પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયનું નામ હવે ‘સેવા તીર્થ’:કેન્દ્રીય સચિવાલય કર્તવ્ય ભવન અને રાજભવન હવે લોકભવન કહેવાશે: સરકારનો મોટો નિર્ણય જાહેર

કેન્દ્ર સરકારે મંગળવારે જાહેર સંસ્થાઓના નામોમાં મોટો ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારના નિવેદન અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય (PMO)નું નામ હવે ‘સેવા તીર્થ’ રાખવામાં આવ્યું છે. દેશના તમામ રાજ્યોમાં રાજ્યપાલ અને ઉપ-રાજ્યપાલની ઓફિસોને ‘લોકભવન’ અને ‘લોકનિવાસ’ નામ આપવામાં આવશે. ઉપરાંત, કેન્દ્રીય સચિવાલયને ‘કર્તવ્ય ભવન’ તરીકે ઓળખાવવામાં આવશે.

સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ ફેરફારો માત્ર વહીવટી પરિવર્તન નહીં, પરંતુ સાંસ્કૃતિક પરિવર્તન છે. PMOએ જણાવ્યું, “ભારત સત્તાના મોડલથી સેવા આધારિત સંસ્કૃતિ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.”

આ પહેલા પણ થઈ ચૂક્યાં છે નામ બદલવાના મોટા નિર્ણયો

કેન્દ્ર સરકારે આગળ પણ આવા ફેરફારો કર્યા છે.

• 2022માં રાજપથનું નામ બદલીને ‘કર્તવ્ય પથ’ રાખવામાં આવ્યું હતું.
• પ્રધાનમંત્રીના નિવાસસ્થાન ‘રેસકોર્સ રોડ’નું નામ 2016માં ‘લોકકલ્યાણ માર્ગ’ કરાયું હતું.

રાજભવનનું નામ કેમ બદલાયું?

ગૃહ મંત્રાલયે રાજ્યપાલોના સંમેલનમાં થયેલી ચર્ચાનો હવાલો આપતાં કહ્યું હતું કે ‘રાજભવન’ નામ બસાહતી માનસિકતાનું પ્રતિબિંબ છે. તેથી તેનું નામ લોકભાવન અને લોકનિવાસ કરીને જનતાથી જોડાતી ઓળખ આપવામાં આવી છે.

78 વર્ષ જુના સાઉથ બ્લોકમાંથી PMOનું સ્થળાંતર

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનું કાર્યાલય હવે સાઉથ બ્લોકમાંથી નવી તૈયાર થયેલી ‘સેવા તીર્થ’ કેમ્પસમાં શિફ્ટ થવાની તૈયારીમાં છે.

• ‘સેવા તીર્થ-1’ માં PMO
• ‘સેવા તીર્થ-2’ માં કેબિનેટ સચિવાલય
• ‘સેવા તીર્થ-3’ માં NSA ઓફિસ

14 ઓક્ટોબરે અહીં પહેલાથી જ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ ચૂકી છે.

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ શું છે?

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટમાં રાષ્ટ્રપતિ ભવનથી ઇન્ડિયા ગેટ સુધીનો વિસ્તૃત વિકાસ સમાવેશ થાય છે.
આ હેઠળ બનાવાશે—

• નવું સંસદ ભવન
• કેન્દ્રીય સચિવાલય
• નવા વડાપ્રધાન અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ નિવાસસ્થાન
• આધુનિક ઓફિસ કોમ્પલેક્ષ

₹20,000 કરોડના આ પ્રોજેક્ટનો શિલાન્યાસ 10 ડિસેમ્બર 2020ના રોજ થયો હતો.

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ – ખર્ચ

પ્રોજેક્ટ/ઇમારત	ખર્ચ (રૂપિયા)
નવી સંસદ ભવન	971 કરોડ રૂપિયા
સેન્ટ્રલ વિસ્ટા એવન્યુ	608 કરોડ રૂપિયા
ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ ભવન	208 કરોડ રૂપિયા
કોમન સેન્ટ્રલ સેક્રેટિયેટ	3,690 કરોડ રૂપિયા
વડાપ્રધાન આવાસ	467 કરોડ રૂપિયા
પ્રોજેક્ટ પર કુલ ખર્ચ	20 હજાર કરોડ રૂપિયા

ગૃહ મંત્રાલય પણ નોર્થ બ્લોકથી શિફ્ટ થશે

અહેવાલો અનુસાર, કેન્દ્રિય ગૃહ મંત્રાલય ટૂંક સમયમાં નોર્થ બ્લોકમાંથી
કોમન સેન્ટ્રલ સેક્રેટિયેટ (CCS) બિલ્ડિંગમાં સ્થાનાંતરિત થશે.
આધીન 10 ઓફિસ બિલ્ડિંગો અને મોટા કન્વેન્શન સેન્ટર બનાવાશે.
ત્રણ ઇમારતો લગભગ તૈયાર થઈ ગઈ છે.

બધી ઓફિસો શિફ્ટ થયા પછી **નોર્થ અને સાઉથ બ્લોકને ‘યુગે યુગીન ભારત રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય’**માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે, જેમાં 25,000–30,000 કલાકૃતિઓ પ્રદર્શિત થશે.

કોમન સેન્ટ્રલ સેક્રેટિયેટ (CCS) – માહિતી

મુખ્ય વિગતો

મુદ્દો	માહિતી
પ્રોજેક્ટ નામ	કોમન સેન્ટ્રલ સેક્રેટિયેટ (CCS)
બજેટ	3,690 કરોડ રૂપિયા
હાલની સ્થિતિ	સેન્ટ્રલ વિસ્ટામાં 39 મંત્રાલયો અને 12 મંત્રાલયોની ઓફિસો છોડીને બાકી મંત્રાલયો વિખરાયેલા સ્થળોએ
લક્ષ્ય	તમામ 51 મંત્રાલયો એક જ જગ્યાએ લાવવા
ક્ષમતા	અંદાજે 54 હજાર કર્મચારીઓને બેઠક ક્ષમતા

---

CCSના ભાગો – Part Wise Breakdown

---

PART – 1

મુદ્દો	માહિતી
સ્થાન	પ્લોટ નં. 137, ઈંદિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર ફોર આર્ટ્સ (IGNCA) પાસે
બાંધકામ	CCS બિલ્ડિંગ નંબર 1, 2 અને 3
શિફ્ટ થનારા વિભાગો	શાસન ભવન, કૃષિ ભવન, ઉદ્યોગ ભવન અને નિર્માણ ભવનના મંત્રાલયો
કર્મચારી શિફ્ટ	અંદાજે 18,000 કર્મચારીઓ

---

PART – 2

મુદ્દો	માહિતી
બાંધકામ	CCS બિલ્ડિંગ નંબર 4, 5 અને 9
શિફ્ટ થનારા વિભાગો	શાસન ભવન, કૃષિ ભવન, ઉદ્યોગ ભવન અને નિર્માણ ભવનના મંત્રાલયો
New Shifting	PMO અને રક્ષા મંત્રાલય સંબંધિત વિભાગો, સાઉથ બ્લોકમાં કાર્યરત સ્ટાફ

---

PART – 3

મુદ્દો	માહિતી
બાંધકામ	CCS બિલ્ડિંગ નંબર 6, 7, 8
હેતુ	ડિફેન્સ એનક્લેવનું નિર્માણ
શિફ્ટ થનારા વિભાગો	રક્ષા મંત્રાલય, DRDO, સેન્ટ્રલ વિસ્ટામાં કાર્યરત આર્મી સ્ટાફ
અન્ય માહિતી	ડિફેન્સ એનક્લેવ માટે ઉપ-રાષ્ટ્રપતિના હાલના નિવાસસ્થાન અને અન્ય આવાસોની ધરાશાયી કરવાની જરૂર