અમેરિકાએ રશિયાનું જહાજ જપ્ત કર્યું, નામ બદલીને વેનેઝુએલા તેલ લેવા જઈ રહ્યું હતું

અમેરિકાએ શનિવારે વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદવા જઈ રહેલા બે ટેન્કર જહાજોને પકડી લીધા છે. BBCના અહેવાલ મુજબ, એમાંથી એક રશિયન ધ્વજવાળું જહાજ ‘મેરીનેરા’ છે, જ્યારે બીજું ‘સોફિયા’ નામનું જહાજ પનામાનું માનવામાં આવે છે. બંને જહાજોને થોડા કલાકોના અંતરે જુદા જુદા દરિયાઈ વિસ્તારોમાં જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

અમેરિકાએ રશિયન તેલ ટેન્કર મેરીનેરાને ઉત્તર એટલાન્ટિકમાં જપ્ત કર્યું, જ્યારે સોફિયા જહાજને કેરેબિયન સમુદ્રમાં પકડાયું. અમેરિકી દળો આ જહાજો પર છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી નજર રાખી રહ્યા હતા.

વેનેઝુએલા તેલ લઈ જઈ રહ્યા હતા

રિપોર્ટ અનુસાર, બંને જહાજો વેનેઝુએલાથી તેલ ભરવા જઈ રહ્યા હતા, જેથી આ તેલ ચીન અને અન્ય દેશોમાં પહોંચાડી શકાય. રશિયાએ પોતાના જહાજની સુરક્ષા માટે સબમરીન અને અન્ય નૌકાદળના જહાજો મોકલ્યા હતા, પરંતુ તે જહાજને બચાવવામાં સફળ થઈ શક્યા નહીં.

મેરીનેરાનું જૂનું નામ ‘બેલા-1’ હતું. અમેરિકી પ્રતિબંધોથી બચવા માટે જહાજે તાજેતરમાં પોતાનું નામ બદલી નાખ્યું હતું.

ગયા મહિને જહાજે નામ બદલ્યું

ડિસેમ્બર 2025માં આ જહાજ વેનેઝુએલા તરફ જઈ રહ્યું હતું ત્યારે અમેરિકી કોસ્ટ ગાર્ડે એને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તે સમયે ક્રૂ-મેમ્બર્સની ચતુરાઈથી જહાજ બચી ગયું હતું. ત્યારબાદ આ જહાજનું નામ બદલીને ‘મેરીનેરા’ રાખવામાં આવ્યું અને તેના પર રશિયન ધ્વજ લગાવીને તેને રશિયન રજિસ્ટ્રેશનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું.

ત્યાર બાદ આ જહાજ ફરી વેનેઝુએલા તરફ જઈ રહ્યું હતું, પરંતુ અમેરિકી બ્લોકના ડરથી તેણે રસ્તો બદલીને એટલાન્ટિક તરફ વાળી લીધો. તેમ છતાં અમેરિકા, બ્રિટન સહિત ઘણા દેશો હવાઈ અને દરિયાઈ દેખરેખ દ્વારા તેની દરેક ગતિ પર નજર રાખી રહ્યા હતા.

અમેરિકી જહાજ USCGC મુનરોએ અંતે તેનો પીછો કરીને ઉત્તર એટલાન્ટિકમાં તેને જપ્ત કર્યું.

સબમરીન હાજર, છતાં સંઘર્ષ થયો નહીં

જ્યારે અમેરિકી દળોએ જહાજ પર બોર્ડિંગ કર્યું ત્યારે નજીકમાં રશિયાની એક સબમરીન અને અન્ય નૌસૈનિક જહાજો હાજર હતા. જોકે, કોઈ સીધો સંઘર્ષ થયો નહોતો. રશિયાએ હજુ સુધી આ મુદ્દે સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું નથી, પરંતુ રશિયન મીડિયાએ જહાજની નજીક હેલિકોપ્ટરની તસવીરો જાહેર કરી છે.

‘શેડો ફ્લિટ’ પર અમેરિકી કાર્યવાહી

ડિસેમ્બર 2025માં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલાસ માદુરોની સરકાર પર દબાણ વધારવા માટે ‘શેડો ફ્લિટ’ પર નાકાબંધી લગાવી હતી. તેનો હેતુ વેનેઝુએલાને અમેરિકાની શરતો માનવા અને તેલ ઉદ્યોગમાં અમેરિકી કંપનીઓને પ્રવેશ આપવા મજબૂર કરવાનો હતો.

અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે ઘણા દેશો સીધા વેનેઝુએલાથી તેલ ખરીદી શકતા નથી. તેથી વેનેઝુએલા અને તેના ગ્રાહકો, જેમ કે ચીન, ‘શેડો ફ્લિટ’ નામના ટેન્કરોનો ઉપયોગ કરે છે.

શું છે ‘શેડો ફ્લિટ’?

‘શેડો ફ્લિટ’ એવા જહાજોને કહેવામાં આવે છે, જે પોતાની અસલી ઓળખ અને સ્થાન છુપાવીને તેલ પરિવહન કરે છે. આ ટેન્કરો ટ્રાન્સપોન્ડર બંધ રાખે છે, ધ્વજ બદલી નાખે છે અથવા ખોટી માહિતી આપે છે, જેથી અમેરિકા અને અન્ય દેશો તેમને ટ્રેક ન કરી શકે. આ પ્રક્રિયાને ‘ડાર્ક મોડ’ પણ કહેવાય છે.

અમેરિકાની આ કાર્યવાહીથી વેનેઝુએલા તેલ વેપાર પર ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વધ્યો છે અને રશિયા-અમેરિકા સંબંધોમાં નવી ગરમી જોવા મળી રહી છે.