દુનિયાનો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ પાકિસ્તાન, ભારત છઠ્ઠા સ્થાને

વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ 2025 મુજબ, ભારત વિશ્વનો છઠ્ઠો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ બન્યો છે. IQAir દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ રિપોર્ટ મુજબ પાકિસ્તાન વિશ્વમાં સૌથી વધુ પ્રદૂષિત દેશ તરીકે પ્રથમ સ્થાને છે. ત્યારબાદ બાંગ્લાદેશ, તાજિકિસ્તાન, ચાડ અને કોંગોનો સમાવેશ થાય છે.

---

લોની વિશ્વનું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર, નવી દિલ્હી ચોથા નંબરે

ઉત્તર પ્રદેશનું Loni વિશ્વનું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર તરીકે સામે આવ્યું છે, જ્યારે New Delhi ચોથા સ્થાને છે. વિશ્વના ટોચના 10 પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી 5 શહેરો ભારતના છે.

આમાં ગાઝિયાબાદ, લોની, આસામનું બર્નીહાટ, નવી દિલ્હી અને પશ્ચિમ બંગાળનું ઉલા સામેલ છે, જે ભારત માટે ચિંતાજનક સ્થિતિ દર્શાવે છે.

---

WHO કરતાં 22 ગણું વધુ પ્રદૂષણ

લોની શહેરમાં PM2.5 નું સરેરાશ સ્તર 112.5 µg/m³ નોંધાયું છે, જે World Health Organization (WHO) ની 5 µg/m³ માર્ગદર્શિકા કરતાં લગભગ 22 ગણું વધારે છે.

આ રિપોર્ટમાં વિશ્વના 143 દેશોના 9,446 શહેરોના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.

---

54 દેશોમાં પ્રદૂષણ વધ્યું, માત્ર 14% શહેરો જ સુરક્ષિત

રિપોર્ટ મુજબ:

• 54 દેશોમાં PM2.5નું સ્તર વધ્યું
• 75 દેશોમાં ઘટાડો થયો
• 2 દેશોમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી
• 12 નવા દેશોનો સમાવેશ થયો

ચોંકાવનારી વાત એ છે કે દુનિયાના માત્ર 14% શહેરો જ WHO ના સુરક્ષિત ધોરણો પર ખરા ઉતર્યા છે.

---

ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને જંગલ આગથી વધ્યું પ્રદૂષણ

2025માં ક્લાઈમેટ ચેન્જના કારણે જંગલની આગે વૈશ્વિક પ્રદૂષણ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. યુરોપ અને કેનેડામાંથી રેકોર્ડ સ્તરે બાયોમાસ ઉત્સર્જન નોંધાયું, જેના કારણે આશરે 1,380 મેગાટન કાર્બન ઉત્સર્જન થયું.

---

અમેરિકા અને યુરોપમાં પણ અસર

અમેરિકામાં PM2.5 વધીને 7.3 µg/m³ થયું છે. એલ પાસો સૌથી પ્રદૂષિત શહેર તરીકે સામે આવ્યું છે, જ્યારે સિયેટલ સૌથી સ્વચ્છ શહેર બન્યું છે.

યુરોપમાં પણ 23 દેશોમાં પ્રદૂષણ વધ્યું છે, જ્યારે 18 દેશોમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.

---

મોનિટરિંગમાં ઘટાડો, ડેટાની અછત

માર્ચ 2025માં અમેરિકી ગ્લોબલ એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ પ્રોગ્રામ બંધ થતા ઘણા દેશોમાં ડેટાની અછત સર્જાઈ છે. Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) મુજબ 44 દેશોમાં મોનિટરિંગ નબળું પડ્યું છે, જ્યારે 6 દેશો સંપૂર્ણપણે મોનિટરિંગ વિના રહી ગયા છે.

---

2024માં ભારત 5મા સ્થાને હતું

IQAir ના 2024 રિપોર્ટ અનુસાર ભારત વિશ્વનો 5મો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ હતો, જ્યાં સરેરાશ PM2.5 સ્તર 50.6 µg/m³ હતું, જે WHO ની સલામત મર્યાદા કરતાં લગભગ 10 ગણું વધારે છે.

તે વર્ષે આસામનું બર્નીહાટ દેશનું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર હતું, જ્યારે નવી દિલ્હી વિશ્વની સૌથી પ્રદૂષિત રાજધાની રહી હતી.

---

નિષ્કર્ષ

વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ 2025 ભારત માટે ચિંતાજનક સંકેત આપે છે. દેશના ઘણા શહેરોમાં પ્રદૂષણનો સ્તર અત્યંત ઊંચો છે, જે આરોગ્ય અને પર્યાવરણ માટે ગંભીર ખતરો ઉભો કરે છે.

આ સ્થિતિમાં સરકાર અને જનતા બંનેએ સાથે મળીને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે અસરકારક પગલાં લેવા ખૂબ જ જરૂરી બની ગયું છે.