Income Tax રિફંડ કેમ નથી મળ્યું? આ 4 કારણોથી અટક્યા લાખો કેસ

નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ સંસદમાં માહિતી આપી કે 4 ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં કુલ 8.80 કરોડ ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, તેમાંમાંથી લગભગ 24.64 લાખ રિટર્ન હજુ સુધી પ્રોસેસ થઈ શક્યા નથી. જેના કારણે લાખો કરદાતાઓના રિફંડ અટકેલા છે.

પ્રોસેસિંગમાં વિલંબના 4 મુખ્ય કારણો

ટેક્સ વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, રિટર્ન પેન્ડિંગ હોવાનો અર્થ હંમેશા ફોર્મમાં ભૂલ હોવી જ નથી. ટેકનિકલ અને પ્રક્રિયાત્મક કારણો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે:

1. ઈ-વેરિફિકેશન ન કરવું: ITR ફાઈલ કર્યા પછી ઇ-વેરિફાય ન કરાયું હોય તો પ્રોસેસિંગ શરૂ થતું નથી.
2. ડેટામાં તફાવત: દર્શાવેલ આવક અને વિભાગ પાસે ઉપલબ્ધ AIS અથવા Form 26ASના ડેટા વચ્ચે ગેરસમજ.
3. બેંક એકાઉન્ટ સમસ્યા: બેંક એકાઉન્ટ પ્રી-વેલિડેટ ન હોવું અથવા અન્ય ટેકનિકલ તપાસ બાકી હોવી.
4. મોટી સંખ્યામાં રિટર્ન: એકસાથે મોટા પ્રમાણમાં રિટર્ન મળવાથી પ્રોસેસિંગમાં સમય લાગી શકે છે.

રિફંડ કેમ અટક્યા?

રિફંડ માત્ર ત્યારે જ જારી થાય છે જ્યારે ITR સંપૂર્ણ રીતે પ્રોસેસ થઈ જાય. કારણ કે 24 લાખથી વધુ રિટર્ન પેન્ડિંગ છે, તે કરદાતાઓના રિફંડ પણ અટવાયેલા છે.
જો તમારું રિટર્ન પ્રોસેસ થઈ ગયું છે છતાં રિફંડ મળ્યું નથી, તો ‘બેંક એકાઉન્ટ વેલિડેશન’ સ્ટેટસ તપાસવું જરૂરી છે.

હવે કરદાતાઓએ શું કરવું?

એસેસમેન્ટ યર 2025-26 માટે રિટર્ન ફાઈલ કરનારોએ આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:

• પોર્ટલ ચેક કરો: ઇન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર જઈને ‘Return Status’ તપાસો.
• ઈ-વેરિફાય કરો: ખાતરી કરો કે તમારું ITR સફળતાપૂર્વક વેરિફાય થયું છે.
• ઈમેલ/SMS પર નજર: વિભાગ તરફથી આવેલા કોઈપણ મેસેજ અથવા નોટિસનો તરત જવાબ આપો.
• બેંક એકાઉન્ટ પ્રી-વેલિડેશન: ખાતરી કરો કે તમારું બેંક એકાઉન્ટ સક્રિય અને પ્રી-વેલિડેટ છે.

‘નજ’ કેમ્પેનથી કરોડોનું વધારાનું ટેક્સ

સરકારે સંસદમાં જણાવ્યું કે ટેક્સ વિભાગના ‘નજ’ કેમ્પેનનો સકારાત્મક પ્રભાવ જોવા મળ્યો છે. આ અભિયાન અંતર્ગત ટેક્સપેયર્સને ઈમેલ/SMS દ્વારા તેમની રિટર્નમાં ભૂલો સુધારવા પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.

છેલ્લા બે વર્ષમાં:

• 1.11 કરોડ લોકોએ પોતાનું રિટર્ન અપડેટ અથવા સુધાર્યું.
• સરકારને ₹6,976.5 કરોડનો વધારાનો ટેક્સ મળ્યો.
• સમગ્ર અભિયાનનો કુલ રેવન્યુ પ્રભાવ લગભગ ₹8,810.59 કરોડ રહ્યો.

નોલેજ બોક્સ: ‘નજ’ કેમ્પેન શું છે?

‘નજ’ કેમ્પેન ટેક્સ વિભાગની એક સોફ્ટ પહેલ છે. તેમાં સીધી દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવાને બદલે કરદાતાને સંદેશા દ્વારા પ્રેરિત કરવામાં આવે છે કે તેઓ પોતાની આવકની વિગતો ફરી તપાસે અને જો કંઈ છૂટી ગયું હોય તો સ્વેચ્છાએ સુધારી લે.

લાખો રિટર્ન પેન્ડિંગ હોવા છતાં, વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યોગ્ય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થતાં જ રિફંડ જારી કરવામાં આવશે.