ફ વિસ્તારમાં ફસાયેલા છે અને નવા કાર્ગો આવવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર તણાવને કારણે જહાજોની અવરજવર ઘટી ગઈ છે, જેના કારણે ભારતમાં ગેસ સપ્લાય પર સીધી અસર પડી છે.
ભારત તેની LPG જરૂરિયાતનો લગભગ 60% હિસ્સો આયાત કરે છે, જેમાંથી મોટા ભાગનો પુરવઠો ખાડી દેશોમાંથી આવે છે. આવી સ્થિતિમાં સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા સ્ટોક ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે.
14.2Kgથી 10Kg: શું બદલાશે?
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ:
- હાલનો 14.2Kg સિલિન્ડર સરેરાશ 35-40 દિવસ ચાલે છે
- 10Kg સિલિન્ડર પણ લગભગ 25-30 દિવસ સુધી પૂરતો રહેશે
- ઓછી માત્રાથી વધુ લોકોને ગેસ સપ્લાય કરી શકાશે
જો આ યોજના અમલમાં આવે તો સિલિન્ડર પર નવા લેબલ લગાવવામાં આવશે અને કિંમત પણ ગેસની માત્રા મુજબ નક્કી થશે.
ટેકનિકલ અને રેગ્યુલેટરી પડકાર
આ બદલાવ અમલમાં મૂકવા માટે કંપનીઓને બોટલિંગ પ્લાન્ટમાં ફેરફાર કરવો પડશે. ખાસ કરીને:
- વેઇંગ સિસ્ટમમાં ફેરફાર
- નવી લેબલિંગ વ્યવસ્થા
- રેગ્યુલેટરી મંજૂરી
સાથે જ, સિલિન્ડરના વજનમાં અચાનક ઘટાડાથી ગ્રાહકોમાં ગૂંચવણ અને વિરોધ પણ ઊભો થઈ શકે છે.
કોમર્શિયલ અને ઘરેલું માંગનો દબાણ
ભારતમાં દરરોજ લગભગ 93,500 ટન LPG નો વપરાશ થાય છે, જેમાંથી 80,400 ટન (86%) ઘરેલું ઉપયોગમાં જાય છે.
ગેસ કટોકટી શરૂ થયા પછી સરકારે કોમર્શિયલ યુઝર્સ માટે સપ્લાય મર્યાદિત કરી હતી, પરંતુ હવે તેને આંશિક રીતે (લગભગ 40%) પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ કારણે ઘરેલું સપ્લાય પર વધુ દબાણ વધ્યું છે.
માર્ચના પ્રથમ પખવાડિયામાં કુલ વપરાશમાં 17% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે સંકટની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
સપ્લાય પર વધતો દબાણ
હાલમાં ખાડી દેશોમાંથી નવી શિપમેન્ટ લગભગ બંધ છે. ગયા અઠવાડિયે માત્ર બે જહાજો 92,700 ટન ગેસ લઈને આવ્યા હતા, જે દેશના એક દિવસના વપરાશ જેટલું છે.
કોમર્શિયલ સપ્લાય ફરી શરૂ થતાં પહેલાથી જ ઓછા સ્ટોક પર વધુ દબાણ આવ્યું છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ પણ LPGની સ્થિતિને “ચિંતાજનક” ગણાવી છે અને બચત પર ભાર મૂક્યો છે.
આગળ શું થઈ શકે?
સરકારી સૂત્રો અનુસાર, આગામી કેટલાક અઠવાડિયામાં પરિસ્થિતિ વધુ વિકટ બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં:
- ગેસનો બચતપૂર્વક ઉપયોગ અનિવાર્ય બની શકે
- સિલિન્ડરની માત્રામાં તાત્કાલિક ઘટાડો થઈ શકે
- વધુ નિયંત્રણો લાગુ પડી શકે
હાલ માટે સરકારનો દાવો છે કે ઘરેલું સપ્લાય નિયમિત છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ સુધરશે નહીં તો ‘પ્લાન-B’ લાગુ કરવાની ફરજ પડી શકે છે.
નિષ્કર્ષ
યુદ્ધના કારણે ઊભી થયેલી વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટની અસર હવે સીધી રીતે સામાન્ય લોકોના જીવન પર પડવાની શક્યતા વધી રહી છે. ગેસ સિલિન્ડરની માત્રામાં ઘટાડો એક તાત્કાલિક ઉપાય બની શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે સપ્લાય સ્થિર કરવી સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
Leave feedback about this