Narendra Modi 15 મેની સવારે નવી દિલ્હીથી પાંચ દેશોની મેરેથોન વિદેશ યાત્રા પર રવાના થયા હતા. UAE, નેધરલેન્ડ્સ, સ્વીડન, નોર્વે અને ઇટાલીની મુલાકાત બાદ તેઓ 21 મેની સવારે ભારત પરત ફરશે. લગભગ 140 કલાકના આ પ્રવાસમાં ઊર્જા સુરક્ષા, ચિપ-મેકિંગ, ક્લીન એનર્જી, ફ્રી ટ્રેડ અને યુરોપિયન કનેક્ટિવિટી જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતને અનેક વ્યૂહાત્મક લાભ મળ્યા છે.

UAEથી ભારતને મળશે ઓઈલ સુરક્ષા

પ્રવાસનો પહેલો પડાવ United Arab Emirates હતો, જ્યાં મોદી માત્ર ત્રણ કલાક રોકાયા. અહીં UAEના રાષ્ટ્રપતિ Mohamed bin Zayed Al Nahyan સાથે મુલાકાત દરમિયાન 7 MoU પર હસ્તાક્ષર થયા.

સૌથી મહત્વપૂર્ણ કરાર સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વનો રહ્યો. UAEની અબુધાબી નેશનલ ઓઇલ કંપની હવે ભારતના સ્ટ્રેટેજિક ઓઇલ ભંડારમાં 3 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ સંગ્રહિત કરશે. યુદ્ધ અથવા સપ્લાય ખોરવાય તેવી સ્થિતિમાં આ રિઝર્વ પર ભારતનો પ્રથમ અધિકાર રહેશે.

હાલમાં ભારત પાસે કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશમાં ત્રણ સ્ટ્રેટેજિક ઓઇલ રિઝર્વ છે, જેમાં લગભગ 4 કરોડ બેરલ ઓઇલ સંગ્રહિત કરી શકાય છે. UAEના સહયોગ બાદ ભારતનું સ્ટ્રેટેજિક રિઝર્વ 14-15 દિવસ સુધી પહોંચી શકે છે.

આ ડીલનું સૌથી મોટું મહત્વ એ છે કે UAEનું ઓઈલ ફુજૈરાહ પોર્ટ મારફતે સીધું ભારત આવી શકે છે અને તેને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થવું પડતું નથી. તેથી પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધે તો પણ ભારતને સપ્લાય જાળવી રાખવામાં મદદ મળશે.

UAE સાથે થયેલી અન્ય મહત્વપૂર્ણ ડીલ

• ગુજરાતના વડીનારમાં શિપ રિપેરિંગ અને મેરિન ટ્રેનિંગ સેન્ટર બનાવાશે
• UAE ભારતમાં 3 બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કરશે
• ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બેન્કિંગ અને ફાઇનાન્સિંગ ક્ષેત્રોને પ્રોત્સાહન મળશે

---

નેધરલેન્ડ્સથી ભારતને ચિપ ટેકનોલોજી અને ક્રિટિકલ મિનરલ સપોર્ટ

બીજો પડાવ Netherlands હતો. અહીં મોદી દોઢ દિવસ રોકાયા અને વડાપ્રધાન Rob Jetten સાથે મુલાકાત કરી. બંને દેશો વચ્ચે 17 MoU થયા.

ASML સાથે ચિપ-મેકિંગ ભાગીદારી

નેધરલેન્ડ્સની ASML કંપનીએ Tata Electronics સાથે ભાગીદારી કરી છે. ટાટા ગુજરાતના ધોલેરામાં દેશનો પ્રથમ મોટો સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ બનાવી રહી છે.

ASML પાસે ચિપ બનાવતી લિથોગ્રાફી ટેકનોલોજીમાં વૈશ્વિક મોનોપોલી છે. આ સહયોગથી ભારત મોબાઇલ, કાર, AI અને ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં ઉપયોગી ચિપ્સ સ્થાનિક સ્તરે બનાવવાની દિશામાં આગળ વધશે.

હાલમાં ભારત પોતાની જરૂરિયાતની 90% ચિપ્સ આયાત કરે છે. આ ભાગીદારી ચીન અને અન્ય દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.

ક્રિટિકલ મિનરલ્સમાં સહયોગ

નેધરલેન્ડ્સ ભારતને લિથિયમ, કોબાલ્ટ, નિકલ અને ગ્રેફાઇટ જેવા ક્રિટિકલ મિનરલ્સની શોધ અને પ્રોસેસિંગ માટે ટેકનોલોજી આપશે.

આ મિનરલ્સ ઇલેક્ટ્રિક વાહન, સ્માર્ટફોન, 5G અને ડિફેન્સ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. હાલમાં ભારત તેની સંપૂર્ણ આયાત કરે છે, જેમાં ચીન પર મોટું નિર્ભરતા છે.

અન્ય મહત્વપૂર્ણ કરાર

• ગુજરાતના કલ્પસર ડેમ પ્રોજેક્ટમાં નેધરલેન્ડ્સ ટેક્નિકલ સહયોગ આપશે
• ચોલ સામ્રાજ્યના ઐતિહાસિક તામ્રપત્રો ભારતને પરત આપવામાં આવ્યા

---

સ્વીડન સાથે વેપાર અને EU ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટમાં પ્રગતિ

ત્રીજા પડાવ તરીકે મોદી Sweden પહોંચ્યા, જ્યાં તેમને ‘રોયલ ઓર્ડર ઓફ પોલર સ્ટાર’ સન્માન અપાયું.

મોદીએ સ્વીડનના વડાપ્રધાન Ulf Kristersson સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના 6 કરારો કર્યા.

ભારત-EU ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ તરફ મોટું પગલું

યુરોપિયન યુનિયન પ્રમુખ Ursula von der Leyenએ વર્ષના અંત સુધીમાં ભારત-EU Free Trade Agreement પર સહી કરવાની ખાતરી આપી.

આ ડીલ હેઠળ:

• યુરોપથી આવતા 96.6% ઉત્પાદનો પર ટેરિફ ઘટશે અથવા દૂર થશે
• ભારતમાંથી જતા 99.5% સામાન પર EU પણ રાહત આપશે

આને મોદી અને EUએ “મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ” નામ આપ્યું છે.

---

નોર્વે સાથે ક્લીન એનર્જી અને ઓઈલ સહયોગ

ચોથો પડાવ Norway હતો. 43 વર્ષ બાદ કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાન નોર્વે પહોંચ્યા.

અહીં ભારત અને નોર્વે વચ્ચે 12 સમજૂતીઓ થઈ, જેમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ‘ગ્રીન સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ’ રહી.

નોર્વે ભારતના સૌર ઊર્જા, પવન ઊર્જા અને અન્ય ક્લીન એનર્જી પ્રોજેક્ટમાં રોકાણ કરશે. ભારતનું લક્ષ્ય 2030 સુધી 500 ગીગાવોટ ક્લીન એનર્જી ક્ષમતા સુધી પહોંચવાનું છે.

નોર્વે પાસેથી ઓઈલ અને LPG સપ્લાય

નોર્વે યુરોપનો સૌથી મોટો ઓઈલ ઉત્પાદક દેશ છે. ભારત ભવિષ્યમાં નોર્વેથી વધુ LPG અને ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી શકે છે. નોર્વેની મોટી ઓઇલ કંપની Equinorએ પણ ભારત સાથે રસ દર્શાવ્યો છે.

પ્રેસ કોન્ફરન્સ વિવાદ

ઓસ્લોમાં સંયુક્ત પ્રેસ બ્રીફિંગ બાદ એક મહિલા પત્રકારે મોદી પાસે પ્રેસ સ્વતંત્રતા મુદ્દે સવાલ પૂછ્યો, પરંતુ મોદી જવાબ આપ્યા વિના આગળ વધી ગયા. બાદમાં આ મુદ્દે સોશિયલ મીડિયા અને વિદેશ મંત્રાલય વચ્ચે ચર્ચા પણ થઈ.

---

ઇટાલી સાથે IMEC અને AI ભાગીદારી

પ્રવાસનો અંતિમ પડાવ Italy રહ્યો. અહીં મોદીએ વડાપ્રધાન Giorgia Meloni સાથે મુલાકાત કરી.

બંને નેતાઓએ રોમના ઐતિહાસિક Colosseum ખાતે મુલાકાત કરી અને મિત્રતાનો ખાસ સંદેશ આપ્યો.

IMEC પ્રોજેક્ટને ગતિ

ભારત, મિડલ ઇસ્ટ અને યુરોપને જોડતો India-Middle East-Europe Economic Corridor પ્રોજેક્ટ આગળ વધારવા બંને દેશો સહમત થયા.

IMEC ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ કેમ?

• યુરોપ સુધી માલ પહોંચાડવાનો સમય અને ખર્ચ 30-40% ઘટી શકે
• ચીનના Belt and Road Initiativeનો વિકલ્પ બની શકે
• ભારતની નિકાસ અને વેપાર વધશે

AI અને સાયબર સુરક્ષામાં સહયોગ

ભારત અને ઇટાલી જવાબદાર AI ડેવલપમેન્ટ, સાયબર સુરક્ષા અને ડિજિટલ ટેકનોલોજીમાં સાથે કામ કરશે.

બંને દેશોએ 2029 સુધી દ્વિપક્ષીય વેપારને 20 અબજ યુરો સુધી લઈ જવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે.

---

સમગ્ર ટૂરનો ભારત માટે શું અર્થ?

આ 5 દેશોની યાત્રા માત્ર કૂટનીતિક મુલાકાત નહોતી, પરંતુ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા, ટેકનોલોજીકલ આત્મનિર્ભરતા, ક્લીન એનર્જી, વૈશ્વિક વેપાર અને ચીન સામે વૈકલ્પિક વ્યૂહરચના તરફનું મોટું પગલું માનવામાં આવી રહી છે.

એક તરફ UAE અને નોર્વેથી ઓઈલ સુરક્ષા મજબૂત થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ નેધરલેન્ડ્સ અને ઇટાલી સાથેની ભાગીદારી ભારતને ચિપ-મેકિંગ, AI અને વૈશ્વિક વેપારના નવા યુગમાં આગળ ધપાવશે.