ઈરાન પર હુમલાથી કેમ પાછળ હટ્યું અમેરિકા? નેતન્યાહુએ શા માટે ટ્રમ્પને રોક્યા, શું ખામેનીની સત્તા ટકી રહેશે

14થી 15 જાન્યુઆરી દરમિયાન મિડલ ઈસ્ટમાં ઘટેલી ઘટનાઓએ દુનિયાભરમાં ચિંતા ઊભી કરી દીધી હતી. એવું લાગતું હતું કે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે કોઈ પણ ક્ષણે ઈરાન પર હુમલાનો આદેશ આપી શકે છે. ઇઝરાયલી વડાપ્રધાન નેતન્યાહુનું વિમાન દેશની બહાર સુરક્ષિત સ્થળ તરફ ખસેડાયું, કતારમાં આવેલા અમેરિકી એરબેઝ પરથી સૈનિકોને હટાવવામાં આવ્યા અને પેન્ટાગોન આસપાસ પિત્ઝા ઓર્ડર્સમાં અચાનક વધારો નોંધાયો. આ તમામ સંકેતો સામાન્ય રીતે મોટા સૈન્ય એક્શન પહેલા જ જોવા મળે છે.

પરંતુ અચાનક ટ્રમ્પના તેવર નરમ પડી ગયા અને ઈરાન પર હુમલાની સંભાવનાઓ પર બ્રેક લાગી ગઈ. હવે સવાલ એ છે કે આખરે ટ્રમ્પ પાછળ કેમ હટ્યા?

નેતન્યાહુની ભૂમિકા

ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, 14 જાન્યુઆરીએ ઇઝરાયલી પીએમ નેતન્યાહુએ ટ્રમ્પ સાથે વાત કરી અને ઈરાન પર કોઈ પણ સૈન્ય હુમલો ટાળવાની સલાહ આપી. ત્યારબાદ ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનમાં ફેરફાર કર્યો અને કહ્યું કે ઈરાનમાં પ્રદર્શનકારીઓની ફાંસી અટકાવી દેવામાં આવી છે. અગાઉ ટ્રમ્પે ધમકી આપી હતી કે જો ઈરાનમાં હત્યાઓ ચાલુ રહી તો ગંભીર પરિણામો આવશે.

આરબ દેશોનો વિરોધ

સાઉદી અરેબિયા, કતાર, ઓમાન અને ઈજિપ્ત જેવા દેશોએ પણ ટ્રમ્પ પર દબાણ બનાવ્યું કે ઈરાન પર હુમલો ન કરવામાં આવે. સાઉદી અરેબિયાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું કે અમેરિકા ઈરાન પર હુમલા માટે તેની એરસ્પેસનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં. આરબ દેશોને ડર હતો કે હુમલો થયો તો આખો મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધમાં ફસાઈ જશે અને ઈરાન અમેરિકી બેઝ પર બદલો લઈ શકે છે.

અમેરિકા તૈયાર નથી

અમેરિકાનું મુખ્ય એરક્રાફ્ટ કેરિયર USS અબ્રાહમ લિંકન સાઉથ ચાઈના સીમાંથી મિડલ ઈસ્ટ તરફ ખસેડવામાં આવ્યું છે, પરંતુ તેને ત્યાં પહોંચવામાં ઓછામાં ઓછો એક અઠવાડિયો લાગશે. હાલ મિડલ ઈસ્ટમાં કોઈ પણ અમેરિકી કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ હાજર નથી. આવી સ્થિતિમાં તરત હુમલો કરવો અમેરિકા માટે જોખમી બની શકે છે.

ઈરાનમાં પ્રદર્શનો નબળા પડ્યા

ઈરાનમાં સરકારવિરોધી પ્રદર્શનો ધીમે ધીમે નબળા પડ્યા છે. પ્રદર્શનકારીઓને ફાંસી આપવાની ચર્ચા પણ અટકાવી દેવામાં આવી છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ ખુદ કહ્યું કે ફાંસી આપવાની કોઈ યોજના નથી. ઈન્ટરનેટ બંધ થવાથી અને સુરક્ષા દળોની કડક કાર્યવાહીથી પ્રદર્શનો પર કાબૂ આવ્યો છે.

ઇઝરાયલ કેમ નથી ઈચ્છતું હુમલો?

વિશ્લેષકો મુજબ, જૂન 2025ના સંઘર્ષ બાદ ઇઝરાયલની મિસાઈલ શક્તિ ઘટી ગઈ છે અને આયર્ન ડોમ સિસ્ટમ પણ સંપૂર્ણ ક્ષમતામાં નથી. ઇઝરાયલને ડર છે કે જો ઈરાનમાં સત્તાપલટો નિષ્ફળ રહ્યો, તો ખામેની વધુ મજબૂત બની જશે અને ઇઝરાયલ સામે વધારે આક્રમક બની શકે છે.

શું પ્રદર્શનો પૂરેપૂરા બંધ થઈ જશે?

હાલ પ્રદર્શનો શાંત થયા છે, પરંતુ સંપૂર્ણપણે ખતમ થયા નથી. સરકાર હવે નરમ ભાષામાં સંદેશ આપી રહી છે અને પરિસ્થિતિ અસ્થાયી રીતે કાબૂમાં હોવાનું લાગી રહ્યું છે.

ખામેનીની સત્તા ટકી રહેશે?

વિશ્લેષકો માને છે કે જ્યાં સુધી સેના અને સુરક્ષા તંત્ર ખામેનીના કંટ્રોલમાં છે, ત્યાં સુધી તેમની સત્તા હટાવવી મુશ્કેલ છે. ઈરાનમાં કોઈ મજબૂત વિપક્ષ નથી અને પ્રદર્શનોનો પણ એકજ નેતૃત્વ નથી.

શું અમેરિકા ફરી હુમલો કરી શકે?

હા, ભવિષ્યમાં હુમલાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. ટ્રમ્પના નિર્ણય અચાનક બદલાતા રહે છે અને અમેરિકા હાલ સૈન્ય તૈયારી માટે સમય લઈ રહ્યું છે. USS અબ્રાહમ લિંકન મિડલ ઈસ્ટ પહોંચ્યા પછી સ્થિતિ ફરી બદલાઈ શકે છે.

આખરે નિષ્કર્ષ

હાલ માટે અમેરિકા ઈરાન પર હુમલાથી પાછળ હટ્યું છે, પરંતુ મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ યથાવત છે. ખામેનીની સત્તા હજુ મજબૂત દેખાય છે, પરંતુ આવનારા દિવસોમાં અમેરિકાનું વલણ ફરી બદલાઈ શકે છે. મિડલ ઈસ્ટ હવે શાંતિ અને યુદ્ધ વચ્ચે એક નાજુક સંતુલન પર ઊભું છે.