₹40 હજાર કરોડના બેંક ફ્રોડ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટ કડક: અનિલ અંબાણી દેશ છોડશે નહીં, ED–CBIને તપાસમાં ઢીલાશ બદલ ફટકાર

સુપ્રીમ કોર્ટે અનિલ ધીરુભાઈ અંબાણી ગ્રુપ (ADAG) સાથે સંકળાયેલા અંદાજે ₹40 હજાર કરોડના બેંક ફ્રોડ કેસમાં તપાસ એજન્સીઓની કાર્યપદ્ધતિ પર ગંભીર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે CBI અને ED તપાસમાં વિલંબનું યોગ્ય કારણ જણાવી શક્યા નથી અને બંને એજન્સીઓ પહેલેથી જ ઘણો સમય લઈ ચૂકી છે. હવે આગળ આવી ઢીલાશ સહન કરવામાં આવશે નહીં.

ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચી અને જસ્ટિસ વિપુલ એમ. પંચોલીની ત્રણ જજોની બેન્ચે CBI અને EDને ચાર અઠવાડિયામાં હાલનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ દાખલ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. સાથે જ કોર્ટે નોંધ્યું કે કોર્ટની પૂર્વ મંજૂરી વિના અનિલ અંબાણી દેશ છોડી શકશે નહીં.

---

દેશ છોડવાની આશંકા, કોર્ટમાં ખાતરી

આ મામલામાં અરજદાર અને પૂર્વ IAS અધિકારી ઈ.એ.એસ. શર્માએ અનિલ અંબાણી દેશ છોડીને ભાગી જવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી. સુનાવણી દરમિયાન અનિલ અંબાણીએ તેમના વકીલ મુકુલ રોહતગી મારફતે કોર્ટને ખાતરી આપી કે તેઓ કોર્ટની મંજૂરી વિના ભારત બહાર નહીં જાય.

---

EDનો દાવો: ₹40 હજાર કરોડ સાયફન, ગુનાની આવક ₹20 હજાર કરોડ

સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટને જણાવ્યું કે અનિલ અંબાણી વિરુદ્ધ પહેલેથી જ લુકઆઉટ સર્ક્યુલર (LOC) જારી કરવામાં આવ્યા છે. EDના જણાવ્યા અનુસાર, અનિલ અંબાણી ગ્રુપની કંપનીઓ દ્વારા લગભગ ₹40 હજાર કરોડની રકમ સાયફન કરવામાં આવી છે.

કોર્ટે મૌખિક ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે આ ખૂબ મોટી રકમના સાયફનનો મામલો છે. EDના સોગંદનામા મુજબ, ગુનાથી કમાયેલી આવક (Proceeds of Crime) ₹20 હજાર કરોડથી વધુ છે. અત્યાર સુધીમાં EDએ ₹8,078 કરોડની સંપત્તિ અસ્થાયી રીતે જપ્ત કરી છે.

---

અનિલ અંબાણીનું બચાવ: લોન ડિફોલ્ટ ફોજદારી ગુનો નથી

અનિલ અંબાણી તરફથી હાજર રહેલા વકીલ શ્યામ દીવાનએ જાહેર ભંડોળની ઉચાપતના આરોપોને નકારી કાઢ્યા. તેમણે દલીલ કરી કે રિલાયન્સ પાવર અને રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા લગભગ ₹20 હજાર કરોડ ચૂકવવામાં આવ્યા છે.
તેમનો દાવો હતો કે વ્યવસાયિક નુકસાન અને લોન ડિફોલ્ટને ફોજદારી કેસમાં ફેરવવા જોઈએ નહીં.

---

FIRમાં વિલંબ, લોન 2007-08થી

આ પહેલા 23 જાન્યુઆરીએ સુપ્રીમ કોર્ટે CBI અને EDને સીલબંધ કવરમાં સ્ટેટસ રિપોર્ટ દાખલ કરવા કહ્યું હતું અને અનિલ અંબાણી તથા ADAGને નોટિસ જારી કરી હતી. અરજીમાં આરોપ છે કે 2007-08થી છેતરપિંડી ચાલી રહી હતી, પરંતુ FIR 2025માં નોંધાઈ, જે પોતે જ ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.

અરજી મુજબ, 2013થી 2017 દરમિયાન **RCOM, રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાટેલ (RITL) અને રિલાયન્સ ટેલિકોમ (RTL)**એ SBI સહિતની બેંકો પાસેથી ₹40 હજાર કરોડથી વધુની લોન લીધી હતી.

---

ભંડોળનો ખોટો ઉપયોગ અને NPA

તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે લોનની રકમનો નિર્ધારિત હેતુ સિવાય અન્ય કામોમાં ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ ભંડોળ ગ્રુપની અન્ય કંપનીઓમાં ટ્રાન્સફર થયું. સમયસર ચુકવણી ન થવાને કારણે લોન NPA બની ગઈ.

---

Yes Bank કેસમાં ગંભીર ખુલાસા

EDની તપાસ મુજબ, રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ (RHFL) અને **રિલાયન્સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્સ (RCFL)**માં મોટા પાયે ભંડોળનો દુરુપયોગ થયો.
2017થી 2019 દરમિયાન Yes Bankએ:

• RHFLમાં ₹2,965 કરોડ
• RCFLમાં ₹2,045 કરોડનું રોકાણ કર્યું હતું

ડિસેમ્બર 2019 સુધીમાં આ રકમ NPA બની ગઈ. RHFLના ₹1,353 કરોડ અને RCFLના ₹1,984 કરોડ હજુ બાકી છે. કુલ મળીને Yes Bankને ₹2,700 કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું હોવાનું EDનું કહેવું છે.

---

લોન મંજૂરીમાં ગડબડ: ‘ઇન્ટેન્શનલ કંટ્રોલ ફેલ્યોર’

EDએ તપાસમાં જણાવ્યું કે લોન મંજૂરી પ્રક્રિયામાં ગંભીર ખામીઓ હતી. કેટલાક લોન તો એક જ દિવસે અરજી, મંજૂરી અને વિતરણ થઈ ગયા. ફિલ્ડ ચેક અને મીટિંગ્સ કરાઈ નહોતી, અને ઘણા દસ્તાવેજો ખાલી અથવા તારીખ વગરના હતા. EDએ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને ‘ઇન્ટેન્શનલ કંટ્રોલ ફેલ્યોર’ ગણાવી છે.

હાલ આ કેસમાં તપાસ PMLAની કલમ 5(1) હેઠળ ચાલી રહી છે અને 31 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ એટેચમેન્ટ ઓર્ડર જારી કરવામાં આવ્યો હતો.