દેશની રાજનીતિમાં એક ઐતિહાસિક ફેરફાર તરફ કેન્દ્ર સરકાર આગળ વધી રહી છે. 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા મહિલાઓ માટે 33% અનામત લાગુ કરવાની તૈયારી તેજ થઈ ગઈ છે. આ માટે સંસદના વર્તમાન સત્રમાં બે મહત્વપૂર્ણ બિલ રજૂ થવાની શક્યતા છે.
શું છે સરકારનો પ્લાન?
કેન્દ્ર સરકારનો ઉદ્દેશ છે કે મહિલાઓને રાજકારણમાં વધુ પ્રતિનિધિત્વ મળે. હાલમાં લોકસભામાં કુલ 543 બેઠકો છે, પરંતુ નવા પ્રસ્તાવ મુજબ આ સંખ્યા વધીને 816 થઈ શકે છે.
આમાંથી 273 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રાખવામાં આવશે.
2 નવા બિલ આવશે
આ સત્રમાં સરકાર બે બિલ લાવવાની તૈયારીમાં છે:
- નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમમાં સુધારો
- સીમાંકન (Delimitation) કાયદામાં ફેરફાર
આ બંને બિલ પસાર કરવા માટે સંસદમાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી જરૂરી છે. તેથી સરકાર વિપક્ષી પક્ષોનો ટેકો મેળવવા માટે સતત ચર્ચા કરી રહી છે.
રાજકીય સહમતિ માટે બેઠકો
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી Amit Shah એ NDA અને અનેક બિન-કોંગ્રેસી વિપક્ષી દળોના નેતાઓ સાથે બેઠક કરી છે.
આ બેઠકમાં સામેલ પક્ષો:
- YSR કોંગ્રેસ
- સમાજવાદી પાર્ટી
- NCP (SP)
- RJD
- AIMIM
BJD અને શિવસેના (UBT) સાથે પણ ચર્ચા થઈ છે, જ્યારે કોંગ્રેસ સાથે ચર્ચા હજી બાકી છે.
શું બદલાશે?
- લોકસભાની બેઠકો: 543 → 816
- મહિલાઓ માટે અનામત: 273 બેઠકો
- SC/ST મહિલાઓને તેમના ક્વોટામાંથી જ હિસ્સો મળશે
- OBC મહિલાઓ માટે હાલ અલગથી કોઈ જોગવાઈ નથી
આ જ મોડેલ રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં પણ લાગુ કરવાની યોજના છે.
2023નો કાયદો હજી લાગુ કેમ નથી?
2023માં નારી શક્તિ વંદન બિલ બંધારણના 106મા સુધારા તરીકે પસાર થયું હતું. તેને રાષ્ટ્રપતિ Droupadi Murmu દ્વારા મંજૂરી પણ મળી ગઈ હતી.
પરંતુ આ કાયદો લાગુ થવા માટે શરત હતી:
નવી વસ્તી ગણતરી (Census) અને સીમાંકન પૂર્ણ થવું
હવે સરકારનો નવો પ્રસ્તાવ છે કે:
2011ની વસ્તી ગણતરીના આંકડાના આધારે જ સીમાંકન કરીને પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવી
મહિલાઓના અનામતનો ઇતિહાસ
ભારતમાં મહિલાઓ માટે અનામતનો મુદ્દો નવી વાત નથી. તેનો લાંબો ઇતિહાસ છે:
- 1931: Sarojini Naidu અને બેગમ શાહ નવાઝે મહિલાઓને સમાન રાજકીય હકની માંગ કરી
- 1974: મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વ માટે ભલામણો થઈ
- 1993: 73મા અને 74મા બંધારણીય સુધારાથી પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓમાં 33% અનામત
- ઘણા રાજ્યોમાં આજે 50% અનામત લાગુ છે
લોકસભામાં પહેલીવાર મહિલાઓ માટે અનામત બિલ 1996માં રજૂ થયું હતું
હવે આગળ શું?
જો સરકાર આ સત્રમાં બંને બિલ પસાર કરવામાં સફળ રહે:
- 2029ની ચૂંટણીમાં મહિલાઓને મોટી રાજકીય ભાગીદારી મળશે
- દેશની રાજનીતિમાં Gender Representationમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળશે
નિષ્કર્ષ
કેન્દ્ર સરકારનો આ પગલું માત્ર કાયદાકીય ફેરફાર નથી, પરંતુ દેશની લોકશાહી અને સમાજમાં મહિલાઓની ભૂમિકા મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ છે. હવે નજર રહેશે કે સંસદમાં સહમતિ બને છે કે નહીં અને આ ઐતિહાસિક નિર્ણય ક્યારે અમલમાં આવે છે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
