ઈરાન-મિડલ ઈસ્ટ તણાવ વધુ ભડક્યો: UAE પર હુમલાના આરોપો; ટ્રમ્પે કહ્યું- ઈરાનના કટ્ટરપંથી નેતાઓએ નમવું જ પડશે

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વધતા ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે હવે United Arab Emirates ની ભૂમિકાને લઈને મોટો ખુલાસો થયો છે. અમેરિકન અખબાર વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના રિપોર્ટ મુજબ UAE એ ગુપ્ત રીતે Iran પર સૈન્ય હુમલા કર્યા હતા. રિપોર્ટ અનુસાર એપ્રિલમાં ઈરાનના લાવાન દ્વીપ પર આવેલી ઓઈલ રિફાઈનરીને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી, જેના કારણે ત્યાં મોટી આગ લાગી હતી અને ઉત્પાદન લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત રહ્યું હતું.

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે આ હુમલો એપ્રિલની શરૂઆતમાં થયો હતો, તે જ સમયે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump યુદ્ધવિરામની ઘોષણા કરી રહ્યા હતા. ઈરાને તે સમયે કહ્યું હતું કે રિફાઈનરી દુશ્મનના હુમલામાં ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ છે. બાદમાં તેહરાને UAE અને Kuwait પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હતા.

UAE એ હુમલાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી

રિપોર્ટ અનુસાર UAEએ આ હુમલાઓને જાહેરમાં સ્વીકાર્યા નથી. જોકે UAEના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે દેશને કોઈપણ શત્રુતાપૂર્ણ કાર્યવાહીનો જવાબ આપવાનો અધિકાર છે, જેમાં સૈન્ય કાર્યવાહી પણ સામેલ છે.

અમેરિકી વહીવટીતંત્ર આ હુમલાથી નારાજ નહોતું, કારણ કે તે સમયે યુદ્ધવિરામ સંપૂર્ણપણે લાગુ થયો નહોતો. રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકાએ ખાડી દેશોની ભાગીદારીને મૌન સમર્થન આપ્યું હતું.

ઈરાને UAE પર 2800થી વધુ મિસાઈલ અને ડ્રોન છોડ્યા

યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાને UAE પર 2800થી વધુ મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હોવાનું કહેવાય છે. આ હુમલાઓની અસર UAEના એર ટ્રાફિક, પર્યટન અને રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્ર પર પડી હતી. અનેક કંપનીઓએ કર્મચારીઓની છટણી અને રજાઓ જાહેર કરવી પડી હતી.

આ ઘટનાઓ બાદ UAE હવે ઈરાનને પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને પોતાની અર્થવ્યવસ્થા માટે મોટો ખતરો માનવા લાગ્યું છે. યુદ્ધ દરમિયાન UAEએ અમેરિકા સાથે સૈન્ય સહયોગ મજબૂત રાખ્યો હતો.

ફ્રેન્ચ ફાઈટર જેટ અને ચીની ડ્રોન જોવા મળ્યા

માર્ચના મધ્યથી UAEની સંભવિત ભૂમિકાને લઈને અટકળો વધી હતી. ઈરાન ઉપર એવા લડાકુ વિમાનો જોવા મળ્યા હતા જે અમેરિકા કે Israel ના નહોતા. ઓપન સોર્સ રિસર્ચર્સે દાવો કર્યો કે તસવીરોમાં ફ્રેન્ચ મિરાજ ફાઈટર જેટ અને ચીની વિંગ લૂંગ ડ્રોન દેખાયા હતા, જે UAE ઉપયોગ કરે છે.

UAEએ United Nations માં તે પ્રસ્તાવનું પણ સમર્થન કર્યું હતું, જેમાં જરૂર પડે તો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનની પકડ તોડવા માટે બળ પ્રયોગ કરવાની મંજૂરી આપવાની વાત હતી.

ટ્રમ્પે ઈરાનને ‘બેઈમાન’ ગણાવ્યું

આ દરમિયાન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાની નેતૃત્વ પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે ઈરાનના નેતાઓ વારંવાર પોતાની વાત બદલે છે અને વાટાઘાટોને લાંબી ખેંચી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે કહ્યું, “ઈરાનના કટ્ટરપંથી નેતાઓ આખરે ઝૂકશે. અમે ત્યાં સુધી કડકાઈથી વર્તીશું જ્યાં સુધી સમજૂતી નહીં થાય.”

ટ્રમ્પે વધુમાં આરોપ લગાવ્યો કે ઈરાન એવા દસ્તાવેજો મોકલે છે જેને પહોંચવામાં માત્ર 20 મિનિટ લાગવી જોઈએ, પરંતુ તેઓ 5 દિવસ પછી પહોંચે છે. તેમના મતે આ વાટાઘાટોને ખેંચવાની વ્યૂહરચના છે.

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના મુખ્ય વિવાદો

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટો અનેક વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓમાં ફસાયેલી છે. તેમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, ઈરાની જહાજોની અમેરિકી નાકાબંધી, પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધોમાં રાહત અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલ જેવા મુદ્દાઓ સામેલ છે.

અમેરિકાએ ઈરાન સમક્ષ 12 વર્ષ સુધી યુરેનિયમ સંવર્ધન બંધ કરવાની અને 60% સમૃદ્ધ યુરેનિયમ સોંપવાની શરત મૂકી છે. જોકે તેહરાન આ શરતો સ્વીકારવા તૈયાર નથી.

તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો

અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં ફરી તેજી આવી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 104 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગયો છે. વેપારીઓને ડર છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સપ્લાય ખોરવાઈ શકે છે, જે વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર માટે મોટો ઝટકો બની શકે છે.

હોર્મુઝ અને લેબનોન બોર્ડર પર તણાવ

ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો France અને United Kingdom ના યુદ્ધ જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં પ્રવેશ કરશે તો તરત જ જવાબ આપવામાં આવશે.

બીજી તરફ દક્ષિણ લેબનોનમાં Hezbollah અને ઈઝરાયલ વચ્ચેનો સંઘર્ષ પણ તેજ બન્યો છે. ઇઝરાયલી હવાઈ હુમલામાં અનેક લોકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.

વિશ્વભરમાં વધી રહેલા આ તણાવને કારણે હવે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, તેલ બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધી રહી છે.