ટ્રમ્પની નેતન્યાહુને ચેતવણી: ‘સંભાળીને ચાલો, નહીં તો એકલા પડી જશો’; અમેરિકા-ઈરાન ડીલ તૂટવાનો ભય

મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા છે. ઇરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુને ઇરાન સામે મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી ન કરવાની સલાહ આપી છે. ટ્રમ્પને આશંકા છે કે જો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનશે તો અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી મહત્વપૂર્ણ વાટાઘાટો અને સંભવિત સમજૂતી જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.

અહેવાલો મુજબ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં નેતન્યાહુ સાથે ફોન પર ચર્ચા કરી હતી. આ વાતચીત દરમિયાન તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, “બીબી, સંભાળીને ચાલો, નહીં તો બહુ જલદી તમે એકલા પડી જશો.” ટ્રમ્પનું માનવું છે કે ઇઝરાયલ દ્વારા ઇરાન પર મોટા હુમલાઓ કરવામાં આવશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થન ઘટી શકે છે અને સમગ્ર વિસ્તાર મોટા યુદ્ધમાં ધકેલાઈ શકે છે.

તાજેતરના દિવસોમાં તણાવ ત્યારે વધી ગયો જ્યારે ઇઝરાયલે લેબનોનની રાજધાની બેરુતમાં હિઝબુલ્લાહના ઠેકાણાઓ પર હુમલો કર્યો હતો. તેના જવાબમાં ઇરાને ઇઝરાયલ પર અનેક બેલિસ્ટિક મિસાઇલો છોડીને પલટવાર કર્યો હતો. ત્યારબાદ ઇઝરાયલે પણ ઇરાનની અંદર સૈન્ય મથકો, એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ અને પેટ્રોકેમિકલ સુવિધાઓને નિશાન બનાવી મર્યાદિત હુમલાઓ કર્યા હતા.

ટ્રમ્પે નેતન્યાહુ પર દબાણ કર્યું હતું કે તેહરાન વિરુદ્ધ સંપૂર્ણ સૈન્ય અભિયાન શરૂ ન કરવામાં આવે. અહેવાલો અનુસાર ઇઝરાયલે આગળની કાર્યવાહી તાત્કાલિક સ્થગિત કરવા સંમતિ દર્શાવી છે, જોકે તેની શરત એ છે કે ઇરાન પણ પોતાના હુમલાઓ બંધ કરે. બીજી તરફ નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો જરૂર પડશે તો ઇઝરાયલ ફરી કાર્યવાહી કરશે અને ઇરાનને પરમાણુ હથિયારો મેળવવા દેશે નહીં.

છેલ્લા 24 કલાકના પાંચ મોટા વિકાસ

1. બે મહિના પછી ફરી ઇરાન-ઇઝરાયલ અથડામણ
એપ્રિલમાં થયેલા યુદ્ધવિરામ બાદ ઇરાને ફરી ઇઝરાયલ પર લગભગ 30 બેલિસ્ટિક મિસાઇલો છોડીને હુમલો કર્યો. જવાબમાં ઇઝરાયલે ઇરાનના સૈન્ય મથકો અને મહત્વપૂર્ણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિશાન બનાવ્યા.

2. ભારતની નાગરિકોને ચેતવણી
વધતા તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય દૂતાવાસે પોતાના નાગરિકોને ઇરાનની યાત્રા ટાળવા અને ત્યાં રહેલા ભારતીયોને શક્ય તેટલી વહેલી તકે દેશ છોડવાની સલાહ આપી છે.

3. હુતી વિદ્રોહીઓની ધમકી
યમનના હુતી વિદ્રોહીઓએ રેડ સીમાં ઇઝરાયલ સાથે જોડાયેલા જહાજોને નિશાન બનાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ પગલાથી વૈશ્વિક વેપાર અને તેલ પુરવઠા પર અસર થવાની આશંકા વધી છે.

4. તેલના ભાવમાં ઉછાળો
સંઘર્ષના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 3 ટકાથી વધુ વધારો નોંધાયો છે. રોકાણકારોમાં હોર્મુઝ જળસંધિમાં પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની ચિંતા વધી રહી છે.

5. ટ્રમ્પ-નેતન્યાહુ મતભેદની ચર્ચા તેજ
ટ્રમ્પે જાહેરમાં ઇઝરાયલને સંયમ રાખવાની સલાહ આપી છે, જ્યારે નેતન્યાહુ કડક વલણ અપનાવી રહ્યા છે. આને કારણે બંને નેતાઓ વચ્ચે નીતિગત મતભેદોની ચર્ચા તેજ બની છે.

ટ્રમ્પનો દાવો: એક અઠવાડિયા સુધી હુમલા નહીં

ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઇઝરાયલ અને ઇરાન આગામી એક અઠવાડિયા સુધી એકબીજા પર કોઈ મોટી સૈન્ય કાર્યવાહી નહીં કરે. તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો હાલમાં તણાવ ઘટાડવા માટે સંમત થયા છે અને પરિસ્થિતિને વધુ બગડતી અટકાવવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

હોર્મુઝ નજીક અમેરિકી હેલિકોપ્ટર ક્રેશ

હોર્મુઝ જળસંધિ નજીક અમેરિકી સેનાનું AH-64 અપાચે હેલિકોપ્ટર ક્રેશ થયું હતું. સદનસીબે બંને પાયલટ સુરક્ષિત બચી ગયા હતા. ઘટનાના કારણોની તપાસ ચાલી રહી છે અને હજી સુધી સ્પષ્ટ થયું નથી કે તે ટેકનિકલ ખામી હતી કે કોઈ હુમલાનું પરિણામ.

મિસાઇલ હુમલા બાદ 24 ભારતીયો સુરક્ષિત બચાવાયા

ઓમાન નજીક MT મેરિવેક્સ તેલ ટેન્કર પર થયેલા મિસાઇલ હુમલા બાદ તેમાં સવાર તમામ 24 ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય તટરક્ષક દળ અને ઓમાન નૌકાદળે સંયુક્ત બચાવ અભિયાન ચલાવ્યું હતું.

ઇરાનનો સંદેશ: ન યુદ્ધથી પાછળ હટીશું, ન વાતચીતથી

ઇરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજેશકિયાનએ જણાવ્યું છે કે દેશ પોતાની સુરક્ષા અને અધિકારોના રક્ષણ માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે કહ્યું કે ઇરાન કોઈપણ ધમકી સામે ઝુકશે નહીં, પરંતુ સાથે સાથે રાજદ્વારી અને વાતચીતનો માર્ગ પણ ખુલ્લો રાખશે.

મધ્ય પૂર્વમાં હાલની પરિસ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ બની છે. એક તરફ અમેરિકા ઇરાન સાથે સમજૂતી કરવા માંગે છે, જ્યારે બીજી તરફ ઇઝરાયલ ઇરાન સામે કડક કાર્યવાહી માટે તૈયાર છે. આવનારા દિવસોમાં બંને દેશોના પગલાં સમગ્ર વિસ્તારની સ્થિરતા અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર સીધી અસર કરી શકે છે.