કર્ણાટકની સ્કૂલ-કોલેજોમાં હિજાબ પ્રતિબંધ હટાવ્યો: હવે હિજાબ સાથે રુદ્રાક્ષ અને જનોઈને પણ મંજૂરી

Karnataka સરકારે સ્કૂલો અને કોલેજોમાં હિજાબ પર લાગેલા 2022ના પ્રતિબંધને સત્તાવાર રીતે પાછો ખેંચી લીધો છે. નવા આદેશ અનુસાર હવે વિદ્યાર્થીઓ હિજાબ ઉપરાંત કલાવા, રુદ્રાક્ષ અને જનોઈ જેવા ધાર્મિક પ્રતીકો પણ પહેરી શકશે. જોકે સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ બધું શૈક્ષણિક સંસ્થાના અનુશાસન અને નિયમોની અંદર જ માન્ય રહેશે.

આ નિર્ણય સાથે છેલ્લા ચાર વર્ષથી ચાલી રહેલા હિજાબ વિવાદમાં મોટો વળાંક આવ્યો છે. 2022માં તત્કાલીન Basavaraj Bommaiના નેતૃત્વ હેઠળની BJP સરકારે સરકારી પ્રી-યુનિવર્સિટી કોલેજોમાં નિર્ધારિત યુનિફોર્મ ફરજિયાત બનાવતો આદેશ બહાર પાડ્યો હતો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે એવા કપડાં અથવા ધાર્મિક ઓળખવાળા પ્રતીકોને મંજૂરી નહીં મળે જે “સમાનતા, એકતા અને જાહેર વ્યવસ્થા”ને અસર કરે.

કેવી રીતે શરૂ થયો હતો હિજાબ વિવાદ?

હિજાબ વિવાદની શરૂઆત ડિસેમ્બર 2021માં ઉડુપી જિલ્લાના એક કોલેજમાંથી થઈ હતી. 31 ડિસેમ્બર 2021ના રોજ 6 મુસ્લિમ વિદ્યાર્થિનીઓને હિજાબ પહેરીને ક્લાસમાં પ્રવેશ ન આપતા તેઓએ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કર્યું હતું.

આ મામલો ઝડપથી સમગ્ર કર્ણાટકમાં ફેલાઈ ગયો. ત્યારબાદ કેટલાક હિન્દુ સંગઠનો સાથે જોડાયેલા વિદ્યાર્થીઓ ભગવા શાલ પહેરીને કોલેજ આવવા લાગ્યા. રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં તણાવ અને વિરોધ પ્રદર્શન થયા હતા.

પરિસ્થિતિ બગડતા ફેબ્રુઆરી 2022માં કર્ણાટક સરકારે તમામ પ્રકારના ધાર્મિક ઓળખવાળા કપડાં પર પ્રતિબંધ મૂકતો આદેશ જાહેર કર્યો હતો. આ નિર્ણયને લઈને દેશભરમાં ભારે રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.

મામલો હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો

માર્ચ 2022માં મામલો Karnataka High Court સુધી પહોંચ્યો હતો. હાઈકોર્ટે સરકારના આદેશને યથાવત રાખતા જણાવ્યું હતું કે હિજાબ ઇસ્લામમાં “અનિવાર્ય ધાર્મિક પ્રથા” તરીકે સાબિત થતો નથી.

ત્યારબાદ કેસ Supreme Court of Indiaમાં ગયો. ઓક્ટોબર 2022માં સુપ્રીમ કોર્ટની બે જજોની બેન્ચે વિભાજિત ચુકાદો આપ્યો હતો. જસ્ટિસ હેમંત ગુપ્તાએ હાઈકોર્ટના નિર્ણયને યોગ્ય ગણાવ્યો હતો, જ્યારે જસ્ટિસ સુધાંશુ ધૂલિયાએ વિદ્યાર્થિનીઓના શિક્ષણ અને પસંદગીને વધુ મહત્વ આપીને પ્રતિબંધનો વિરોધ કર્યો હતો.

બંને જજોના મત અલગ હોવાથી મામલો મોટી બેન્ચને મોકલવામાં આવ્યો, પરંતુ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી તેની અંતિમ સુનાવણી થઈ શકી નથી.

ચાર વર્ષ બાદ સરકારે કેમ લીધો નિર્ણય?

સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી અંતિમ બંધારણીય નિર્ણય ન આવતા કર્ણાટકમાં સત્તારૂઢ કોંગ્રેસ સરકારે વહીવટી સ્તરે જૂનો પ્રતિબંધ પાછો ખેંચવાનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારનું માનવું છે કે વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણ અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ સંતુલિત અભિગમ અપનાવવાની જરૂર છે.

ડીકે શિવકુમારનું નિવેદન પણ ચર્ચામાં

આ મુદ્દા વચ્ચે કર્ણાટકના ડેપ્યુટી CM D. K. Shivakumarનું નિવેદન પણ ચર્ચામાં આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે “ભગવાન રામ કોઈ એકના નથી, આખરે આપણે બધા હિન્દુ છીએ.” તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ રોજ ભગવાન રામની પૂજા કરે છે અને રાજ્ય સરકારે મંદિરોમાં વિશેષ પૂજા કરાવવાનો નિર્ણય પણ લીધો હતો.

કર્ણાટક સરકારના આ નવા નિર્ણય બાદ રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ તેજ બની છે. કેટલાક લોકો આ નિર્ણયને ધાર્મિક સ્વતંત્રતાની જીત ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે વિરોધ પક્ષ તેને તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ કહી રહ્યો છે.