પ્રયાગરાજમાં શંકરાચાર્ય અવિમુક્તેશ્વરાનંદ-પ્રશાસન વિવાદ: શું છે મામલો અને શંકરાચાર્ય બનવાની પ્રક્રિયા

પ્રયાગરાજ માઘમેળામાં શંકરાચાર્ય સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ અને મેળા પ્રશાસન વચ્ચે મંગળવારે એક નવો વળાંક આવ્યો છે. પ્રશાસનએ 3 દિવસથી ધરણાં પર બેઠેલા અવિમુક્તેશ્વરાનંદને નોટિસ આપી, 24 કલાકમાં સ્પષ્ટ કરવા માટે કહ્યું કે તેઓ જ્યોતિર્મઠના શંકરાચાર્ય કેવી રીતે છે.

સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદનો આરોપ:
સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે દાવો કર્યો છે કે 18 જાન્યુઆરીએ તેઓ અને તેમના શિષ્યોને ગંગાસ્નાન દરમિયાન રોકવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, “મોટા અધિકારીઓએ ભીડમાં સંતોને માર્યા, બ્રહ્મચારીઓને ફટકાર્યા, સ્નાન રોક્યું. આ હત્યાનો પ્રયાસ હતો, જેનાથી અમે ઘાયલ થયા.” તેઓ હાલ પોતાની શિબિરની બહાર જ ધરણાં પર બેઠા છે.

વિવાદની શરૂઆત:
મૌની અમાસે, 18 જાન્યુઆરીએ, સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ 200 શિષ્યો સાથે પાલખીમાં ગંગાસ્નાન માટે પહોંચ્યા. પોલીસ સુરક્ષા અને ભીડના કારણોસર તેમને પહોંચવાની મંજૂરી આપી ન હતી. પગપાળા જવા માટે કહેવામાં આવ્યું, પરંતુ તેઓ તૈયાર ન થયા. ઘર્ષણ પછી, તેઓ ધરણાં પર બેઠા અને હજુ પોતાના પદ પર જ અટક્યા છે.

પ્રશાસનની દલીલ:
પ્રયાગરાજ મેળા પ્રશાસનના અધિકારીઓએ નોટિસમાં જણાવ્યું કે, સુપ્રીમ કોર્ટના 14 ઓક્ટોબર 2022ના આદેશ મુજબ, જ્યાં સુધી કેસનો અંતિમ નિકાલ ન થાય, કોઈપણ ઓર્ગેનાઈઝેશન કોઈ વ્યક્તિને શંકરાચાર્ય તરીકે જાહેર કરી શકતું નથી. સેક્ટર-4માં લગાવવામાં આવેલા બોર્ડમાં સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે પોતાને શંકરાચાર્ય જાહેર કર્યું, જે કોર્ટના આદેશનું ઉલ્લંઘન કહેવાય છે.

સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદનો જવાબ:
સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે કહ્યું, “શંકરાચાર્ય એ છે જે બીજા પીઠના શંકરાચાર્યો માને છે. ઉત્તરપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી કે રાષ્ટ્રપતિને આ નિર્ણય કરવાનો અધિકાર નથી.” તેઓ મક્કમ છે કે જ્યાં સુધી પ્રશાસન માફી ન માગે, ત્યાં સુધી શિબિરમાં પ્રવેશ નહીં કરશે.

શંકરાચાર્ય બનવાની પ્રક્રિયા:

1. શંકરાચાર્ય પદ ક્યારેય ખાલી નથી રહેતો.
2. કોઈ શંકરાચાર્યના મૃત્યુ અથવા પદ ત્યાગ પછી, શિષ્યમાંથી નવો શંકરાચાર્ય પસંદ થાય છે.
3. પસંદગી માટે કોઈ લખિત નિયમ નથી; કાશી વિદ્વત પરિષદ અને મઠ સંઘ આ પસંદગી કરે છે.
4. નવા શંકરાચાર્યનું પટ્ટાભિષેક થાય છે: છત્ર, ચાંવર, ચાદર, દૂધ-જળ-ઘી-મધથી અભિષેક.
5. પેટર્ન અનુસાર ચાર પીઠ છે: જ્યોતિષ પીઠ (ઉત્તર), પુરી ગોવર્ધન પીઠ (પૂર્વ), શૃંગેરી શારદા પીઠ (દક્ષિણ), દ્વારકા પીઠ (પશ્ચિમ).

સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા:
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી અરજીઓનું અંતિમ નિકાલ ન થાય, કોઈપણ વ્યક્તિનું શંકરાચાર્ય પદ પર નિમણૂક કાયદેસર માન્ય નથી. 2022માં સ્વામી સ્વરૂપાનંદના અવસાન પછી, અવિમુક્તેશ્વરાનંદે પોતાને શંકરાચાર્ય જાહેર કર્યો હતો, જે આદેશ વિરુદ્ધ છે.

સનાતન ધર્મમાં શંકરાચાર્યનું મહત્વ:
આ પદનું મહત્વ સનાતન ધર્મના માર્ગદર્શન, વેદાંતના જ્ઞાન અને પરંપરાની સુરક્ષા માટે છે. આદિ શંકરાચાર્યે અદ્વૈત વેદાંતના સિદ્ધાંત અને ચાર પીઠો સ્થાપ્યા, જે આજ સુધી વૈદિક પરંપરાનું કેન્દ્ર છે.

અવિમુક્તેશ્વરાનંદનો સરકાર પર આરોપ:
સંતોના અપમાન, કુંભમેળા દરમિયાન ભીડના દબાણ, રાજકીય પક્ષો પ્રત્યે આક્રોશ વ્યક્ત કરતાં સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે CM યોગી આદિત્યનાથને રાજીનામું માગ્યું અને કહ્યું કે તેઓ પાર્ટી-લિંકેડ સત્તા અથવા સત્તાધિકારીઓના દબાણ હેઠળ નથી.

નિષ્કર્ષ:
પ્રયાગરાજ માઘમેળામાં શંકરાચાર્ય સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ અને પ્રશાસન વચ્ચેનો વિવાદ અત્યારે કોર્ટના આદેશ અને પરંપરાગત નિયમો વચ્ચેના અંતર પર કેન્દ્રિત છે. શંકરાચાર્ય બનવાની પ્રક્રિયા પરંપરા, વિદ્વત પરિષદ અને મઠ સંઘની સંમતિ પર આધારિત છે, અને કોઇ રાજ્ય સરકાર કે સત્તાધિકારી તેને નક્કી કરી શકતો નથી.