ગાંધારીના ક્રોધથી ધ્રૂજી ઉઠ્યા પાંડવો, માત્ર એક નજર પડતા જ યુધિષ્ઠિરના નખ કાળા પડી ગયા!

મહાભારતનું 18 દિવસ સુધી ચાલેલું ભીષણ યુદ્ધ કૌરવોના પરાજય અને પાંડવોના વિજય સાથે પૂર્ણ થયું હતું, પરંતુ યુદ્ધનો અંત અનેક પરિવારો માટે દુઃખ, શોક અને વિયોગની શરૂઆત બની ગયો હતો. હસ્તિનાપુરની ધરતી પર સર્વત્ર વિનાશનું દૃશ્ય હતું. પોતાના 100 પુત્રોના મૃત્યુથી શોકગ્રસ્ત માતા ગાંધારીના હૃદયમાં પાંડવો પ્રત્યે ભારે ક્રોધ હતો.

આ જ સમયનો એક પ્રસંગ મહાભારતમાં વર્ણવવામાં આવ્યો છે, જેમાં ગાંધારીના ક્રોધની શક્તિ જોઈને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર સહિત તમામ પાંડવો ભયભીત થઈ ગયા હતા.

ગાંધારી સામે પહોંચ્યા પાંડવો

યુદ્ધમાં વિજય મેળવ્યા બાદ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સાથે પાંડવો ધૃતરાષ્ટ્ર અને ગાંધારીના આશીર્વાદ લેવા પહોંચ્યા. પોતાના પુત્રોના વિનાશથી વ્યથિત ગાંધારી પાંડવોને શ્રાપ આપવા તૈયાર હતા. જોકે, મહર્ષિ વેદવ્યાસે તેમને શાંત રહેવા સમજાવ્યા હતા.

સૌથી પહેલા ભીમસેન ગાંધારી પાસે પહોંચ્યા. તેમણે નમ્રતાપૂર્વક પોતાના કૃત્યો માટે ક્ષમા માંગી અને કહ્યું કે દુર્યોધન સામે યુદ્ધમાં તેમને જીવ બચાવવા માટે કઠોર પગલાં ભરવા પડ્યા હતા. ભીમે દ્રૌપદીના અપમાન અને કૌરવોના અધર્મની પણ યાદ અપાવી.

ભીમની વાતો સાંભળીને ગાંધારીનો ક્રોધ થોડો શાંત થયો, પરંતુ તેમણે તરત જ યુધિષ્ઠિરને બોલાવવા કહ્યું.

યુધિષ્ઠિરે પોતાની ભૂલ સ્વીકારી

ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ગાંધારી સમક્ષ અત્યંત નમ્રતાથી હાજર થયા. તેમણે કહ્યું કે કુરુવંશના વિનાશ માટે તેઓ પોતાને જવાબદાર માને છે અને જો ગાંધારી તેમને શ્રાપ આપવા માંગતા હોય તો તેઓ તે સ્વીકારવા તૈયાર છે.

યુધિષ્ઠિરના શબ્દોમાં પસ્તાવો અને આત્મગ્લાનિ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. તેમની નમ્રતા જોઈને ગાંધારી પણ ભાવુક બની ગયા અને તેમની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.

ગાંધારીની એક નજર અને નખ કાળા પડી ગયા

યુધિષ્ઠિર ગાંધારીના ચરણોમાં નમ્યા ત્યારે એક અદ્ભુત ઘટના બની. વર્ષો સુધી આંખો પર પટ્ટી બાંધનારી ગાંધારીની દૃષ્ટિ અકસ્માત પટ્ટીની નીચેથી યુધિષ્ઠિરના પગના નખ પર પડી ગઈ.

કહેવાય છે કે પોતાના પતિ ધૃતરાષ્ટ્રના દુઃખમાં ભાગીદાર બનવા માટે ગાંધારીએ આખું જીવન આંખો પર પટ્ટી બાંધી રાખી હતી. આ તપશ્ચર્યાથી તેમની અંદર અસાધારણ તેજ અને શક્તિ એકત્રિત થઈ હતી.

જેમ જ તેમની ક્રોધભરી નજર યુધિષ્ઠિરના નખ પર પડી, તેમ તેમના પગના નખ ક્ષણમાત્રમાં કાળા પડી ગયા. આ દૃશ્ય જોઈને ત્યાં હાજર દરેક વ્યક્તિ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ.

અર્જુન પણ ડરી ગયા

ગાંધારીની દૃષ્ટિની આ અસાધારણ શક્તિ જોઈને અર્જુન સહિત અન્ય પાંડવો પણ ભયભીત થઈ ગયા. કથાઓ અનુસાર અર્જુન તો તરત જ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પાછળ જઈને ઊભા રહી ગયા.

શ્રીકૃષ્ણની હાજરી અને યુધિષ્ઠિરની નમ્રતા જોઈને ગાંધારીનો ક્રોધ ધીમે-ધીમે શાંત થયો. ત્યારબાદ તેમણે પાંડવોને આશીર્વાદ આપ્યા અને ભવિષ્ય માટે ધર્મના માર્ગે ચાલવાની સલાહ આપી.

આ પ્રસંગમાંથી મળતી શીખ

મહાભારતનો આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે નમ્રતા અને પોતાની ભૂલ સ્વીકારવાની હિંમત કોઈપણ મોટા વિવાદ કે ક્રોધને શાંત કરી શકે છે. ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પાસે સત્તા, શક્તિ અને વિજય બધું હતું, છતાં તેમણે અહંકાર છોડીને પોતાની જવાબદારી સ્વીકારી. એ જ કારણ છે કે ગાંધારીનો ભયંકર ક્રોધ પણ અંતે ઓગળી ગયો.

આ કથા આજે પણ એ સંદેશ આપે છે કે સત્ય, વિનમ્રતા અને પસ્તાવો માણસને સૌથી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી બહાર કાઢી શકે છે.