પાકિસ્તાન સરકારી એરલાઇન વેચાણ પર, આવતીકાલે લાગશે બોલી: IMF લોન કે આર્મીનો કંટ્રોલ?

પાકિસ્તાન સરકારી એરલાઇન PIAનું વેચાણ: IMF શરતો, આર્મીનો રોલ અને ખરીદદારો

પાકિસ્તાનની નેશનલ એરલાઇન PIAનો 100% હિસ્સો વેચાણ માટે મૂકી દેવામાં આવ્યો છે. આવી જાહેરાત પછી દેશમાં ચર્ચાઓનો વલય ગજબનો છે. PIA ખરીદવા માટે 23 ડિસેમ્બરના રોજ ત્રણ કંપનીઓ બોલી લગાવશે. આ દરમિયાન પાકિસ્તાનની આર્મી પણ કંપની પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે સક્રિય છે.

PIA વેચવાના મુખ્ય કારણો

• PIA છેલ્લા 20 વર્ષથી ખોટમાં ચાલી રહી છે અને કંપની પર અંદાજે 78 હજાર કરોડ પાકિસ્તાની રૂપિયાનું દેવું છે.
• 2020માં કરાચી ક્રેશ બાદ PIAની છબિ ભારે અસરગ્રસ્ત થઈ. 96 લોકોના મોત સાથે પાઇલટ લાઈસન્સ અંગે સવાલો ઊભા થયા.
• યુરોપ, અમેરિકા અને બ્રિટનમાં ફ્લાઇટ્સ પર પ્રતિબંધ લાગવાથી કંપનીની ખોટ વધી.
• સ્ટાફના વધારે પગાર અને જૂના એરક્રાફ્ટની મરામતનો ખર્ચ પણ વધ્યો.

IMF શરતો

• પાકિસ્તાન IMF પાસેથી **7 અબજ ડોલર (~63 હજાર કરોડ રૂપિયા)**ની લોન મેળવવા માંગે છે.
• લોનની શરત તરીકે PIA સહિત ખોટમાં ચાલી રહેલી સરકારી કંપનીઓનું ખાનગીકરણ ફરજિયાત કરાયું.
• સરકારને ખર્ચ અને આવકનું સંતુલન કરવું પડશે અને ભ્રષ્ટાચાર ઘટાડવું પડશે.

PIA ખરીદવા માટે કંપનીઓ

• લકી સિમેન્ટ લિમિટેડ
• આરિફ હબીબ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
• એર બ્લૂ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ
• ફૌજી ફર્ટિલાઈઝર કંપની છેલ્લી ઘડીએ બોલીમાંથી પાછી હટી.

પાકિસ્તાન આર્મીનો પ્રભાવ

• આર્મી દેશના સૌથી મોટા બિઝનેસ સામ્રાજ્યમાં સામેલ છે, જેમાં 50 થી વધુ સેક્ટરમાં હિસ્સો છે.
• તેલ, સિમેન્ટ, ડેરી, ફર્ટિલાઈઝર, શિપિંગ, ટેલિકોમ, મીડિયા, શિક્ષણ, હાઉસિંગ, બેન્કિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં કામ કરે છે.
• આર્મીના અધિકારીઓ પર ભ્રષ્ટાચારના કેસ સામે આવ્યા છે; પૂર્વ જનરલ બાજવા નિવૃત્તિ સમયે 1.2 હજાર કરોડ રૂપિયાનું સંપત્તિ ધરાવતા હતા.

PIA વેચાણનો ફાયદો

• ખાનગીકરણથી PIAની પ્રતિષ્ઠા સુધરી શકે છે.
• નવા માલિકે કર્મચારીઓની પગાર અને પેન્શન ભરવી પડશે.
• હવે PIA પાસે 34 એરક્રાફ્ટ છે, પરંતુ માત્ર 18 જ ઉડાન ભરવા લાયક છે; નવા ફંડથી નવા એરક્રાફ્ટ ખરીદી શકાશે.
• GDPમાં એવિએશન સેક્ટરનો હિસ્સો 1.3% થી વધશે, ભારતના હરીફ દેશો સાથે સ્પર્ધા વધશે.

આગામી પગલાં

• બોલી જીતનાર કંપનીને 7.5% હિસ્સો સરકાર માટે રહેશે, બાકી 92.5% PIA રિવાઇવલ માટે ખર્ચ થશે.
• કંપની 90 દિવસની અંદર બે-તૃતીયાંશ રકમ ચૂકવશે અને બાકીની રકમ આગામી એક વર્ષમાં ચૂકવશે.