ગ્રીનલેન્ડ પર કબજાનો પ્રયાસ થયો તો NATOનો અંત: ડેનમાર્કના PM મેટે ફ્રેડરિકસનની કડક ચેતવણી

ડેનમાર્કનાં વડાપ્રધાન મેટે ફ્રેડરિકસને ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકાએ ગ્રીનલેન્ડ પર કબજો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો તો તે નાટો (NATO) જેવા સૈન્ય ગઠબંધનના અંત સમાન હશે. એક ટીવી ઇન્ટરવ્યુમાં ફ્રેડરિકસને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે જો કોઈ NATO સભ્ય દેશ અન્ય સભ્ય દેશ સામે સૈન્ય કાર્યવાહી કરે, તો NATOની આખી વ્યવસ્થા જ ધરાશાયી થઈ જશે અને “પછી કંઈપણ નહીં બચે”.

આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં ગ્રીનલેન્ડ પર કબજો કરવાની સંભાવના અંગે નિવેદન આપ્યું હતું. રવિવારે વેનેઝુએલા પર થયેલા અમેરિકી હુમલા અંગે પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે તેઓ આગામી 20 દિવસમાં ગ્રીનલેન્ડ મુદ્દે વાત કરશે. અગાઉ પણ ટ્રમ્પ અનેક વખત ગ્રીનલેન્ડને અમેરિકાના નિયંત્રણમાં લાવવાની વાત કરી ચૂક્યા છે અને સૈન્ય કાર્યવાહીની સંભાવનાને પણ નકારી નથી.

ગ્રીનલેન્ડ ડેનમાર્કનો એક સ્વાયત્ત વિસ્તાર છે અને NATOનો ભાગ પણ છે. મહત્વનું એ છે કે ડેનમાર્ક અને અમેરિકા બંને NATOના સભ્ય દેશો છે. NATOના નિયમો મુજબ, કોઈ એક સભ્ય દેશ સામે સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવે તો તેને સમગ્ર ગઠબંધન પર હુમલો માનવામાં આવે છે.

ડેનમાર્ક અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબો સહયોગ

ડેનમાર્ક NATOનો સ્થાપક સભ્ય છે. વર્ષ 1951માં થયેલા સંરક્ષણ કરાર હેઠળ અમેરિકાને ગ્રીનલેન્ડમાં લશ્કરી મથક સ્થાપવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. બંને દેશો સુરક્ષા, વિજ્ઞાન, પર્યાવરણ અને વેપાર જેવા ક્ષેત્રોમાં લાંબા સમયથી સહયોગ કરતા આવ્યા છે. અમેરિકાનો થુલે એર બેઝ પહેલેથી જ ગ્રીનલેન્ડમાં કાર્યરત છે, જે મિસાઇલ ચેતવણી અને આર્કટિક વિસ્તારમાં રશિયા તથા ચીનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

ગ્રીનલેન્ડ PMનું સ્પષ્ટ નિવેદન: “અમારો દેશ વેચાવાનો નથી”

ગ્રીનલેન્ડના વડાપ્રધાન જેન્સ-ફ્રેડરિક નીલ્સને પણ ટ્રમ્પના નિવેદન પર કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે કહ્યું કે ગ્રીનલેન્ડને વેનેઝુએલા સાથે જોડીને સૈન્ય હસ્તક્ષેપની વાત કરવી માત્ર ખોટી નથી, પરંતુ ગ્રીનલેન્ડના લોકો પ્રત્યે અનાદર દર્શાવે છે.

4 જાન્યુઆરીએ જાહેર કરેલા નિવેદનમાં નીલ્સને કહ્યું, “હું શરૂઆતથી જ શાંત અને સ્પષ્ટ રીતે કહેવા માંગુ છું કે ગભરાટ કે ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. કેટી મિલરની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટથી કંઈપણ બદલાતું નથી. ગ્રીનલેન્ડ વેચાવાનો નથી.”

અમેરિકી અધિકારીની પત્નીની પોસ્ટથી વિવાદ વકર્યો

વેનેઝુએલામાં અમેરિકી કાર્યવાહી બાદ વ્હાઇટ હાઉસના વરિષ્ઠ અધિકારી સ્ટીફન મિલરની પત્ની કેટી મિલરે સોશિયલ મીડિયા પર ગ્રીનલેન્ડનો નકશો અમેરિકી ધ્વજના રંગોમાં રંગેલો પોસ્ટ કર્યો હતો. પોસ્ટના કેપ્શનમાં “જલદી જ” લખવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડમાં અમેરિકી કબજાની આશંકાઓ વધુ મજબૂત થઈ ગઈ.

આ પહેલા માર્ચ મહિનામાં અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે ગ્રીનલેન્ડમાં આવેલા એક અમેરિકી સૈન્ય અડ્ડાની મુલાકાત લીધી હતી અને ડેનમાર્ક પર ત્યાં ઓછું રોકાણ કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.

અમેરિકાને ગ્રીનલેન્ડમાં રસ કેમ?

ગ્રીનલેન્ડ આર્કટિક વિસ્તારમાં આવેલું હોવાથી વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. અહીંથી અમેરિકા યુરોપ, રશિયા અને ચીન વચ્ચેની સૈન્ય અને મિસાઈલ ગતિવિધિઓ પર નજર રાખી શકે છે. ગ્રીનલેન્ડમાં દુર્લભ ખનિજો, તેલ, ગેસ અને રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સના મોટા ભંડારો હોવાનું મનાય છે, જેનું ભવિષ્યમાં આર્થિક અને ટેકનોલોજીકલ મહત્વ ખૂબ મોટું છે.

આ ઉપરાંત, ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે આર્કટિકનો બરફ પીગળી રહ્યો છે, જેના કારણે નવા દરિયાઈ વ્યાપારી માર્ગો ખુલી રહ્યા છે. ગ્રીનલેન્ડ પર પ્રભાવ વધારવાથી અમેરિકા આ રૂટ્સ પર પોતાનું પ્રભુત્વ જમાવી શકે છે અને રશિયા-ચીનની વધતી અસરને રોકી શકે છે.

ટ્રમ્પે મોનરો ડોક્ટ્રિનનો ઉલ્લેખ કર્યો

વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્નીની ધરપકડ બાદ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ટ્રમ્પે મોનરો ડોક્ટ્રિનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ કાર્યવાહી અમેરિકાની બેસો વર્ષ જૂની વિદેશ નીતિ મુજબ છે, જોકે તેમણે એ પણ સ્વીકાર્યું કે હવે અમેરિકા મોનરો ડોક્ટ્રિનથી પણ આગળ વધી રહ્યું છે.

1823માં રાષ્ટ્રપતિ જેમ્સ મોનરો દ્વારા રજૂ કરાયેલી મોનરો ડોક્ટ્રિનનો હેતુ યુરોપિયન દેશોને ઉત્તર અને દક્ષિણ અમેરિકાના મામલાઓમાં દખલ આપવાથી રોકવાનો હતો. બાદમાં આ નીતિનો ઉપયોગ અનેક વખત લેટિન અમેરિકામાં અમેરિકી હસ્તક્ષેપને યોગ્ય ઠેરવવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.