ટ્રમ્પે કહ્યું: ઈરાન સાથેની પરમાણુ વાતચીતમાં પરોક્ષ રીતે સામેલ રહીશ; યુરીનિયમ મુદ્દે સમજૂતીની શક્યતા

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ સોમવારે જણાવ્યું કે તેઓ ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી પરમાણુ વાતચીતમાં પરોક્ષ રીતે સામેલ રહેશે. ટ્રમ્પે આ નિવેદન એર ફોર્સ વનમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીત દરમિયાન આપ્યું.

ટ્રમ્પના આ નિવેદનનો સમય એ કારણસર મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે બીજી તબક્કાની પરમાણુ વાટાઘાટો આજે જીનીવા, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં યોજાયા છે. અગાઉ, પહેલી બેઠક 6 ફેબ્રુઆરીએ ઓમાનમાં યોજાઈ હતી.

ટ્રમ્પે કહ્યું, “હું તે વાતચીત પર નજર રાખીશ.” તેમણે સંકેત આપ્યો કે ઈરાન આ વખતે સમજૂતી માટે ગંભીર છે. ડીલની સંભાવના અંગે ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન તેના મુદ્દાઓ પર કડક વલણ અપનાવતું રહ્યું છે, પરંતુ ગયા વર્ષે અમેરિકા દ્વારા ઈરાનના પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર બોમ્બમારાથી તેમને બુદ્ધિ આવી. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપતા ઉમેર્યું, “મને નથી લાગતું કે તેઓ સમજૂતી ન કરવાના પરિણામો ભોગવવા ઈચ્છશે.”

---

ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેના મુખ્ય મુદ્દાઓ

1. યુરેનિયમ સંવર્ધન:
   ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈચ્છે છે કે ઈરાન યુરેનિયમ સંવર્ધન બંધ અથવા મર્યાદિત સ્તર સુધી જ રાખે. અમેરિકા તેને પરમાણુ હથિયાર બનવાનું જોખમ માને છે.
2. ઉચ્ચ સંવર્ધિત યુરેનિયમ સ્ટોકપાઈલ:
   ઈરાન પાસે લગભગ 2,000 કિલોગ્રામ ઊંચા સ્તરના યુરેનિયમનો સ્ટોક છે (3.67% થી 60% સુધી). અમેરિકાની માંગ છે કે આ સ્ટોકપાઈલને પાતળું, નષ્ટ અથવા બહાર મોકલવામાં આવે. બદલામાં અમેરિકાએ પ્રતિબંધો હટાવવાની વાત કરી શકે છે.
3. પ્રતિબંધો હટાવવાની ઈરાનની માંગ:
   ઈરાન ઇચ્છે છે કે અમેરિકા આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવે, ખાસ કરીને તેલ નિકાસ, બેંકિંગ અને વૈશ્વિક નાણાકીય પ્રવાહ પર.

---

ઈરાનના નૌકાદળ અભ્યાસ

એસોસિએટેડ પ્રેસ (AP)ના રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ, પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાન સાગરમાં નૌકાદળ અભ્યાસ શરૂ કર્યો છે. હેતુ છે ગુપ્તચર અને ઓપરેશનલ ક્ષમતાઓની તપાસ.

EOS રિસ્ક ગ્રુપે જણાવ્યું કે આ વિસ્તારમાંથી પસાર થતી જહાજોને ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે મંગળવારે લાઈવ-ફાયર ડ્રિલ થઈ શકે છે. જોકે ઈરાની સરકારી ટીવી દ્વારા આ અભ્યાસનો ઉલ્લેખ નથી થયો.

જાન્યુઆરીના અભ્યાસ દરમિયાન અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડએ કડક નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું કે ઈરાનને આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ અને દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં કામ કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ યુદ્ધ અથવા વેપારી જહાજોને પરેશાન ન કરવું જોઈએ.

---

ઈરાનના ઉપ વિદેશ મંત્રીએ ડીલ માટે સંકેત આપ્યો

ઈરાનના ઉપ વિદેશ મંત્રી મજીદ તખ્ત-રવાંચીએ BBCને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું કે જો અમેરિકા પ્રતિબંધો હટાવવા પર વાત કરવા તૈયાર છે, તો ઈરાન પરમાણુ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર સમજૂતી કરવા તૈયાર છે.

તખ્ત-રવાંચીએ ઉમેર્યું કે ઈરાન 60% સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ઘટાડવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. 2015ના પરમાણુ કરાર હેઠળ ઈરાન આ યુરેનિયમ રશિયાને મોકલ્યું હતું, અને હાલમાં રશિયાએ ફરીથી આ સામગ્રી સ્વીકારવાની ઓફર આપી છે.

---

બેલેસ્ટિક મિસાઈલ અને પ્રોક્સી જૂથોનું વિવાદ

ઈરાન ઇચ્છે છે કે વાતચીત ફક્ત પરમાણુ મુદ્દા પર મર્યાદિત રહે. બેલેસ્ટિક મિસાઈલ પ્રોગ્રામ પર કોઈ સમજૂતી નહીં થાય. ઈરાનનું કહેવું છે કે મિસાઈલ પ્રોગ્રામ તેની સંરક્ષણ ક્ષમતા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

જ્યારે અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન હિઝબુલ્લાહ અને હુતી જેવા પ્રોક્સી જૂથોને સમર્થન આપવાનું બંધ કરે, ઈરાનનો ફોકસ માત્ર પરમાણુ મુદ્દા પર જ છે.

---

નિષ્કર્ષ

ઈરાન-અમેરિકા પરમાણુ વાટાઘાટ બીજું તબક્કો પાર કરી રહ્યું છે. હવે યુરેનિયમ સંવર્ધન, સ્ટોકપાઈલ, પ્રતિબંધો અને સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર સમજૂતી શક્યતા કઈ છે, તે આ બેઠકના પરિણામો પરથી સ્પષ્ટ થશે. ટ્રમ્પ પરોક્ષ રીતે વાટાઘાટમાં સામેલ છે, જ્યારે ઈરાન યુરેનિયમ ઘટાડવા માટે તૈયાર છે.