ટોલ નાકા પર રોકડા નહીં, ફાસ્ટેગ-યૂપીઆઈ ફરજિયાત, 1 એપ્રિલથી નવા નિયમો લાગુ

1 એપ્રિલ, 2026થી દેશના તમામ ટોલ પ્લાઝા કેશલેસ થઈ જશે. નવા નિયમો અનુસાર વાહનચાલકો ટોલ ટેક્સ ચૂકવવા માટે ફક્ત ફાસ્ટેગ (FASTag) અથવા UPI પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરી શકશે. રોકડ (કેશ) વ્યવહાર સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે.

આ માહિતી કેન્દ્ર સરકારના માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયના સચિવ વી. ઉમાશંકરએ ટીવી ન્યૂઝ ચેનલ ‘આજ તક’ને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે રોકડ વ્યવહાર બંધ કરવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ટ્રાફિક જામ ઘટાડવો અને મુસાફરીને ઝડપી બનાવવો છે. હાલમાં દેશના 25 ટોલ પ્લાઝા પર ‘નો-સ્ટોપ’ સિસ્ટમનું પાયલોટ ટેસ્ટિંગ ચાલી રહ્યું છે.

ટ્રાફિક જામ અને સમય બચાવવાનો પ્રયત્ન

વર્તમાન ફાસ્ટેગ ફરજિયાત હોવા છતાં ઘણી જગ્યાઓ પર રોકડ વ્યવહાર થાય છે, જેના કારણે વાહનો ટોલ બૂથ પર અટકી જાય છે અને ટ્રાફિક જામ સર્જાય છે. નવા નિયમો લાગુ થતા વાહનચાલકો ટોલ નાકા પર રોકાવા પડશે નહીં, જે મુસાફરીને ઝડપ આપશે.

કેવી રીતે કામ કરે છે ફાસ્ટેગ સિસ્ટમ

ક્ર. નં.	સ્ટેપ	વિગત

1

વાહન પસાર થવું

વાહન ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થાય છે. ટોલ પ્લાઝા પર લગેલું ટેક્સ કલેકશન સિસ્ટમ વાહન સાથે લગેલા FASTagને સ્કેન કરે છે.

2

ડેટા મોકલવું

જે બેંકથી FASTag લેવામાં આવ્યું છે, તેને તેની વિગત મોકલવામાં આવે છે.

3

બેંક રિક્વેસ્ટ મોડ્યુલ

બેંક નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેકશન (NETC)ને ટેગ પર આપેલી માહિતી માન્ય કરવા માટે રિક્વેસ્ટ મોકલે છે.

4

વેરીફિકેશન

NETC ટેગની વેરીફિકેશન બાદ ટોલ પેમેન્ટ માટે બેંકનું રિક્વેસ્ટ મોડ્યુલ તૈયાર થાય છે.

5

ડેબિટ જાણકારી

બેંક મેસેજ દ્વારા ટોલ પેમેન્ટ માટે ડેબિટ રકમની જાણકારી આપશે.

6

ટોલ પ્લાઝા અપડેટ

બેંક નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેકશનને પણ પેમેન્ટની જાણકારી મળશે.

7

વાહન પસાર

NETC ટોલ પ્લાઝા સિસ્ટમ માહિતી મેળવીને વાહન પસાર થવા દે છે.

8

સમયગાળો

વાંચવામાં લાંબી પ્રોસેસ લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં 1–2 સેકન્ડમાં પૂરું થઈ જાય છે.

સરકારના નિર્ણયના 3 મોટા કારણ

1. ફ્યુઅલ બચત: ટોલ પ્લાઝા પર વાહનો વારંવાર રોકાવા-ચાલવાથી ડીઝલ અને પેટ્રોલનો બગાડ થાય છે. રોકડ વ્યવહાર બંધ થવાથી આ બચત થશે.
2. પારદર્શિતા: દરેક લેણદેણનો ડિજિટલ રેકોર્ડ રહેશે, જેના કારણે ટોલ કલેક્શનમાં ગડબડી અને હેરાફેરી અટકશે.
3. ઝડપી મુસાફરી: છૂટા પૈસા અને મેન્યુઅલ રસીદ કાપવાના સમયને બચાવવામાં આવશે, જે મુસાફરીને સરળ બનાવશે.

બેરિયર-મુક્ત ટોલિંગ તરફ પગલું

સરકારનું લક્ષ્ય ‘મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો’ (MLFF) સિસ્ટમ તરફ આગળ વધવું છે, જેમાં હાઈવે પર ભૌતિક બેરિયર નહિ હોય. વાહનો ઉચ્ચ ઝડપે ચાલતા રહેશે, અને કેમેરા અને સેન્સર્સ દ્વારા ટોલ આપમેળે કપાશે.

ફાસ્ટેગ અને UPI તપાસો

નવા નિયમો લાગુ થતા પહેલાં વાહન ચાલકોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ તેમના ફાસ્ટેગ ખાતા સક્રિય રાખે. જો તમે ફાસ્ટેગનો ઉપયોગ નથી કરતા, તો ખાતરી કરો કે UPI પેમેન્ટ સુવિધા કાર્યરત છે. 1 એપ્રિલ પછી ડિજિટલ પેમેન્ટ વિના ટોલ પર પહોંચવું શક્ય નહીં અને દંડ અથવા પાછા મોકલાવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.