અમેરિકા સાથે પરમાણુ કરાર માટે ઈરાન તૈયાર, પ્રતિબંધો હટે તો ડીલ શક્ય

ઈરાને અમેરિકા સાથે પરમાણુ કરાર મુદ્દે ફરી વાતચીત કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. Majid Takht-Ravanchiએ BBCને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું કે જો અમેરિકા પ્રતિબંધો હટાવવા અંગે ગંભીરતાથી ચર્ચા કરવા તૈયાર હોય, તો ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલા કેટલાક મુદ્દાઓ પર સમજૂતી કરવા તૈયાર છે.

બંને દેશો વચ્ચેની આગામી વાટાઘાટો મંગળવારે Genevaમાં યોજાવાની છે. અમેરિકી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પ્રગતિમાં અવરોધ ઈરાન તરફથી આવે છે, જ્યારે તેહરાન તેનો ઈનકાર કરે છે.

મિસાઈલ પ્રોગ્રામ પર કોઈ સમજૂતી નહીં

તખ્ત-રવાંચીએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે ઈરાન તેના બેલિસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમ પર ચર્ચા નહીં કરે. તેમના મુજબ, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાના હુમલાઓ દરમિયાન ઈરાનની મિસાઈલોએ દેશનું રક્ષણ કર્યું હતું. “અમે અમારી રક્ષણાત્મક ક્ષમતાથી પોતાને કેવી રીતે વંચિત કરી શકીએ?” એમ તેમણે કહ્યું.

અમેરિકાનો કડક વલણ

અમેરિકી વિદેશ મંત્રી Marco Rubioએ જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump સમજૂતી ઇચ્છે છે, પરંતુ ઈરાન સાથે ડીલ કરવી મુશ્કેલ છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો પરમાણુ કાર્યક્રમને સીમિત કરવા અંગે સમજૂતી નહીં થાય, તો સૈન્ય વિકલ્પો પણ ખુલ્લા રહેશે.

અમેરિકાએ પરમાણુ ડીલ માટે ચાર મુખ્ય શરતો મૂકી છે—

1. યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
2. પહેલેથી સંવર્ધિત યુરેનિયમ હટાવવું
3. લાંબા અંતરની મિસાઈલ સંખ્યા મર્યાદિત કરવી
4. પ્રાદેશિક પ્રોક્સી દળોને સહાય બંધ કરવી

60% એનરિચ્ડ યુરેનિયમ ઘટાડવાનો પ્રસ્તાવ

ઈરાન પાસે હાલમાં 400 કિલોથી વધુ 60% સુધી સંવર્ધિત યુરેનિયમનો જથ્થો છે. તખ્ત-રવાંચીએ જણાવ્યું કે ઈરાને આ સ્તર ઘટાડવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે પ્રતિબંધો સંપૂર્ણ હટાવવા પડશે કે આંશિક રાહત પણ સ્વીકાર્ય રહેશે.

ક્ષેત્રમાં વધતી સૈન્ય તૈનાતી

મિડલ-ઈસ્ટમાં અમેરિકી સૈન્ય હાજરી વધતી જાય છે. ન્યુક્લિયર-પાવર્ડ એરક્રાફ્ટ કેરિયર USS Gerald R. Fordને ક્ષેત્રમાં મોકલવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. પહેલેથી જ અન્ય યુદ્ધજહાજો અને હજારો અમેરિકી સૈનિકો તૈનાત છે.

ઈરાનનો દાવો છે કે વાતચીત ફક્ત પરમાણુ મુદ્દે જ મર્યાદિત રહેશે અને મિસાઈલ અથવા પ્રાદેશિક જૂથો પર ચર્ચા નહીં થાય. જીનીવામાં યોજાનારી બેઠકને લઈને બંને પક્ષો સાવચેત આશાવાદ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, પરંતુ તણાવ હજુ યથાવત્ છે.