3 રોકેટ નિષ્ફળતા પછી આખી સંપત્તિ દાવ પર લગાવી: પૂર્વ પત્નીએ કહ્યું- ‘એકલા-એકલા વાતો કરતા, લાગતું હાર્ટ એટેક ન આવી જાય’; આજે SpaceXથી ટ્રિલિયોનેર બન્યા

એક સમય એવો હતો જ્યારે ત્રણ રોકેટ લોન્ચ સતત નિષ્ફળ ગયા હતા, ટેસ્લા ભારે આર્થિક સંકટમાં હતી અને આખી દુનિયા 2008ની વૈશ્વિક મંદીનો સામનો કરી રહી હતી. એ જ સમયે ઇલોન મસ્કે પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો દાવ રમ્યો. પોતાની પાસે બચેલી લગભગ આખી સંપત્તિ તેમણે SpaceXના છેલ્લા રોકેટ લોન્ચ પર લગાવી દીધી. જો આ પ્રયાસ પણ નિષ્ફળ ગયો હોત, તો તેઓ સંપૂર્ણપણે દેવાળિયા બની ગયા હોત.

આજે એ જ SpaceX વિશ્વની સૌથી મૂલ્યવાન ખાનગી અવકાશ કંપનીઓમાંની એક છે અને કંપનીની જબરદસ્ત સફળતાએ ઇલોન મસ્કને વિશ્વના પ્રથમ ટ્રિલિયોનેર તરીકે પહોંચાડ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. તેમના 55મા જન્મદિવસે જાણીએ SpaceXની સંઘર્ષથી સફળતા સુધીની સંપૂર્ણ સફર.

પૂર્વ પત્નીનો ખુલાસો: ભારે દબાણમાં જીવતા હતા મસ્ક

મસ્કની પૂર્વ પત્ની અને અભિનેત્રી તાલુલાહ રાઈલીએ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું હતું કે 2008 દરમિયાન મસ્ક ભારે માનસિક દબાણમાં હતા.

તેમણે કહ્યું કે મસ્ક ઘણીવાર એકલા-એકલા વાતો કરતા, હાથ ફેલાવીને જોરથી બૂમો પાડતા અને સતત ચિંતામાં રહેતા. પરિવારને એવું લાગતું હતું કે આટલા તણાવ વચ્ચે તેમને હાર્ટ એટેક ન આવી જાય.

Zip2થી PayPal અને પછી સૌથી મોટો દાવ

1990ના દાયકામાં ઇલોન મસ્કે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી છોડીને ‘Zip2’ નામની ઓનલાઈન સિટી ગાઈડ કંપની શરૂ કરી હતી. બાદમાં આ કંપની 37 મિલિયન ડોલરમાં વેચાઈ.

ત્યારબાદ તેમણે X.com નામની ઓનલાઈન પેમેન્ટ કંપની શરૂ કરી, જે આગળ જઈને PayPal બની. જ્યારે eBayએ PayPal ખરીદી ત્યારે મસ્કને લગભગ 180 મિલિયન ડોલર મળ્યા.

આ પૈસામાંથી તેમણે:

• SpaceXમાં 100 મિલિયન ડોલર,
• Teslaમાં 70 મિલિયન ડોલર,
• SolarCityમાં 10 મિલિયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું.

આ નિર્ણયને તે સમયના ઘણા લોકોએ અત્યંત જોખમી ગણાવ્યો હતો.

રશિયામાં થયેલા અપમાને બદલી નાખ્યું ભવિષ્ય

2001માં મસ્ક સસ્તા રોકેટ ખરીદવા માટે રશિયા ગયા હતા. પરંતુ ત્યાંના અધિકારીઓએ તેમની મજાક ઉડાવી અને રોકેટની કિંમત પણ અનેકગણી વધારી દીધી.

આ અપમાન બાદ મસ્કે નક્કી કર્યું કે હવે તેઓ પોતાનું રોકેટ જાતે બનાવશે.

તેમણે અભ્યાસ કરીને શોધી કાઢ્યું કે રોકેટ બનાવવા માટેનો કાચો માલ આખી કિંમતનો માત્ર નાનો હિસ્સો હતો, જ્યારે મોટાભાગનો ખર્ચ સપ્લાય ચેઇન અને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં વધતો હતો.

ખર્ચ ઘટાડવા અપનાવી અનોખી રીત

મસ્કે પરંપરાગત એરોસ્પેસ કંપનીઓ કરતાં અલગ રીતે વિચારવાનું શરૂ કર્યું.

જ્યાં લાખો ડોલરના ખાસ સ્પેસ પાર્ટ્સ વપરાતા હતા, ત્યાં તેમણે સામાન્ય બજારમાંથી મળતા પાર્ટ્સનો ઉપયોગ કરીને ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો કર્યો.

કાર્બન ફાઇબરના બદલે સ્ટેનલેસ સ્ટીલનો ઉપયોગ કરીને પણ તેમણે રોકેટ બનાવવાનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે ઓછો કર્યો.

ત્રણ સતત નિષ્ફળ લોન્ચ

SpaceX માટે શરૂઆત અત્યંત મુશ્કેલ રહી.

• 24 માર્ચ 2006: પ્રથમ Falcon-1 લોન્ચ બાદ ફ્યુઅલ લાઇનમાં આગ લાગી અને રોકેટ ક્રેશ થયું.
• 21 માર્ચ 2007: બીજું લોન્ચ નિયંત્રણ ગુમાવતા નિષ્ફળ રહ્યું.
• 3 ઓગસ્ટ 2008: ત્રીજા લોન્ચ દરમિયાન સ્ટેજ સેપરેશનમાં ખામી આવતા રોકેટ નષ્ટ થયું.

આ ત્રણેય નિષ્ફળતા પછી કંપની પાસે લગભગ કોઈ નાણાં બચ્યાં નહોતાં.

ચોથા પ્રયાસે બદલાઈ ગયું નસીબ

28 સપ્ટેમ્બર 2008ના રોજ Falcon-1નું ચોથું લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.

આ લોન્ચ સંપૂર્ણ સફળ રહ્યું અને SpaceX પૃથ્વીની કક્ષામાં રોકેટ પહોંચાડનારી પ્રથમ ખાનગી કંપની બની.

આ સફળતાએ માત્ર કંપનીને જ બચાવી નહીં પરંતુ સમગ્ર ખાનગી અવકાશ ઉદ્યોગનો ઇતિહાસ બદલી નાખ્યો.

Falcon-9એ રોકેટ ટેક્નોલોજીમાં કરી ક્રાંતિ

SpaceXએ 2015માં Falcon-9નું સફળ રિયુઝેબલ લોન્ચ અને લેન્ડિંગ કરીને દુનિયાને ચોંકાવી દીધી.

અગાઉ રોકેટનો પ્રથમ ભાગ સમુદ્રમાં પડી જતો હતો, જ્યારે Falcon-9નો પ્રથમ સ્ટેજ સફળતાપૂર્વક પૃથ્વી પર પાછો આવીને લેન્ડ થવા લાગ્યો.

આ ટેક્નોલોજીએ અવકાશ મિશનનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડ્યો અને SpaceXને વૈશ્વિક બજારમાં સૌથી આગળ પહોંચાડી દીધું.

આજે વૈશ્વિક લોન્ચ માર્કેટમાં SpaceXનું વર્ચસ્વ

આજે SpaceX વિશ્વના કોમર્શિયલ સ્પેસ લોન્ચ માર્કેટમાં સૌથી મોટો ખેલાડી બની ગયો છે.

તેની લો-કોસ્ટ ટેક્નોલોજી અને રિયુઝેબલ રોકેટ સિસ્ટમના કારણે વિશ્વભરના અનેક દેશો અને ખાનગી કંપનીઓ SpaceXની સેવાઓનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

Sunita Williamsને સુરક્ષિત પરત લાવ્યું

તાજેતરમાં જ્યારે અન્ય અવકાશ મિશન મુશ્કેલીમાં મુકાયા હતા, ત્યારે SpaceXના Dragon સ્પેસક્રાફ્ટે અવકાશયાત્રીઓને સુરક્ષિત રીતે પૃથ્વી પર પરત લાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

આ ઘટનાએ કંપનીની વિશ્વસનીયતાને વધુ મજબૂત બનાવી.

હવે ચંદ્ર અને મંગળ પર નજર

ઇલોન મસ્કનું આગામી લક્ષ્ય માત્ર રોકેટ બનાવવાનું નથી.

તેઓ Starship દ્વારા મનુષ્યોને મંગળ ગ્રહ સુધી પહોંચાડવા માંગે છે. ઉપરાંત ચંદ્ર પર AI આધારિત સેટેલાઇટ ઉત્પાદન કેન્દ્ર સ્થાપવાની પણ તેમની યોજના છે.

મસ્કના જણાવ્યા અનુસાર ભવિષ્યમાં ચંદ્ર પરથી મોટા પાયે સેટેલાઇટ લોન્ચ કરીને સૂર્ય ઊર્જાનો ઉપયોગ, સ્પેસ ડેટા સેન્ટર અને લાંબા ગાળાની અવકાશ વસાહતો વિકસાવવાનું લક્ષ્ય છે.

સંઘર્ષથી સફળતા સુધીની પ્રેરણાદાયી સફર

ત્રણ સતત નિષ્ફળતા, દેવાળાની કગાર, વ્યક્તિગત દબાણ અને ભારે આર્થિક જોખમ છતાં ઇલોન મસ્કે હાર સ્વીકારી નહીં.

2008ના ચોથા Falcon-1 લોન્ચની સફળતાએ માત્ર SpaceXને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ખાનગી અવકાશ ઉદ્યોગને નવી દિશા આપી. આજે SpaceX વિશ્વની અગ્રણી સ્પેસ કંપનીઓમાં સ્થાન ધરાવે છે અને મસ્કનું નામ નવીનતા, જોખમ લેવાની હિંમત અને અસાધારણ દ્રષ્ટિ માટે સમગ્ર વિશ્વમાં જાણીતું છે.