પેટ્રોલ-ડીઝલ ₹3 પ્રતિ લિટર મોંઘા: CNGમાં પણ ₹2નો વધારો, કંપનીઓને હજુ પણ ₹25-30 ખોટ

દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. 15 મેથી નવા દર અમલમાં આવ્યા છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંનેમાં લગભગ ₹3 પ્રતિ લિટરનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે CNGના ભાવમાં પણ ₹2 પ્રતિ કિલો સુધી વધારો થયો છે. લગભગ બે વર્ષ બાદ ઇંધણના ભાવમાં આ વધારો થતાં સામાન્ય લોકોના બજેટ પર સીધી અસર પડશે.

રાજધાની દિલ્હીમાં હવે પેટ્રોલનો ભાવ ₹97.77 પ્રતિ લિટર થઈ ગયો છે, જ્યારે ડીઝલ ₹90.67 પ્રતિ લિટર મળશે. CNGનો નવો ભાવ ₹79.09 પ્રતિ કિલો થયો છે.

મહાનગરોમાં પેટ્રોલના નવા ભાવ

શહેર	જૂના ભાવ (₹/લિટર)	નવા ભાવ (₹/લિટર)	વધારો
દિલ્હી	94.77	97.77	3.00
મુંબઈ	103.50	106.68	3.14
કોલકાતા	105.45	108.74	3.29
ચેન્નઈ	100.80	103.67	2.87

મહાનગરોમાં ડીઝલના નવા ભાવ

શહેર	જૂના ભાવ (₹/લિટર)	નવા ભાવ (₹/લિટર)	વધારો
દિલ્હી	87.67	90.67	3.00
મુંબઈ	90.03	93.14	3.11
કોલકાતા	92.02	95.13	3.11
ચેન્નઈ	92.39	95.25	2.86

નોંધ: આ સંભવિત કિંમતો છે.

સુરતમાં મધરાતે લાગુ થયો ભાવ વધારો

સુરતમાં પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં અચાનક વધારો થતાં વાહનચાલકોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. પેટ્રોલમાં ₹2.99નો વધારો થતાં ભાવ ₹94.51થી વધીને ₹97.50 પ્રતિ લિટર થયો છે. ડીઝલમાં ₹3.09નો વધારો થતાં નવી કિંમત ₹93.29 પ્રતિ લિટર થઈ ગઈ છે.

સામાન્ય રીતે નવા ઇંધણના ભાવ રાત્રે 12 વાગ્યાથી લાગુ થતા હોય છે, પરંતુ આ વખતે સરકારે પ્રથમવાર મોડી રાત્રે 3 વાગ્યે પેટ્રોલ પંપ ડીલરોને મેસેજ મોકલી તાત્કાલિક અસરથી નવા દર અમલમાં મૂક્યા હતા. જેના કારણે ગ્રાહકો અને પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોમાં આશ્ચર્ય જોવા મળ્યું હતું.

મોંઘવારીમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા

ડીઝલના ભાવમાં વધારો થવાથી સીધી અસર પરિવહન અને દૈનિક જીવન પર પડશે.

• ટ્રક અને ટેમ્પોના ભાડામાં વધારો થવાથી શાકભાજી, ફળો અને રાશન મોંઘું થઈ શકે છે.
• ખેડૂતો માટે ટ્રેક્ટર અને પમ્પિંગ સેટ ચલાવવાનો ખર્ચ વધશે, જેના કારણે અનાજના ભાવ વધી શકે છે.
• બસ, ઓટો અને સ્કૂલ વાહનોના ભાડામાં પણ વધારો થઈ શકે છે.

શા માટે વધ્યા પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ?

આ વધારાનું મુખ્ય કારણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તેજી છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 70 ડોલર પ્રતિ બેરલથી વધીને 100 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગયા છે.

ક્રૂડ મોંઘું થતાં સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ પર ભારે દબાણ આવ્યું હતું. નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે કંપનીઓએ ભાવ વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. જો વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં વધુ તેજી રહેશે તો આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે.

2024થી સ્થિર હતા ભાવ

માર્ચ 2024 પછી દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર થયો ન હતો. લોકસભા ચૂંટણી પહેલા સરકારે પ્રતિ લિટર ₹2નો ઘટાડો કરીને લોકોને રાહત આપી હતી. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના આધારે કંપનીઓ દરરોજ ભાવ બદલવાની સત્તા ધરાવે છે, છતાં રાજકીય કારણોસર લાંબા સમય સુધી ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા હતા.

ઓઇલ કંપનીઓને દર મહિને ₹30 હજાર કરોડનું નુકસાન

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ જેવી કંપનીઓને ઊંચા ક્રૂડ ભાવને કારણે ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું હતું. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જોઈન્ટ સેક્રેટરી સુજાતા શર્માના જણાવ્યા પ્રમાણે કંપનીઓને દર મહિને અંદાજે ₹30 હજાર કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું હતું.

દિલ્હીમાં પેટ્રોલ-ડીઝલનું પ્રાઇસ બિલ્ડઅપ

ઘટક	પેટ્રોલ (₹)	ડીઝલ (₹)
ડીલર પાસેથી લેવાતી કિંમત	77.49	74.42
ડીલર કમિશન	4.40	3.03
VAT	15.88	13.22
રિટેલ વેચાણ કિંમત	97.77	90.67

શું હજુ પણ વધી શકે છે ભાવ?

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હાલનો ₹3નો વધારો પૂરતો નથી. કંપનીઓને સંપૂર્ણ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે હજુ પેટ્રોલના ભાવમાં ₹28 અને ડીઝલમાં ₹32 પ્રતિ લિટર સુધી વધારો કરવાની જરૂર પડી શકે છે.

જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ યથાવત રહેશે અને વૈશ્વિક એનર્જી સપ્લાય પર અસર ચાલુ રહેશે તો આગામી સમયમાં વધુ ભાવવધારો થઈ શકે છે.

અગાઉ સરકારે એક્સાઈઝ ડ્યુટી ઘટાડી હતી

કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સ્પેશિયલ એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ₹10-10નો ઘટાડો કર્યો હતો. જેના કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ લાંબા સમય સુધી સ્થિર રહ્યા હતા.

PM મોદીની અપીલ

વડાપ્રધાન Narendra Modiએ તાજેતરમાં તેલંગાણામાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન લોકોને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસનો ઉપયોગ જરૂરિયાત મુજબ જ કરવો જોઈએ જેથી વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થાય અને યુદ્ધની અસર ઓછી થાય.