ભારતમાં ખુલશે 15 વિદેશી યુનિવર્સિટીના કેમ્પસ: ઓગસ્ટથી પ્રથમ બેચ શરૂ થશે, વિદેશ જેવી ડિગ્રી મળશે; અભ્યાસનો ખર્ચ 30-40% સુધી ઘટશે

હવે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને વિદેશી યુનિવર્સિટીની ડિગ્રી મેળવવા માટે લાખો રૂપિયા ખર્ચીને વિદેશ જવાની જરૂર નહીં પડે. કેન્દ્ર સરકારે અત્યાર સુધીમાં 15 અગ્રણી વિદેશી યુનિવર્સિટીઓને ભારતમાં પોતાના કેમ્પસ શરૂ કરવાની મંજૂરી આપતાં લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ (LoI) જારી કર્યા છે. આમાંથી મોટાભાગની યુનિવર્સિટીઓ ઓગસ્ટ 2026થી પ્રથમ બેચ સાથે અભ્યાસ શરૂ કરશે.

પ્રારંભિક તબક્કામાં દરેક કેમ્પસમાં અંદાજે 200થી 250 વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ આપવામાં આવશે. આગામી પાંચ વર્ષમાં આ સંખ્યા વધારીને દરેક કેમ્પસમાં દર વર્ષે 1,000થી 1,200 વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.

મુંબઈ, દિલ્હી અને બેંગલુરુ બનશે એજ્યુકેશન હબ

પ્રથમ તબક્કામાં યુનિવર્સિટી ઓફ એબરડીન, યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિસ્ટલ, યુનિવર્સિટી ઓફ યોર્ક, ઇલિનોઇસ ટેક અને યુનિવર્સિટી ઓફ લિવરપૂલ મુંબઈ અને બેંગલુરુમાં જ્યારે વિક્ટોરિયા યુનિવર્સિટી દિલ્હીમાં પોતાનો કેમ્પસ શરૂ કરશે. વર્તમાન શૈક્ષણિક સત્ર માટે જ 10 હજારથી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ અરજી કરી દીધી છે.

હોમ કેમ્પસ જેવી જ ડિગ્રી અને અભ્યાસક્રમ

આ યુનિવર્સિટીઓના ભારતીય કેમ્પસમાં અભ્યાસક્રમ, પરીક્ષા પદ્ધતિ, મૂલ્યાંકન અને આપવામાં આવતી ડિગ્રી સંપૂર્ણપણે તેમના હોમ કેમ્પસના વૈશ્વિક ધોરણો મુજબ રહેશે. શરૂઆતમાં ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), કમ્પ્યુટર સાયન્સ અને STEM (સાયન્સ, ટેક્નોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથેમેટિક્સ) વિષયો પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવશે.

પ્રવેશ માટે શું રહેશે લાયકાત?

વિદ્યાર્થીઓ માટે 12મા ધોરણમાં ઓછામાં ઓછા 75 ટકા અને ગ્રેજ્યુએશનમાં 55થી 70 ટકા ગુણ જરૂરી રહેશે. જો બોર્ડ પરીક્ષામાં અંગ્રેજી વિષયમાં 70થી 85 ટકા કે તેથી વધુ ગુણ હશે તો મોટાભાગના કોર્સ માટે IELTS જેવી અંગ્રેજી ભાષાની પરીક્ષા આપવાની જરૂર નહીં રહે.

વિદેશમાં અભ્યાસ કરવાની પણ મળશે તક

વિદ્યાર્થીઓને એક્સચેન્જ પ્રોગ્રામ હેઠળ એકથી બે સેમેસ્ટર માટે વિદેશના મુખ્ય કેમ્પસમાં અભ્યાસ કરવાની તક પણ મળશે. યુનિવર્સિટી ઓફ યોર્ક 2+1 મોડલ પર કોર્સ ઓફર કરશે, જ્યારે બ્રિસ્ટલ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ બ્રિટનમાં ઉપલબ્ધ અત્યાધુનિક AI સુપરકમ્પ્યુટિંગ સુવિધાનો લાભ લઈ શકશે.

ભારતીય અને વિદેશી પ્રોફેસરો ભણાવશે

ફેકલ્ટીમાં ભારતીય અને વિદેશી બંને પ્રકારના અનુભવી પ્રોફેસરોનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. વિક્ટોરિયા યુનિવર્સિટીની લગભગ એક-તૃતીયાંશ ફેકલ્ટી સીધી મેલબોર્ન કેમ્પસમાંથી આવશે, જ્યારે ઇલિનોઇસ ટેક અમેરિકામાં અભ્યાસ કરેલા ભારતીય મૂળના તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોફેસરોની ભરતી કરી રહી છે.

વિદ્યાર્થીઓને મળશે મોટી શિષ્યવૃત્તિ

આગામી પાંચ વર્ષ માટે આશરે 1,000 કરોડ રૂપિયાનું સ્કોલરશિપ ફંડ બનાવવામાં આવ્યું છે. યોગ્યતા અને આર્થિક જરૂરિયાતના આધારે 10 ટકાથી લઈને 100 ટકા સુધીની શિષ્યવૃત્તિ આપવામાં આવશે. યુનિવર્સિટી ઓફ એબરડીન બે લાખ રૂપિયા સુધી અને બ્રિસ્ટલ યુનિવર્સિટી દર વર્ષે 10 લાખ રૂપિયા સુધીની સ્કોલરશિપ આપશે.

30થી 40 ટકા ઓછા ખર્ચે મળશે ફોરેન ડિગ્રી

વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે સામાન્ય રીતે 80 લાખથી 1.20 કરોડ રૂપિયા સુધીનો ખર્ચ થાય છે. હવે એ જ ગુણવત્તાનું શિક્ષણ ભારતમાં મેળવવાથી વિદ્યાર્થીઓનો કુલ ખર્ચ લગભગ 30થી 40 ટકા સુધી ઘટશે. સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય ડિગ્રી, વૈશ્વિક ફેકલ્ટી, મજબૂત એલ્યુમની નેટવર્ક અને વૈશ્વિક રોજગારીની વધુ સારી તકો પણ ઉપલબ્ધ થશે.

2040 સુધીમાં લાખો વિદ્યાર્થીઓને મળશે લાભ

ડેલોય અને નાઇટ ફ્રેન્કના રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ 2040 સુધીમાં ભારતમાં વિદેશી યુનિવર્સિટીઓના કેમ્પસમાં 5.6 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરી શકે છે. તેનાથી અંદાજે 113 અબજ ડોલર (લગભગ 10.67 લાખ કરોડ રૂપિયા) જેટલી વિદેશી મુદ્રા દેશની બહાર જતી બચી શકે છે.

ભારત વિશ્વનું મહત્વનું શિક્ષણ કેન્દ્ર બનશે

યુનિવર્સિટી ઓફ યોર્કના વાઇસ ચાન્સેલર પ્રોફેસર ચાર્લી જેફરીએ જણાવ્યું કે ભારત આજે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ શિક્ષણ બજારોમાંનું એક છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને હોમ કેમ્પસ જેવી જ ગુણવત્તા અને વૈશ્વિક તકો આપવા માટે તેઓ ભારતમાં કેમ્પસ શરૂ કરી રહ્યા છે.

ઇલિનોઇસ ટેકના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ મલ્લિક સુંદરમે જણાવ્યું કે અમેરિકા અને અન્ય દેશોમાંથી પ્રોફેસરોની નિમણૂક કરવામાં આવી રહી છે. સાથે જ અમેરિકન યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરેલા ભારતીય શિક્ષકોને પણ જોડવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું શિક્ષણ મળી શકે.

ભારતમાં વિદેશી યુનિવર્સિટીઓના કેમ્પસ શરૂ થવાથી ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં એક મોટો પરિવર્તન આવશે. વિદ્યાર્થીઓને ઓછા ખર્ચે વૈશ્વિક ગુણવત્તાનું શિક્ષણ, આંતરરાષ્ટ્રીય ડિગ્રી અને વિદેશ જેવી શૈક્ષણિક સુવિધાઓ પોતાના દેશમાં જ ઉપલબ્ધ થશે.