પેન્શનર્સ ટાર્ગેટ પર: સાયબર ઠગોની નવી Life Certificate સ્કેમથી સાવધાન

દિલ્હીમાં થોડા દિવસો પહેલા 79 વર્ષીય નિવૃત્ત સિવિલ એન્જિનિયર સાયબર ઠગાઈનો ભોગ બન્યા હતા. સ્કેમર્સે ‘લાઇફ સર્ટિફિકેટ અપડેટ’ના નામે નકલી જાહેરાત બનાવી અને તેમની બેંક વિગતો મેળવી લાખો રૂપિયા ઉઠાવી લીધા. આ ઘટના પછી Indian Cyber Crime Coordination Centre (I4C) એ પોતાના ‘X’ હેન્ડલ પર વીડિયો શેર કરીને પેન્શનધારકોને ચેતવણી આપી છે.

સાયબર નિષ્ણાત અનુસાર, ઠગો ખાસ કરીને વૃદ્ધોની મર્યાદિત ટેકનિકલ જાણકારીનો ફાયદો ઉઠાવે છે અને જરૂરી પ્રક્રિયાના નામે તેમને ડરાવીને છેતરપિંડી કરે છે.

---

શું છે પેન્શનર લાઇફ સર્ટિફિકેટ?

પેન્શનર લાઇફ સર્ટિફિકેટ એ પેન્શનધારક જીવિત હોવાનું સત્તાવાર પ્રમાણપત્ર છે. દર વર્ષે પેન્શનર્સને તે બેંક, પોસ્ટ ઓફિસ અથવા સરકારી પોર્ટલ મારફતે અપડેટ કરાવવું પડે છે. જો સમયસર સર્ટિફિકેટ જમા ન થાય તો પેન્શન અટકી શકે છે. ઠગો આ જ ડરનો લાભ લે છે.

---

સ્કેમ કેવી રીતે અંજામ અપાય છે?

1️⃣ પ્રથમ કિસ્સો

I4C દ્વારા શેર કરાયેલા વીડિયોમાં નિવૃત્ત પોલીસ અધિકારીને સોશિયલ મીડિયા પર લાઇફ સર્ટિફિકેટ અપડેટની જાહેરાત દેખાઈ. લિંક પર ક્લિક કરતા નકલી વેબપેજ ખુલ્યું. પછી તેમને વોટ્સએપ પર .apk ફાઇલ મોકલવામાં આવી. OTP દાખલ કર્યા બાદ તેમના ફોનનો કંટ્રોલ ઠગો પાસે ગયો અને ખાતામાંથી ₹2.40 લાખ કપાઈ ગયા.

2️⃣ બીજો કિસ્સો

નિવૃત્ત સિવિલ એન્જિનિયરને PNB લાઇફ સર્ટિફિકેટ અપડેટની નકલી જાહેરાત મળી. ‘PNB Pension Life Certificate Update.apk’ નામની એપ ડાઉનલોડ કરાવી બેંક વિગતો મેળવી. પહેલા ₹1 કપાયો હોવાનું બતાવી વિશ્વાસ જીત્યો, પછી થોડા જ કલાકોમાં ₹4.15 લાખ ઉપાડી લેવાયા.

---

પેન્શનર્સની મુખ્ય ભૂલો

• સોશિયલ મીડિયા જાહેરાત પર તરત વિશ્વાસ
• અજાણી .apk ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવી
• અજાણી એપમાં બેંક અને આધાર વિગતો શેર કરવી

આ ત્રણ ભૂલોને કારણે મહેનતની કમાણી ગુમાવવી પડી.

---

સાચો રસ્તો કયો?

લાઇફ સર્ટિફિકેટ ફક્ત બેંક બ્રાન્ચ, પોસ્ટ ઓફિસ અથવા સરકારી પોર્ટલ Jeevan Pramaan (jeevanpramaan.gov.in) મારફતે જ અપડેટ થાય છે.
ક્યારેય સોશિયલ મીડિયા લિંક, ફોન કૉલ કે .apk ફાઇલ દ્વારા આ પ્રક્રિયા થતી નથી.

---

6 ગોલ્ડન રૂલ્સ – સ્કેમથી બચવાના સરળ ઉપાય

1. અજાણી લિંક પર ક્યારેય ક્લિક ન કરો.
2. .apk ફાઇલ ડાઉનલોડ ન કરો.
3. OTP, ATM PIN, લોગિન કે આધાર માહિતી કોઈ સાથે શેર ન કરો.
4. બેંક ક્યારેય ફોન/વોટ્સએપ પર માહિતી માંગતી નથી – આ વાત યાદ રાખો.
5. માત્ર ઓફિશિયલ વેબસાઇટ અથવા બ્રાન્ચનો જ ઉપયોગ કરો.
6. કોઈ શંકાસ્પદ ઘટના થાય તો તરત કાર્યવાહી કરો.

---

જો સ્કેમનો ભોગ બનશો તો શું કરશો?

• તરત જ નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન 1930 પર કૉલ કરો.
• cybercrime.gov.in પર ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવો.
• બેંકને તરત જાણ કરી ટ્રાન્ઝેક્શન બ્લોક કરાવો.
• સ્ક્રીનશોટ, મેસેજ અને ટ્રાન્ઝેક્શન વિગતો સુરક્ષિત રાખો.

જેટલી વહેલી ફરિયાદ કરશો, પૈસા પાછા મળવાની શક્યતા તેટલી વધે છે.

---

નિષ્કર્ષ

‘લાઇફ સર્ટિફિકેટ’ જેવી જરૂરી પ્રક્રિયાના નામે સાયબર ઠગો વૃદ્ધોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. ટેકનોલોજી વિશે જાગૃતિ અને સાવચેતી જ સૌથી મોટું હથિયાર છે. ઘરના વડીલોને સમયાંતરે નવી સ્કેમ વિશે સમજાવવી અને તેમની ડિજિટલ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી એ દરેક પરિવારની જવાબદારી છે.