ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેની ગંભીર રીતે ઘાયલ, ઈરાનની સત્તા હવે સેનાના હાથમાં

ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેની ગંભીર રીતે ઘાયલ હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે તેહરાનમાં ખામેની પરિવારના ઠેકાણાને નિશાન બનાવી કરેલા હુમલામાં તેઓ ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા. આ હુમલામાં તેમના પિતા, પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર અયાતોલ્લા અલી ખામેની, તેમની પત્ની અને તેમના પુત્રનું મોત થયું હોવાનું કહેવાય છે.

ત્યારથી મોજતબા ગુપ્ત સ્થળે સારવાર હેઠળ છે અને જાહેર જીવનથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહ્યા છે.

ચહેરો બળ્યો, પગ કપાવવાની નોબત

મોજતબા ખામેનીની શારીરિક સ્થિતિ અત્યંત નાજુક હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. તેમના એક પગનું ત્રણ વખત ઓપરેશન કરવામાં આવ્યું છે અને હવે તેમને કૃત્રિમ પગ લગાવવાની જરૂર પડશે. તેમના એક હાથની પણ સર્જરી થઈ છે.

હુમલામાં તેમના ચહેરા અને હોઠ ગંભીર રીતે બળી ગયા છે, જેના કારણે તેમને બોલવામાં ભારે મુશ્કેલી પડી રહી છે. ડોકટરોના મતે, તેમને આગામી સમયમાં પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવવી પડશે.

રાષ્ટ્રપતિ પજેશકિયાન પણ સારવારમાં સામેલ

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજેશકિયાન, જે વ્યવસાયે હાર્ટ સર્જન છે, તેઓ પણ મોજતબાની સારવારની દેખરેખમાં જોડાયેલા છે. આરોગ્ય મંત્રાલયની વિશેષ ટીમ સતત તેમની સારવારમાં વ્યસ્ત છે.

સુરક્ષા કારણોસર, મોટા અધિકારીઓ અને સૈન્ય કમાન્ડરો પણ તેમને મળવા જતા નથી. ઇઝરાયલ તેમની મુલાકાતો પરથી તેમના ઠેકાણાનો પત્તો લગાવી શકે તેવો ભય વ્યક્ત કરવામાં આવી રહ્યો છે.

મગજથી સક્રિય, પરંતુ જાહેરમાં ગેરહાજર

શારીરિક રીતે નબળા હોવા છતાં, મોજતબા ખામેની માનસિક રીતે સંપૂર્ણપણે સક્રિય હોવાનું કહેવાય છે. તેમ છતાં, તેઓ અત્યાર સુધી જાહેરમાં દેખાયા નથી અને કોઈ વીડિયો અથવા ઓડિયો સંદેશ પણ આપ્યો નથી.

તેમની તરફથી માત્ર લેખિત નિવેદનો જ બહાર પાડવામાં આવે છે, જે ઓનલાઈન અથવા રાજ્ય નિયંત્રિત મીડિયામાં વાંચવામાં આવે છે.

‘કંપની ડાયરેક્ટર’ જેવી ભૂમિકા

વિશ્લેષકોના મતે, મોજતબા હાલ દેશને એવી રીતે ચલાવી રહ્યા છે જેમ કોઈ કંપનીનો ડાયરેક્ટર સંસ્થા ચલાવે. તેઓ ઔપચારિક રીતે સુપ્રીમ લીડર છે, પરંતુ અસલી નિર્ણયો સેનાના ટોચના જનરલો અને ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ના નેતાઓ મળીને લઈ રહ્યા છે.

મોજતબા મોટાભાગે તેમના સૂચનો પર નિર્ભર રહે છે અને નિર્ણયો સામૂહિક રીતે લેવામાં આવે છે.

ઈરાનમાં IRGCની તાકાતમાં ઐતિહાસિક વધારો

અલી ખામેનીના મૃત્યુ પછી ઈરાનમાં સત્તાનું સંતુલન નોંધપાત્ર રીતે બદલાયું છે. અગાઉ IRGC સુપ્રીમ લીડરના આદેશોનું પાલન કરતું હતું, પરંતુ હવે તે પોતે જ દેશની અસલી શક્તિ બની ગયું છે.

સુરક્ષા, યુદ્ધ, વિદેશ નીતિ, હોર્મુઝ જળમાર્ગ, પરમાણુ કાર્યક્રમ અને અમેરિકા સાથેની વાતચીત જેવા દરેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો હવે IRGCના પ્રભાવ હેઠળ લેવાઈ રહ્યા છે.

ગાલિબાફ બન્યા સૌથી પ્રભાવશાળી નેતા

ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફ હાલમાં દેશના સૌથી પ્રભાવશાળી રાજકીય ચહેરા તરીકે ઊભરી રહ્યા છે. અમેરિકા સાથેની વાતચીતમાં પણ હવે તેઓ જ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીની ભૂમિકા ઘટી ગઈ છે, જ્યારે ગાલિબાફને સીધી વાટાઘાટો માટે આગળ કરવામાં આવ્યા છે.

રાષ્ટ્રપતિ અને વિદેશ મંત્રીની ભૂમિકા મર્યાદિત

રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજેશકિયાન અને તેમની કેબિનેટને હવે મુખ્યત્વે આંતરિક વહીવટ સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવ્યા છે. ખાદ્ય પુરવઠો, ઇંધણ અને આવશ્યક સેવાઓ જાળવી રાખવાની જવાબદારી તેમને સોંપવામાં આવી છે.

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વિદેશ નીતિ જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર હવે તેમનો પ્રભાવ ઘણો ઓછો રહ્યો છે.

અમેરિકા સાથે વાતચીત પર આંતરિક મતભેદ

ઈરાનની અંદર અમેરિકા સાથે કરાર કરવા અંગે મતભેદ જોવા મળી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ અને વિદેશ મંત્રી આર્થિક નુકસાનને ધ્યાનમાં રાખીને વાતચીત ચાલુ રાખવા માંગે છે.

પરંતુ IRGCનું માનવું છે કે અમેરિકા દબાણ દ્વારા ઈરાનને ઝુકાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ કારણસર તાજેતરમાં યોજાનારી બીજી તબક્કાની વાતચીત રદ કરવામાં આવી હતી.

મોજતબા સામે આવવાની માંગ વધી

તેહરાનમાં લોકો અને કટ્ટરપંથી સમર્થકો મોજતબા ખામેનીને જાહેરમાં આવીને દેશને સંબોધવા અપીલ કરી રહ્યા છે. રેલીઓમાં લોકો “કમાન્ડર, આદેશ આપો, અમે તૈયાર છીએ” જેવા નારા લગાવી રહ્યા છે.

પરંતુ સુરક્ષા અને આરોગ્યની પરિસ્થિતિને કારણે તેઓ હજુ પણ ગુપ્ત સ્થળે જ રહે છે.

ઈરાનનું ભવિષ્ય અનિશ્ચિત

હાલમાં ઈરાનમાં ઔપચારિક નેતૃત્વ મોજતબા ખામેની પાસે છે, પરંતુ વાસ્તવિક સત્તા IRGC અને સૈન્ય જનરલોના હાથમાં કેન્દ્રિત થઈ રહી છે.

આ પરિસ્થિતિ ઈરાનને વધુ સૈન્યપ્રધાન અને કડક વલણવાળા શાસન તરફ દોરી શકે છે. આગામી દિવસોમાં અમેરિકા સાથેની વાતચીત, પરમાણુ કરાર અને આંતરિક રાજકીય સંતુલન ઈરાનના ભવિષ્યને નક્કી કરશે.