અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ઐતિહાસિક પીસ ડીલ! 19 જૂને જિનીવામાં થશે ઔપચારિક હસ્તાક્ષર, ઈરાનને ₹28 લાખ કરોડના પેકેજની ચર્ચા

વોશિંગ્ટન/તેહરાન: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મહિનાઓથી ચાલી રહેલી તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ બાદ હવે શાંતિનો માર્ગ ખુલતો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે બંને દેશો વચ્ચેની પીસ ડીલ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને તેના પર 19 જૂને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના જિનીવામાં ઔપચારિક હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ, સમારોહમાં અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ કરશે.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકી અધિકારીઓએ દાવો કર્યો છે કે ટ્રમ્પ, જેડી વેન્સ અને ઈરાની સંસદ અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફે ડીલના પ્રારંભિક દસ્તાવેજ પર ડિજિટલ રીતે સહી કરી દીધી છે. જોકે, કરારનો સંપૂર્ણ ડ્રાફ્ટ હજુ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી અને તેની વિગતો હસ્તાક્ષર બાદ જાહેર કરવામાં આવશે.

14 મુદ્દાના ડ્રાફ્ટ પર સહમતિ

અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે 14 મુદ્દાઓ ધરાવતો પ્રાથમિક ડ્રાફ્ટ તૈયાર થયો છે. આગામી દિવસોમાં ટેકનિકલ અને કાનૂની મુદ્દાઓ પર વધુ ચર્ચા થશે. કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિરતા લાવવાનો અને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર નિયંત્રણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

₹28 લાખ કરોડના આર્થિક પેકેજની અટકળો

કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ઈરાનને પુનર્નિર્માણ અને આર્થિક સ્થિરતા માટે લગભગ ₹28 લાખ કરોડનું પેકેજ મળી શકે છે. જોકે અમેરિકી સરકાર અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે આવા દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. વેન્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનને કોઈપણ આર્થિક રાહત ત્યારે જ મળશે જ્યારે તે કરારની તમામ શરતોનું પાલન કરશે.

પરમાણુ કાર્યક્રમ પર રહેશે કડક નજર

કરારની સૌથી મહત્વપૂર્ણ શરતોમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમની આંતરરાષ્ટ્રીય દેખરેખનો સમાવેશ થાય છે. ઈન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA)ના નિરીક્ષકોને ફરીથી ઈરાનમાં પ્રવેશ મળશે અને તેઓ યુરેનિયમ સંવર્ધન સહિતની પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખશે.

ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાને પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવવાની ખાતરી આપી છે. બીજી તરફ ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને પણ સંવર્ધિત યુરેનિયમના ભંડારને IAEAની દેખરેખ હેઠળ રાખવાની માંગ કરી છે.

ઇઝરાયલનો વિરોધ યથાવત

જોકે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમજૂતી થઈ રહી છે, પરંતુ ઇઝરાયલે આ ડીલથી પોતાને અલગ રાખ્યું છે. ઇઝરાયલના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંત્રી ઇતમાર બેન ગ્વીરે જણાવ્યું કે આ ટ્રમ્પની ડીલ છે અને ઇઝરાયલ તેના માટે બંધાયેલું નથી. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પણ કહ્યું કે સંઘર્ષ હજુ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયો નથી.

બજારોમાં રાહત, તેલના ભાવ ઘટ્યા

ડીલની જાહેરાત બાદ વૈશ્વિક બજારોમાં સકારાત્મક અસર જોવા મળી છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં લગભગ 5%નો ઘટાડો નોંધાયો છે અને ભાવ પ્રતિ બેરલ 83 ડોલર સુધી આવી ગયા છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો 19 જૂને ઔપચારિક હસ્તાક્ષર થઈ જશે તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 75-78 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી ઘટી શકે છે.

ભારત માટે પણ આ ડીલ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે દેશ પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 85 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. તેલ સસ્તુ થતાં આયાત ખર્ચ ઘટશે, મોંઘવારીમાં રાહત મળશે અને રૂપિયો વધુ મજબૂત બની શકે છે.

વિશ્વભરમાં સ્વાગત

યુએઈ, કતાર, કુવૈત, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ અને પાકિસ્તાન સહિત અનેક દેશોએ અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતીનું સ્વાગત કર્યું છે. આ દેશોનું માનવું છે કે આ કરાર મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ અને સ્થિરતા તરફનું એક ઐતિહાસિક પગલું સાબિત થઈ શકે છે.

જો 19 જૂને જિનીવામાં ઔપચારિક હસ્તાક્ષર સફળતાપૂર્વક થાય છે, તો વર્ષો સુધી ચાલેલા અમેરિકા-ઈરાન તણાવમાં ઘટાડો આવી શકે છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને પણ મોટી રાહત મળી શકે છે.