ઈરાન 6 અબજ ડોલરના ફ્રીઝ ફંડમાંથી જરૂરી સામાન ખરીદશે: અમેરિકા પર કરાર તોડવાનો આરોપ, ઉલ્લંઘન પર નજર રાખવા સમિતિ બનશે

તેહરાન/દોહા: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલા સમજૂતી કરાર (MoU) બાદ ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે મુક્ત થનારી 6 અબજ ડોલરની ફ્રીઝ કરાયેલી સંપત્તિમાંથી એક ભાગનો ઉપયોગ દેશ માટે જરૂરી ચીજવસ્તુઓની ખરીદીમાં કરવામાં આવશે. કતારની રાજધાની દોહામાં યોજાયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટો દરમિયાન આ મુદ્દે સહમતિ બની હતી.

ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગરીબાબાદીએ જણાવ્યું કે કતારના અધિકારીઓ સાથેની બેઠકમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે ફ્રીઝ ફંડનો ઉપયોગ માત્ર આવશ્યક સામાનની ખરીદી માટે કરવામાં આવશે. જોકે તેમણે અમેરિકા પર કરારની કેટલીક મહત્વપૂર્ણ શરતોનું પાલન ન કરવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો.

કરારના ઉલ્લંઘન પર નજર રાખવા બનશે ખાસ સમિતિ

ગરીબાબાદીના જણાવ્યા અનુસાર દોહામાં થયેલી બેઠકમાં કરારના અમલની દેખરેખ માટે એક અલગ સમિતિ બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ સમિતિ કરારના કોઈપણ સંભવિત ઉલ્લંઘનની સમીક્ષા કરશે અને બંને પક્ષો તરફથી સત્તાવાર ફરિયાદો સ્વીકારશે.

તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દોહામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ સીધી બેઠક થઈ નહોતી. બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચેની ચર્ચા કતાર અને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીથી અલગ-અલગ રીતે યોજાઈ હતી.

ટ્રમ્પનો દાવો- વાતચીત યોગ્ય દિશામાં

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દોહામાં થયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટોને સકારાત્મક ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને ચર્ચા યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહી છે અને બંને દેશો વચ્ચે સારા પરિણામોની આશા છે.

ઈઝરાયલે કહ્યું- લેબનોન, સીરિયા અને ગાઝામાંથી સેના નહીં હટાવીએ

ઈઝરાયલના રક્ષા મંત્રી ઈઝરાયલ કાટ્ઝે જણાવ્યું કે લેબનોન, સીરિયા અને ગાઝા પટ્ટીમાં ઈઝરાયલી સેનાની તૈનાતી યથાવત રહેશે. તેમણે કહ્યું કે જ્યાં સુધી સુરક્ષા જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર નહીં થાય અને હિઝબુલ્લાહ હથિયાર નહીં મૂકે ત્યાં સુધી સૈનિકોને પરત બોલાવવામાં આવશે નહીં.

ખામેનીના અંતિમ સંસ્કાર પહેલા હાઈ એલર્ટ

ઈરાને પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા અલી ખામેનીના અંતિમ સંસ્કાર પહેલા સમગ્ર દેશમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક કરી છે. ઈરાની સેનાએ દેશભરમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને પણ સંપૂર્ણ સજ્જ રાખવામાં આવી છે. સરકારનો દાવો છે કે અંતિમ સંસ્કારમાં લાખો લોકો અને અનેક દેશોના પ્રતિનિધિઓ હાજરી આપશે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સ્થિતિ સામાન્ય

યુદ્ધ બાદ હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વેપારી જહાજોની અવરજવર ફરી સામાન્ય બની રહી છે. દરિયાઈ દેખરેખ એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર છેલ્લા 24 કલાકમાં મોટી સંખ્યામાં ઓઈલ અને કાર્ગો જહાજો આ માર્ગેથી પસાર થયા છે. આ સ્થિતિ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર માટે રાહતરૂપ માનવામાં આવી રહી છે.

ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની સકારાત્મક વાતચીતના સંકેતો બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ લગભગ 1 ટકા ઘટીને પ્રતિ બેરલ 70 ડોલરની આસપાસ પહોંચી ગયું, જ્યારે WTI ક્રૂડમાં પણ એક ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ઓછો થવાની આશાએ બજારમાં સ્થિરતા આવી રહી છે.

પરમાણુ મુદ્દે હજુ મતભેદ યથાવત

ઈરાને ફરી સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકી હુમલામાં પ્રભાવિત ફોર્ડો, નતાન્ઝ અને ઇસ્ફહાન સ્થિત પરમાણુ કેન્દ્રોની તપાસ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA)ના નિરીક્ષકોને હાલ પ્રવેશ આપવામાં આવશે નહીં. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેની પરમાણુ સુવિધાઓ અંગેના નિર્ણયો સંપૂર્ણપણે દેશના રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવશે.

હજુ પાંચ મોટા મુદ્દાઓ પર સહમતિ બાકી

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમજૂતી કરાર થયા બાદ પણ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર અંતિમ સહમતિ થઈ નથી. તેમાં 6 અબજ ડોલરના ફ્રીઝ ફંડની સંપૂર્ણ મુક્તિ, ઈરાનના ઓઈલ નિકાસ પર રાહત, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લાંબા ગાળાની સુરક્ષા, લેબનોનમાં કાયમી યુદ્ધવિરામ અને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લગતી જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે.

બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત ચાલુ છે અને આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દાઓ પર વધુ નિર્ણાયક પ્રગતિ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.