NDAનું ‘મિશન 360’ શરૂ! બે-તૃતીયાંશ બહુમતી માટે 41 વધુ સાંસદોની શોધ, મોટા બંધારણીય ફેરફારોની તૈયારી

લોકસભામાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી હાંસલ કરવા માટે ભાજપે હવે પોતાનું રાજકીય અભિયાન વધુ તેજ કરી દીધું છે. પાર્ટીના ટોચના વ્યૂહરચનાકારો હાલમાં ‘મિશન 360’ પર કામ કરી રહ્યા છે, જેના માધ્યમથી NDAને સંસદમાં સુપર મેજોરિટી અપાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. આ બહુમતીના આધારે સરકાર મહિલા અનામત, સીમાંકન, ‘એક દેશ-એક ચૂંટણી’ અને અન્ય બંધારણીય સુધારાઓને સરળતાથી અમલમાં મૂકવા માંગે છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, 17 એપ્રિલે મહિલા અનામત અને સીમાંકન સંબંધિત બિલ દરમિયાન સંસદમાં અનુભવાયેલા પડકાર બાદ ભાજપે બે-તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવવાના પ્રયાસોને વધુ ગતિ આપી છે.

કેમ જરૂરી છે બે-તૃતીયાંશ બહુમતી?

ભારતના બંધારણમાં મોટા સુધારા કરવા માટે સંસદના બંને ગૃહોમાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી જરૂરી હોય છે. સરકારનું માનવું છે કે આગામી વર્ષોમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સુધારાઓ માટે આ સંખ્યાબળ અનિવાર્ય બનશે.

આમાં મુખ્યત્વે નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે:

• મહિલા અનામતનો અમલ
• લોકસભા બેઠકોનું સીમાંકન
• ‘એક દેશ-એક ચૂંટણી’ યોજના
• ન્યાયિક અને અન્ય બંધારણીય સુધારા

NDAને હજુ 41 સાંસદોની જરૂર

તાજેતરમાં કેટલાક રાજકીય ફેરફારો બાદ પણ NDA હજુ બે-તૃતીયાંશ બહુમતીથી દૂર છે.

સૂત્રોના દાવા મુજબ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસના કેટલાક સાંસદોએ NDAને સમર્થન આપ્યું છે, જ્યારે શિવસેના (ઉદ્ધવ બાલાસાહેબ ઠાકરે)ના છ સાંસદો પણ એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વવાળી શિવસેનામાં જોડાયા હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.

તેમ છતાં, લોકસભામાં જરૂરી બે-તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવવા માટે NDAને હજુ આશરે 41 વધુ સાંસદોના સમર્થનની જરૂર હોવાનું માનવામાં આવે છે.

હવે કયા પક્ષો પર નજર?

રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે ભાજપ હવે કેટલાક વિરોધ પક્ષોના સાંસદો સાથે સંપર્કમાં છે.

ચર્ચામાં સામેલ પક્ષોમાં મુખ્યત્વે સમાજવાદી પાર્ટી (SP), દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ (DMK) અને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (શરદ પવાર જૂથ)નો સમાવેશ થાય છે.

મહારાષ્ટ્ર ભાજપના એક વરિષ્ઠ નેતાએ દાવો કર્યો છે કે શરદ પવાર જૂથના મોટાભાગના સાંસદો સરકારના સંપર્કમાં છે. જોકે આ દાવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી.

સરકાર સામે બે વિકલ્પ

રાજકીય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ સરકાર પાસે બે મુખ્ય વિકલ્પો હોઈ શકે છે.

પ્રથમ વિકલ્પ

વિપક્ષના આશરે 41 સાંસદોને NDAમાં જોડવા અથવા સરકારને સમર્થન આપવા માટે તૈયાર કરવું.

બીજો વિકલ્પ

મહત્વપૂર્ણ બિલોના મતદાન દરમિયાન કેટલાક વિપક્ષી સાંસદોની ગેરહાજરી સુનિશ્ચિત કરવી.

જો મતદાન દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં વિપક્ષી સાંસદો હાજર ન રહે તો અસરકારક સભ્ય સંખ્યા ઘટી જશે અને બે-તૃતીયાંશ બહુમતીનો આંકડો પણ નીચે આવી શકે છે.

‘મિશન 360’ના ચાર મોટા લક્ષ્યો

ભાજપના આ અભિયાન પાછળ ચાર મુખ્ય રાજકીય લક્ષ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

1. સીમાંકન (Delimitation)
દેશભરમાં લોકસભા બેઠકોનું પુનઃનિર્ધારણ કરીને બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો કરવો. નવા સંસદ ભવનની ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને ભવિષ્યમાં લોકસભાની કુલ બેઠકો નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે.

2. મહિલા અનામતનો અમલ
સીમાંકન બાદ લોકસભા અને વિધાનસભાની એક-તૃતીયાંશ બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત કરવાની યોજના અમલમાં લાવવી.

3. એક દેશ-એક ચૂંટણી
લોકસભા અને તમામ રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવા માટે જરૂરી બંધારણીય સુધારા કરવાના માર્ગને સરળ બનાવવો.

4. અન્ય બંધારણીય સુધારા
યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) સહિત ભવિષ્યમાં જરૂરી બની શકે તેવા અન્ય મોટા કાયદાકીય અને બંધારણીય સુધારાઓ માટે સંખ્યાબળ તૈયાર રાખવું.

સીમાંકન અને મહિલા અનામત વચ્ચે શું છે સંબંધ?

બંધારણીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, 2026 પછી દેશમાં નવી વસ્તી ગણતરીના આધારે સીમાંકનની પ્રક્રિયા હાથ ધરવાની જોગવાઈ છે.

જો સીમાંકન કરવામાં વિલંબ થાય તો બંધારણમાં ફરી સુધારો કરવાની જરૂર પડી શકે છે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મહિલા અનામતના અમલ સાથે સીમાંકનની પ્રક્રિયાને પણ સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે, જેથી નવી બેઠકોમાં મહિલાઓ માટે અનામત લાગુ કરવી સરળ બને.

હાલ માત્ર રાજકીય ચર્ચાઓ તેજ

જોકે, ભાજપ અથવા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ‘મિશન 360’ અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. રાજકીય વર્તુળોમાં વિવિધ દાવા અને અટકળો ચાલી રહી છે, પરંતુ આગામી સંસદીય સત્ર અને રાજકીય વિકાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે સરકાર બે-તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવવા માટે કઈ વ્યૂહરચના અપનાવે છે અને તેના મોટા બંધારણીય એજન્ડાને કેટલી સફળતા મળે છે.