ટ્રમ્પનો દાવો- ‘આજે ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ સમાપ્ત કર્યું’; ઈરાનનો ઈનકાર, કહ્યું- હજુ કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચાલી રહેલા તણાવ અને સૈન્ય અથડામણો વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મોટો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પે શુક્રવારે એક વર્ચ્યુઅલ ટેલિ-રેલી દરમિયાન કહ્યું કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ હવે સમાપ્ત થઈ ગયો છે અને ઈરાન પરમાણુ હથિયાર ન બનાવવા માટે સંમત થયું છે.

ટ્રમ્પે પોતાના સમર્થકોને સંબોધતા કહ્યું, “આજે અમે ઈરાન સાથેનો મામલો ઉકેલી લીધો છે. અમે એક શાનદાર સમજૂતી કરી છે અને હવે ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવે.” તેમણે વધુમાં દાવો કર્યો કે અમેરિકા જે ઇચ્છતું હતું તે તમામ શરતો પર ઈરાન સંમત થઈ ગયું છે અને સમજૂતી લગભગ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે.

ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાને ફગાવ્યો

જોકે ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ ઈરાને તરત જ તેનો ઈનકાર કર્યો હતો. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ જણાવ્યું કે અમેરિકા સાથે કોઈ અંતિમ શાંતિ કરાર થયો નથી અને હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. તેમના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થયું કે બંને દેશો વચ્ચે ચર્ચા ચાલી રહી હોવા છતાં અંતિમ સમજૂતી હજુ દૂર છે.

યુરોપમાં થઈ શકે છે શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર

આ પહેલા વ્હાઇટ હાઉસમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતૃત્વે નવી ડીલને મંજૂરી આપી દીધી છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના શાંતિ કરાર પર આ અઠવાડિયે યુરોપમાં હસ્તાક્ષર થઈ શકે છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ પણ આ પ્રક્રિયામાં સામેલ થઈ શકે છે.

અમેરિકાના ચાર વિમાનો યુરોપ પહોંચ્યા

અમેરિકી મીડિયા અહેવાલો અનુસાર સંભવિત શાંતિ કરારની તૈયારીઓ માટે અમેરિકી વાયુસેનાના ચાર વિમાનો યુરોપ મોકલવામાં આવ્યા છે. તેમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સની યાત્રા માટે જરૂરી સાધનો અને લોજિસ્ટિક સામગ્રી સામેલ હોવાનું કહેવાય છે. આ પગલાંને સંભવિત કરારની તૈયારી તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે બેકચેનલ વાતચીત તેજ

આ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ગુપ્ત રાજદ્વારી સંપર્કો પણ વધી રહ્યા છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ઈરાનના વિદેશી બેંકોમાં અટવાયેલા 6 થી 12 અબજ ડોલરના ફંડને મુક્ત કરવા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. માનવામાં આવે છે કે આ મુદ્દો સંભવિત શાંતિ સમજૂતીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તણાવ હજુ યથાવત

જોકે ટ્રમ્પે યુદ્ધ સમાપ્ત થવાનો દાવો કર્યો છે, પરંતુ મેદાન પર સ્થિતિ હજુ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય બની નથી. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો તેના તેલ અને ગેસના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવામાં આવશે તો સમગ્ર વિસ્તારમાં ઊર્જા પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે. બીજી તરફ અમેરિકા દાવો કરી રહ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હજુ પણ વેપારી જહાજો માટે ખુલ્લો છે અને જહાજોની અવરજવર ચાલુ છે.

ભારતીય નાવિકોના મોતથી ભારતની ચિંતા

તાજેતરમાં ઓમાન નજીક ભારતીય ક્રૂ સભ્યો ધરાવતા ટેન્કરો પર અમેરિકી હુમલાઓ બાદ ભારતે પણ પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ‘MT સેત્તેબેલ્લો’ પર થયેલા હુમલામાં ત્રણ ભારતીય નાવિકોના મોત થયા હતા, જ્યારે અન્ય જહાજોમાં રહેલા ભારતીયોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. ભારતે અમેરિકી પ્રતિનિધિને બોલાવી આ મુદ્દે વિરોધ નોંધાવ્યો છે.

વૈશ્વિક શક્તિઓ પણ સક્રિય

વધતા તણાવ વચ્ચે રશિયા, ચીન, કતાર અને ઇજિપ્ત જેવા દેશોએ અમેરિકા અને ઈરાનને સૈન્ય કાર્યવાહી છોડીને રાજદ્વારી ઉકેલ તરફ આગળ વધવાની અપીલ કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રે પણ બંને પક્ષોને સંયમ રાખવા અને શાંતિપૂર્ણ સમાધાન શોધવા માટે અનુરોધ કર્યો છે.

શું ખરેખર યુદ્ધ સમાપ્ત થયું?

ટ્રમ્પના નિવેદનથી એવું લાગી રહ્યું છે કે અમેરિકા શાંતિ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા આતુર છે, પરંતુ ઈરાનના સત્તાવાર નિવેદનોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હજુ કોઈ અંતિમ કરાર થયો નથી. તેથી હાલની સ્થિતિમાં યુદ્ધ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયું હોવાનું કહેવું વહેલું ગણાય. આગામી દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની વાટાઘાટો જ નક્કી કરશે કે મધ્યપૂર્વમાં તણાવનો અંત આવે છે કે ફરી એકવાર સંઘર્ષ ભડકે છે.