ઈરાનમાં અસલી કંટ્રોલ કોની પાસે? સત્તાનો સંઘર્ષ તેજ: સરકાર અને સેના આમને-સામને

ઈરાનમાં રાજકીય અને સૈન્ય સ્તરે મોટા સંઘર્ષના સંકેતો સામે આવી રહ્યા છે. અહેવાલો મુજબ, દેશની સરકાર અને શક્તિશાળી ધાર્મિક સૈન્ય સંગઠન Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) વચ્ચે સત્તા માટે તણાવ વધ્યો છે. આ પરિસ્થિતિએ ઈરાનમાં અસલી નિયંત્રણ કોની પાસે છે તે અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.

અહેવાલ મુજબ, Masoud Pezeshkian અને IRGC વચ્ચે નિર્ણય લેવાથી લઈને પ્રશાસન સુધીના મુદ્દાઓ પર મતભેદ વધી રહ્યા છે. દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે IRGCએ હવે દેશની કમાન મોટા પ્રમાણમાં પોતાના હાથમાં લઈ લીધી છે.

સુપ્રીમ લીડર સુધી પહોંચ પણ મુશ્કેલ

અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે રાષ્ટ્રપતિ પજેશકિયાનની મુલાકાત Mojtaba Khamenei સાથે થઈ શકી નથી. હાલની પરિસ્થિતિમાં સુપ્રીમ લીડર તરીકે તેમની ભૂમિકા સ્પષ્ટ નથી અને તેઓ જાહેરમાં પણ નજરે પડ્યા નથી. તેમના સંદેશાઓ ફક્ત માધ્યમો દ્વારા જ પ્રસારિત થઈ રહ્યા છે.

રાષ્ટ્રપતિના નિર્ણયોમાં IRGCની દખલગીરી

માહિતી અનુસાર, રાષ્ટ્રપતિ મોટા નિર્ણયો લેવામાં સ્વતંત્ર નથી. IRGC સરકારના મહત્વના નિર્ણયોમાં સીધી દખલ કરી રહ્યું છે. 26 માર્ચે નવા ગુપ્તચર મંત્રીની નિમણૂક દરમિયાન પણ વિવાદ સામે આવ્યો હતો, જ્યારે Ahmad Vahidiએ આ નિર્ણયને અટકાવ્યો હતો.

સામાન્ય રીતે ઈરાનમાં સુરક્ષા સંબંધિત નિમણૂકો માટે સુપ્રીમ લીડરની મંજૂરી જરૂરી હોય છે, પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં આ પ્રક્રિયામાં પણ બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે.

‘મિલિટરી કાઉન્સિલ’ લઈ રહી છે મોટા નિર્ણયો

રિપોર્ટ મુજબ, IRGCના ઉચ્ચ અધિકારીઓની એક ‘મિલિટરી કાઉન્સિલ’ દેશના રોજિંદા અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લઈ રહી છે. આ કાઉન્સિલે સમગ્ર સિસ્ટમ પર પોતાની પકડ મજબૂત બનાવી છે.

મુજતબા ખામેનીની આસપાસ કડક સુરક્ષા ગોઠવવામાં આવી છે અને અહીં સુધી કે સરકારના અહેવાલો પણ તેમની સુધી પહોંચતા અટકાવવામાં આવી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ અને સુપ્રીમ લીડર વચ્ચે સીધો સંપર્ક પણ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી થયો નથી.

મતભેદના મૂળ કારણો

રાષ્ટ્રપતિ પજેશકિયાન અને IRGC વચ્ચેના મતભેદ પહેલાથી જ સામે આવવા લાગ્યા હતા. પજેશકિયાન IRGC દ્વારા પડોશી દેશો સામે આક્રમક નીતિઓ અપનાવવા અંગે નારાજ હતા. તેમનું માનવું છે કે આ પગલાં ઈરાનની પહેલેથી નબળી પડી રહેલી અર્થવ્યવસ્થાને વધુ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ પર પણ ભારે અસર પડી છે અને સૈન્ય સંસાધનો પર દબાણ વધ્યું છે.

હોર્મુઝ પર IRGCનો કંટ્રોલ

હાલમાં Strait of Hormuz જેવા મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગ પર પણ IRGCનો કાબૂ હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ માર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વનો માનવામાં આવે છે.

IRGCની શરૂઆત 1979ની ક્રાંતિ પછી એક અર્ધસૈનિક દળ તરીકે થઈ હતી, પરંતુ સમય જતાં તે ઈરાનની સૌથી શક્તિશાળી સંસ્થાઓમાંની એક બની ગઈ છે. તે હવે તેલ, બેન્કિંગ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને રિયલ એસ્ટેટ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ સક્રિય છે.

સુપ્રીમ લીડરની સ્થિતિ પર સસ્પેન્સ

સુપ્રીમ લીડર મુજતબા ખામેનીની હાલત અંગે પણ અનેક અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. કેટલાક સૂત્રો તેમનાં મૃત્યુની આશંકા વ્યક્ત કરે છે, જ્યારે કેટલાક મુજબ તેઓ ગંભીર રીતે બીમાર અથવા કોમામાં હોઈ શકે છે. જોકે આ દાવાઓની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિએ ઈરાનની આંતરિક રાજનીતિમાં અનિશ્ચિતતા વધારી છે. સરકાર અને સૈન્ય વચ્ચે વધતા તણાવના કારણે દેશના ભવિષ્ય અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.