અમેરિકી સેનેટમાં ઈરાન યુદ્ધ વિરુદ્ધ પ્રસ્તાવ પસાર, ટ્રમ્પને સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવા અપીલ; પીસ ડીલ માટે UAE પહોંચ્યા રુબિયો

વોશિંગ્ટન: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી પ્રક્રિયા વચ્ચે અમેરિકી સેનેટે ઐતિહાસિક નિર્ણય લેતા ઈરાન વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહીનો વિરોધ કરતો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો છે. 50-48 મતોથી મંજૂર થયેલા આ પ્રસ્તાવમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ઈરાન વિરુદ્ધ કોઈપણ પ્રકારની નવી સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવા માટે અપીલ કરવામાં આવી છે.

આ પહેલાં અમેરિકાની પ્રતિનિધિ સભા (હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ) પણ આ પ્રકારનો પ્રસ્તાવ મંજૂર કરી ચૂકી છે. 1973ના વોર પાવર્સ એક્ટ પછી આ પ્રથમ વખત બન્યું છે જ્યારે અમેરિકી કોંગ્રેસના બંને ગૃહોએ કોઈ રાષ્ટ્રપતિને યુદ્ધ જેવી કાર્યવાહી સમાપ્ત કરવા માટે સત્તાવાર રીતે કહ્યું હોય.

મતદાન દરમિયાન ચાર રિપબ્લિકન સાંસદોએ પણ ડેમોક્રેટ્સનો સાથ આપ્યો હતો, જેના કારણે ટ્રમ્પની પોતાની પાર્ટીમાં પણ મતભેદો ખુલ્લા પડ્યા છે. જોકે, વ્હાઇટ હાઉસે આ પ્રસ્તાવને માત્ર પ્રતીકાત્મક ગણાવ્યો છે અને કહ્યું છે કે તેની કોઈ કાનૂની અસર થવાની નથી, કારણ કે અમેરિકી સૈન્ય કાર્યવાહી પહેલેથી જ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે.

ટ્રમ્પે સેનેટના નિર્ણયની ટીકા કરી

સેનેટના પ્રસ્તાવ બાદ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું કે ઈરાન હાલમાં અમેરિકાની મોટાભાગની શરતો સ્વીકારવા તૈયાર છે અને આવી સ્થિતિમાં પસાર કરાયેલો પ્રસ્તાવ ખોટા સમયે લેવાયેલો નિર્ણય છે. તેમણે ચાર રિપબ્લિકન સેનેટરોની પણ ટીકા કરી હતી, જેમણે ડેમોક્રેટ્સ સાથે મળીને પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં મત આપ્યો હતો.

પીસ ડીલ માટે ખાડી દેશોને મનાવવા UAE પહોંચ્યા રુબિયો

આ દરમિયાન અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો ખાડી દેશોના પ્રવાસે નીકળી ગયા છે. તેઓ UAE, બહેરીન અને કુવૈતની મુલાકાત લઈને અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરાર અંગે ત્યાંની સરકારોની ચિંતાઓ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

ખાડી દેશોને આશંકા છે કે નવા કરારથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિસ્તારમાં ઈરાનનો પ્રભાવ વધી શકે છે. ઉપરાંત ઈરાનના મિસાઈલ કાર્યક્રમ અંગે કરારમાં કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ ન હોવાથી પણ અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

અબુ ધાબીના અલ બતીન એરપોર્ટ પર પહોંચેલા રુબિયોનું UAEમાં અમેરિકાના રાજદૂત યુસુફ અલ ઓતૈબાએ સ્વાગત કર્યું હતું.

300 અબજ ડોલરના પુનર્નિર્માણ પેકેજ પર ચર્ચા

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં ઈરાનના પુનર્નિર્માણ માટે આશરે 300 અબજ ડોલરના સંભવિત ભંડોળ અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ માટે ખાડી દેશો પાસેથી આર્થિક સહયોગ મેળવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.

વોશિંગ્ટન આ મુદ્દે પોતાના પરંપરાગત સાથી દેશોનો ટેકો મેળવવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો તેજ કરી રહ્યું છે.

હોર્મુઝમાં સ્થિતિ સામાન્ય થવા લાગી

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના કરાર બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવરમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. શિપિંગ ડેટા અનુસાર છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં જહાજોની સંખ્યા લગભગ ત્રણ ગણી વધી છે.

ભારત સાથે સંકળાયેલા 11 જહાજો પણ હોર્મુઝ પાર કરીને પોતાના ગંતવ્ય તરફ આગળ વધી ચૂક્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ, એક જ દિવસમાં હોર્મુઝમાંથી 1.9 કરોડ બેરલ તેલની અવરજવર નોંધાઈ હતી, જે અત્યાર સુધીનો રેકોર્ડ ગણાય છે.

ઈરાનનો મિસાઈલ મુદ્દે સ્પષ્ટ ઈન્કાર

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજેશકિયાનએ જણાવ્યું છે કે અમેરિકા સાથે થયેલા કરારમાં મિસાઈલ કાર્યક્રમનો કોઈ સમાવેશ નથી અને ભવિષ્યમાં પણ આ મુદ્દે કોઈ સમજૂતી કરવામાં આવશે નહીં. તેમના કહેવા મુજબ ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતા દેશની સુરક્ષાનો આધારસ્તંભ છે.

પરમાણુ નિરીક્ષણ મુદ્દે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે મતભેદ

અમેરિકા દાવો કરી રહ્યું છે કે ઈરાન તેના પરમાણુ મથકો પર આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષકોને પ્રવેશ આપવા તૈયાર થઈ ગયું છે. જોકે ઈરાને આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે અને કહ્યું છે કે હાલમાં આવા કોઈ કરાર અથવા નિરીક્ષણની યોજના નથી.

ઈરાનનું કહેવું છે કે જો ભવિષ્યમાં કોઈ નિર્ણય લેવાશે તો તેને દેશની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલની મંજૂરી જરૂરી રહેશે.

પાકિસ્તાન પહોંચ્યા ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ

આ તમામ ઘટનાઓ વચ્ચે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજેશકિયાન એક દિવસની મુલાકાતે પાકિસ્તાન પહોંચ્યા હતા. તેમણે પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ આસિફ અલી ઝરદારી, વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ અને સેના પ્રમુખ આસિમ મુનીર સાથે બેઠક કરી હતી.

બેઠક દરમિયાન અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરાર, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતી રાજદ્વારી વાતચીત વચ્ચે એક તરફ યુદ્ધની શક્યતાઓ ઘટતી જોવા મળી રહી છે, તો બીજી તરફ પરમાણુ કાર્યક્રમ, મિસાઈલ ક્ષમતા અને પ્રાદેશિક પ્રભાવ જેવા મુદ્દાઓ હજુ પણ બંને દેશો વચ્ચે મતભેદના કેન્દ્રમાં છે.