ગુજરાતમાં આજથી ‘ઓપરેશન મ્યુલ હંટ 2.0’: સાયબર ફ્રોડ ગેંગ સામે સરકારની સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક, હર્ષ સંઘવીની મધરાતે હાઈલેવલ બેઠક

ગુજરાતમાં વધતા સાયબર ક્રાઈમ અને ડિજિટલ છેતરપિંડીના કેસોને કાબૂમાં લેવા માટે રાજ્ય સરકારે મોટું અને આક્રમક પગલું ભર્યું છે. રાજ્યના ગૃહમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ મોડી રાત્રે રાજ્યના તમામ ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓ સાથે ઈમરજન્સી વીડિયો કોન્ફરન્સ યોજીને આજથી એટલે કે 2 જૂન 2026થી સમગ્ર ગુજરાતમાં ‘ઓપરેશન મ્યુલ હંટ 2.0’ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ સાયબર ફ્રોડમાં વપરાતા ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ નેટવર્કને તોડી પાડવાનો અને આવા ગેરકાયદેસર વ્યવહારો પાછળ રહેલા અસલી માસ્ટરમાઈન્ડ સુધી પહોંચવાનો છે. રાજ્ય સરકારે સાયબર ગુનેગારો સામે વ્યાપક અને કડક અભિયાન શરૂ કરવાનો સંકેત આપ્યો છે.

મધરાતે ગૃહ વિભાગમાં દોડધામ, તમામ પોલીસ વડાઓ લાઈવ જોડાયા

ગૃહમંત્રી દ્વારા અચાનક બોલાવવામાં આવેલી આ હાઈલેવલ બેઠક બાદ ગાંધીનગર સચિવાલયના ગૃહ વિભાગમાં ભારે દોડધામ જોવા મળી હતી. રાજ્યના પોલીસ વડા (DGP) સહિતના ટોચના અધિકારીઓ તાત્કાલિક સચિવાલય પહોંચ્યા હતા.

વીડિયો કોન્ફરન્સમાં રાજ્યના તમામ પોલીસ કમિશનરો (CP), રેન્જ IG, DIG અને જિલ્લા પોલીસ વડાઓ (SP) મધરાત્રે લાઈવ જોડાયા હતા. દરેક જિલ્લામાં સાયબર ક્રાઈમની સ્થિતિ, નોંધાયેલા કેસો અને સ્થાનિક પડકારો અંગે ગૃહમંત્રી સમક્ષ વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન કરવામાં આવ્યું હતું.

ભાડે અપાતા બેંક એકાઉન્ટ્સ પર હવે સીધી નજર

આ બેઠકનો મુખ્ય ફોકસ ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ પર હતો. સાયબર ગુનેગારો સામાન્ય રીતે ગરીબ અથવા લાલચમાં આવેલા લોકોના બેંક ખાતા ભાડે લઈને તેમાં છેતરપિંડીના કરોડો રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરતા હોય છે.

ગૃહમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ પોલીસને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યા છે કે સાયબર ફ્રોડના નાણાં જે ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર થાય છે તેવા તમામ શંકાસ્પદ એકાઉન્ટ્સને તાત્કાલિક ટ્રેક કરવામાં આવે.

તેમણે જણાવ્યું કે માત્ર ખાતાધારક સુધી મર્યાદિત ન રહીને આવા નેટવર્ક પાછળના અસલી માસ્ટરમાઈન્ડ, એજન્ટો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્શન્સ સુધી પહોંચીને આખી સાંકળ તોડી પાડવી જરૂરી છે. સાયબર ઠગાઈમાં સીધી કે પરોક્ષ રીતે મદદ કરનાર દરેક વ્યક્તિ સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

માત્ર સાયબર ક્રાઈમ નહીં, આંતરિક સુરક્ષા પર પણ સમીક્ષા

સૂત્રો અનુસાર બેઠકમાં માત્ર સાયબર ફ્રોડ નહીં પરંતુ રાજ્યની આંતરિક સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિની પણ સઘન સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.

અસામાજિક તત્વો, ડ્રગ્સ નેટવર્ક અને સંગઠિત ગુનાખોરી સામે પોલીસને વધુ કડક વલણ અપનાવવા સૂચના આપવામાં આવી છે. આગામી દિવસોમાં ગુજરાત પોલીસને વધુ ટેકનોલોજી આધારિત અને સજ્જ બનાવવા માટે ખાસ એક્શન પ્લાન જાહેર થવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

મ્યુલ એકાઉન્ટ શું છે?

મ્યુલ એકાઉન્ટ એ એવું બેંક ખાતું છે જેનો ઉપયોગ સાયબર અપરાધીઓ ગેરકાયદેસર નાણાંની હેરાફેરી માટે કરે છે. ઘણી વખત ખાતાધારક સીધો ગુનેગાર નથી હોતો, પરંતુ કમિશન અથવા ભાડાની લાલચમાં પોતાનું ખાતું અન્ય લોકોને વાપરવા આપે છે.

આવા ખાતાઓમાં સાયબર ફ્રોડ, ફિશિંગ, હેકિંગ, ઓનલાઈન ગેમ્બલિંગ અને અન્ય ગેરકાયદેસર વ્યવહારોના રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ નાણાં અલગ-અલગ ખાતાઓમાં ખસેડી મૂળ ગુનેગારો પોતાની ઓળખ છુપાવે છે.

તપાસ દરમિયાન પોલીસ પહેલા ખાતાધારક સુધી પહોંચે છે, પરંતુ મોટા ભાગે મૂળ માસ્ટરમાઈન્ડ પડદા પાછળ જ રહે છે. તેથી ‘મ્યુલ હંટ 2.0’નો મુખ્ય ઉદ્દેશ આ આખી સાંકળને તોડવાનો છે.

મ્યુલ ફ્રોડથી બચવા શું કરવું?

સાયબર નિષ્ણાતો અને પોલીસ લોકો માટે કેટલીક મહત્વની સાવચેતીઓ સૂચવે છે:

• કોઈપણ કમિશન અથવા લાલચમાં પોતાનું બેંક ખાતું ભાડે ન આપવું
• OTP, ATM પિન અથવા નેટ બેંકિંગ પાસવર્ડ ક્યારેય શેર ન કરવો
• અજાણ્યા સ્ત્રોતથી ખાતામાં આવેલા પૈસાનો ઉપયોગ ન કરવો અને તરત બેંકને જાણ કરવી
• અજાણી વ્યક્તિના કહેવાથી દસ્તાવેજ આપી ખાતું ન ખોલાવવું
• બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને ટ્રાન્ઝેક્શન નિયમિત તપાસતા રહેવું
• ‘ઘરે બેઠા કમાણી’ જેવી ઓનલાઈન ઓફરોથી સાવચેત રહેવું
• ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ અથવા વીડિયો કોલથી ડરાવીને પૈસા માંગતા ઠગોથી સાવધાન રહેવું

ફ્રોડ થાય તો તરત શું કરવું?

જો કોઈ સાયબર ફ્રોડનો ભોગ બને તો તરત બેંકનો સંપર્ક કરીને ખાતું ફ્રીઝ કરાવવું જોઈએ. ઉપરાંત 1930 હેલ્પલાઈન પર ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે અથવા cybercrime.gov.in પર ઓનલાઈન ફરિયાદ કરી શકાય છે.

પહેલાથી જ સફળતા મળી રહી છે

ગુજરાત પોલીસે ‘ઓપરેશન મ્યુલ હંટ’ના અગાઉના તબક્કામાં પણ અનેક સફળતાઓ મેળવી છે. રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં કાર્યવાહી કરીને અનેક આરોપીઓને ઝડપી પાડવામાં આવ્યા છે. વલસાડ સાયબર ક્રાઈમે મ્યુલ એકાઉન્ટ રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યો હતો, જ્યારે અમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોના નામે ખાતા ખોલાવી ગેમિંગ અને છેતરપિંડીના નાણાંની હેરાફેરી કરતી ગેંગને ઝડપી પાડી હતી.

‘ઓપરેશન મ્યુલ હંટ 2.0’ સાથે હવે રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે સાયબર ગુનેગારો અને તેમના નાણાકીય નેટવર્ક સામે કોઈ નરમાઈ રાખવામાં નહીં આવે અને ડિજિટલ ગુનાખોરી સામે લોખંડી હાથથી કાર્યવાહી થશે.