મોદી પછી PM કોણ? વિપક્ષના સફાયા પાછળ ભાજપનો હિડન એજન્ડા, NDA 2.0 અને સંઘની ભૂમિકાને લઈને ચર્ચા તેજ

કેટલાક મહિનાઓમાં દેશના રાજકીય માહોલમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC), શિવસેના (ઉદ્ધવ જૂથ) અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) જેવા પક્ષોમાં થયેલા રાજકીય બળવાઓએ નવા સવાલો ઊભા કર્યા છે. અનેક રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ માત્ર પક્ષપલટાની રાજનીતિ નથી, પરંતુ ભાજપ અને NDAના લાંબા ગાળાના રાજકીય રોડમેપનો એક ભાગ હોઈ શકે છે.

2029ની લોકસભા ચૂંટણી હજુ ત્રણ વર્ષ દૂર છે, પરંતુ રાજકીય વર્તુળોમાં અત્યારથી જ એક સવાલ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે કે નરેન્દ્ર મોદી પછી દેશના આગામી વડાપ્રધાન કોણ બની શકે? આ ચર્ચા સાથે ભાજપ, સંઘ (RSS) અને NDAના ભવિષ્યના સમીકરણો પણ ચર્ચામાં આવ્યા છે.

વિપક્ષી પક્ષોમાં બળવો અને NDAનું વિસ્તરણ

તાજેતરમાં અનેક પ્રાદેશિક પક્ષોના સાંસદો અને નેતાઓએ પોતાના મૂળ પક્ષો છોડીને NDA અથવા તેની નજીકના રાજકીય મોરચા તરફ ઝુકાવ દર્શાવ્યો છે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ભાજપ આગામી વર્ષોમાં વધુ મજબૂત NDA તૈયાર કરવા માટે પ્રાદેશિક રાજકારણમાં પોતાની પકડ વધારી રહી છે.

વિશ્લેષકોના મતે ભાજપ માત્ર આગામી ચૂંટણી જ નહીં, પરંતુ મોદી બાદના રાજકીય યુગ માટે પણ નવા સાથી પક્ષો અને નેતૃત્વનું માળખું તૈયાર કરી રહી છે. મહારાષ્ટ્રમાં શિંદેની શિવસેના, બંગાળમાં નવા ઉભા થતાં રાજકીય સમીકરણો અને દક્ષિણ ભારતના કેટલાક રાજ્યોમાં વધતી રાજકીય સક્રિયતા આ દિશામાં સંકેત માનવામાં આવે છે.

મોદી પછી સૌથી મોટું નામ અમિત શાહ?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ વચ્ચે લાંબા સમયથી રાજકીય ભાગીદારી રહી છે. ગુજરાતથી શરૂ થયેલી આ જોડી આજે દેશની સૌથી શક્તિશાળી રાજકીય જોડીઓમાંની એક ગણાય છે.

એટલા માટે ઘણા લોકો માને છે કે જો મોદી સક્રિય રાજકારણમાંથી પાછળ હટે તો અમિત શાહ સૌથી મજબૂત દાવેદાર બની શકે છે. જોકે રાજકીય નિરીક્ષકોનું માનવું છે કે માત્ર ભાજપનું સમર્થન પૂરતું નથી, કારણ કે વડાપ્રધાન પદ માટે સંઘની ભૂમિકા પણ અત્યંત મહત્વની રહે છે.

શું સંઘ અમિત શાહને સમર્થન આપશે?

રાજકીય ચર્ચાઓમાં એક મોટો સવાલ એ પણ છે કે શું RSS અમિત શાહના નામને સંપૂર્ણ સમર્થન આપશે? કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સંઘનો ઝુકાવ ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ અને મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ તરફ વધુ જોવા મળે છે.

સંઘ અને ભાજપ વચ્ચે દાયકાઓથી ગાઢ સંબંધ રહ્યા છે. ભાજપના અનેક મોટા નિર્ણયો પાછળ સંઘની સહમતી અને માર્ગદર્શન મહત્વનું માનવામાં આવે છે. તેથી મોદી બાદના નેતૃત્વ અંગે અંતિમ નિર્ણયમાં પણ સંઘની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની શકે છે.

યોગી આદિત્યનાથનું વધતું રાજકીય કદ

યોગી આદિત્યનાથ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભાજપના સૌથી લોકપ્રિય ચહેરાઓમાંના એક બની ગયા છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં સતત બે વખત સત્તા જાળવવા ઉપરાંત તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ હિંદુત્વના મજબૂત ચહેરા તરીકે ઉભરી આવ્યા છે.

પાર્ટીના સ્ટાર પ્રચારક તરીકે યોગીની લોકપ્રિયતા અનેક રાજ્યોમાં જોવા મળે છે. રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે ભાજપના કાર્યકરો અને સમર્થકો વચ્ચે તેમની સ્વીકાર્યતા ખૂબ ઊંચી છે, જેના કારણે તેઓ ભવિષ્યમાં વડાપ્રધાન પદની રેસમાં મહત્વના દાવેદાર બની શકે છે.

ફડણવીસ અને ગડકરી પણ રેસમાં

મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસનું નામ પણ સમયાંતરે ચર્ચામાં આવે છે. સંઘ સાથેના સારા સંબંધો અને સંગઠનાત્મક અનુભવને કારણે તેઓ ભાજપના ભવિષ્યના નેતૃત્વમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

તે ઉપરાંત કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીનું નામ પણ ઘણી વખત સંભવિત વિકલ્પ તરીકે લેવામાં આવે છે. ગડકરી સંઘની પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવે છે અને વિવિધ રાજકીય વર્ગોમાં તેમની સ્વીકાર્યતા પણ સારી માનવામાં આવે છે.

NDA 2.0 પાછળનો મોટો પ્લાન?

રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે ભાજપ હાલમાં જે પ્રાદેશિક પક્ષો અને નેતાઓને પોતાના નજીક લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, તે માત્ર તાત્કાલિક રાજકીય ફાયદા માટે નથી. આ પગલાં 2029 અને ત્યારબાદના રાજકીય યુગ માટે મજબૂત NDA 2.0 તૈયાર કરવાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ હોઈ શકે છે.

જો ભવિષ્યમાં ભાજપને એકલા હાથે બહુમતી ન મળે અથવા નવા નેતૃત્વને સાથી પક્ષોના સમર્થનની જરૂર પડે, તો આજે તૈયાર થઈ રહેલા રાજકીય સમીકરણો મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

આખરે નિર્ણય કોણ કરશે?

મોદી બાદના વડાપ્રધાન અંગે હજુ કોઈ સત્તાવાર ચર્ચા કે જાહેરાત થઈ નથી. નરેન્દ્ર મોદી હજુ પણ ભાજપ અને NDAના સૌથી લોકપ્રિય અને શક્તિશાળી ચહેરા છે. પરંતુ રાજકીય ગતિવિધિઓ અને બદલાતા સમીકરણોને જોતા એક વાત સ્પષ્ટ છે કે ભાજપ અને સંઘ બંને ભવિષ્યના નેતૃત્વ અંગે લાંબા ગાળાનું આયોજન કરી રહ્યા છે.

અમિત શાહ, યોગી આદિત્યનાથ, દેવેન્દ્ર ફડણવીસ કે કોઈ અન્ય ચહેરો – મોદી બાદ દેશની કમાન કોના હાથમાં આવશે તેનો જવાબ સમય આપશે. પરંતુ હાલની રાજકીય હલચલ એ સંકેત જરૂર આપે છે કે 2029 પછીના ભારત માટેનો પાયો આજથી જ નાખવામાં આવી રહ્યો છે.