મદ્રાસ હાઈકોર્ટનું કેન્દ્રને સૂચન: ભારતમાં પણ  ઓસ્ટ્રેલિયાની જેમ 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ પર વિચાર કરો

મદ્રાસ હાઈકોર્ટે શુક્રવારે કેન્દ્ર સરકારને સૂચન કર્યું છે કે ઓસ્ટ્રેલિયાની જેમ ભારતમાં પણ 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ મૂકવાના મુદ્દે ગંભીરતાથી વિચાર કરવો જોઈએ. કોર્ટે જણાવ્યું કે બાળકોને ઓનલાઈન હાનિકારક કન્ટેન્ટથી બચાવવા માટે હવે કડક પગલાં જરૂરી બની ગયા છે.

મદુરાઈ બેન્ચની ડિવિઝન બેન્ચના જસ્ટિસ જી. જયરામન અને જસ્ટિસ કે. કે. રામકૃષ્ણને સગીરોને ઓનલાઈન પોર્નોગ્રાફિક અને અશ્લીલ કન્ટેન્ટ સરળતાથી ઉપલબ્ધ થવાના મુદ્દે દાખલ કરાયેલી જનહિત અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરી હતી.

ISP પર કડક નિયમોની જરૂર

કોર્ટે કહ્યું કે ઇન્ટરનેટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ (ISP) પર વધુ કડક નિયમો લાગુ થવા જોઈએ. ISPને ફરજિયાત રીતે ‘પેરેન્ટલ કંટ્રોલ’ અથવા ‘પેરેન્ટલ વિન્ડો’ જેવી સુવિધા આપવાની સૂચના આપવામાં આવે, જેથી માતા-પિતા તેમના બાળકોની ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિઓને સરળતાથી મોનિટર અને કંટ્રોલ કરી શકે.

જનહિત અરજીમાં શું માંગ હતી?

આ કેસ એક જૂની જનહિત અરજી સાથે જોડાયેલો છે, જેમાં ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી કે બાળકોને ઇન્ટરનેટ પર અશ્લીલ અને પોર્નોગ્રાફિક કન્ટેન્ટ ખૂબ સરળતાથી મળી જાય છે અને તેને રોકવા માટે કોઈ અસરકારક વ્યવસ્થા નથી.

અરજીમાં માંગ કરવામાં આવી હતી કે નેશનલ કમિશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઈલ્ડ રાઈટ્સ (NCPCR), તમિલનાડુ બાળ અધિકાર આયોગ અને ISPને નિર્દેશ આપવામાં આવે કે તેઓ પેરેન્ટલ કંટ્રોલ સિસ્ટમ ફરજિયાત અમલમાં લાવે. સાથે સાથે શાળાઓ અને સમાજમાં મોટા પાયે જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવામાં આવે.

કોર્ટે આપેલા મહત્વના નિર્દેશ

• નવો કાયદો બને ત્યાં સુધી સરકાર અને સંબંધિત આયોગો જાગૃતિ અભિયાન તેજ કરે.
• શાળાઓ, મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા બાળકો અને વાલીઓને સુરક્ષિત ઇન્ટરનેટ ઉપયોગ વિશે માહિતી આપવામાં આવે.
• ISPને પેરેન્ટલ કંટ્રોલ જેવી સુવિધા સરળ અને ફરજિયાત રીતે ઉપલબ્ધ કરાવવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવે.

ઓસ્ટ્રેલિયા મોડેલ શું છે?

ઓસ્ટ્રેલિયાએ નવેમ્બર 2024માં ‘ઓનલાઈન સેફ્ટી અમેન્ડમેન્ટ બિલ’ પસાર કર્યું હતું. આ કાયદા હેઠળ 9 ડિસેમ્બરથી 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે TikTok, X (ટ્વિટર), ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, સ્નેપચેટ અને યુટ્યુબ જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર એકાઉન્ટ બનાવવામાં પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

આ પ્લેટફોર્મ્સને સગીરોના એકાઉન્ટ દૂર કરવાની અને ઉંમરની કડક તપાસ (એજ વેરિફિકેશન) કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. જોકે, આ કાયદાને લઈને ત્યાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને ડિજિટલ અધિકારો પર ચર્ચા પણ ચાલી રહી છે.

મદ્રાસ હાઈકોર્ટના આ સૂચન બાદ હવે ભારતમાં પણ બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા માટે ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા કડક કાયદા પર ચર્ચા તેજ થવાની શક્યતા છે.