અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવની અસર હવે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટ પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને સપ્લાય ચેઇન ખોરવાવાની આશંકા વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ફરી એકવાર મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ 4%નો વધારો થતાં તે પ્રતિ બેરલ 98 ડોલરને પાર પહોંચી ગયો છે. આ છેલ્લા છ અઠવાડિયાનું સૌથી ઊંચું સ્તર છે. બીજી તરફ, અમેરિકી ક્રૂડ પણ 89.50 ડોલર પ્રતિ બેરલની નજીક પહોંચી ગયું છે.
ભારત પર મોંઘવારી અને ઊર્જા સંકટનું જોખમ
ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો ભારત માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. ભારત પોતાની કુલ ક્રૂડ ઓઈલ જરૂરિયાતના લગભગ 85% જેટલા હિસ્સા માટે આયાત પર નિર્ભર છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ મોંઘું થતાં દેશનું આયાત બિલ વધે છે.
આની સીધી અસર મોંઘવારી, ભારતીય રૂપિયા અને વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણ એટલે કે FPIના પ્રવાહ પર પડી શકે છે. જો ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહે છે, તો ભારતીય અર્થતંત્ર પર પણ દબાણ વધવાની આશંકા છે.
ઓઈલ કંપનીઓના માર્જિન પર મોટું દબાણ
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અચાનક થયેલા વધારાથી ભારતની સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના રિટેલ ફ્યુઅલ માર્જિન પર પણ દબાણ વધ્યું છે. કંપનીઓને ડીઝલના વેચાણ પર પ્રતિ લિટર આશરે ₹20.4 સુધીનું નુકસાન થવાની વાત સામે આવી છે.
ક્રૂડ મોંઘું થવા છતાં જો ઘરેલુ બજારમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં તાત્કાલિક વધારો કરવામાં ન આવે, તો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના નફા પર સીધી અસર પડી શકે છે.
HPCL, IOCL અને BPCLના શેરમાં ઘટાડો
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારાની અસર શેરબજારમાં પણ જોવા મળી હતી. ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના શેરોમાં નબળાઈ જોવા મળી.
- હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL): શેરમાં 2.5% સુધીનો ઘટાડો
- ઇન્ડિયન ઓઈલ (IOCL): શેર લગભગ 2% સુધી નીચે
- ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL): શેરમાં લગભગ 1%ની નબળાઈ
ભારતની પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી મોંઘું ક્રૂડ ખરીદે છે અને દેશમાં રિફાઈનિંગ તથા રિટેલ વેચાણ કરે છે. તેથી ક્રૂડના ભાવમાં સતત વધારો તેમના માર્જિન પર દબાણ વધારી શકે છે.
રેડ સીમાં ઓઈલ ટેન્કરો પર હુમલાથી સપ્લાય ચેઇનને ખતરો
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળાનું એક મોટું કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં ઝડપથી બદલાતી પરિસ્થિતિ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવ ઉપરાંત હવે લાલ સાગર વિસ્તારમાં પણ જોખમ વધ્યું છે.
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, યમનના હુતી વિદ્રોહીઓએ લાલ સાગરમાં સાઉદી અરેબિયાના ઓઈલ ટેન્કરોને નિશાન બનાવ્યા છે. આ હુમલો બાબ-અલ-મંદેબ જળસંધિની નાકાબંધીની જાહેરાતના એક દિવસ બાદ થયો હોવાનું કહેવાય છે.
બાબ-અલ-મંદેબ જળસંધિ વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. અહીં અસ્થિરતા વધે તો ઓઈલ ટેન્કરો માટે પરિવહન ખર્ચ અને વીમા ખર્ચ વધી શકે છે. સાથે જ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર પણ ગંભીર અસર થવાની આશંકા છે.
કતારથી LNG સપ્લાય ઓક્ટોબર સુધી અટકવાની આશંકા
ક્રૂડ ઓઈલ ઉપરાંત લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ એટલે કે LNGના વૈશ્વિક સપ્લાયને લઈને પણ ચિંતા વધી રહી છે.
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, કતાર એનર્જી મધ્ય ઓક્ટોબર સુધી LNG શિપમેન્ટ પર લાગુ ‘ફોર્સ મેજર’ને આગળ વધારવાની તૈયારી કરી રહી છે. કતારે જૂનમાં એશિયા અને યુરોપના કેટલાક ગ્રાહકોને ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરના કાર્ગો રદ થવાની જાણ કરી હતી.
જો LNG સપ્લાય પરનો પ્રતિબંધ ઓક્ટોબર સુધી લંબાય છે, તો શિયાળો શરૂ થાય તે પહેલાં યુરોપ અને એશિયામાં ગેસની અછતનું સંકટ વધુ ઘેરું બની શકે છે. મર્યાદિત LNG સપ્લાય માટે બંને બજારો વચ્ચે સ્પર્ધા વધવાની શક્યતા છે.
મે મહિનામાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો થયો હતો
આ અગાઉ મે મહિનામાં સરકારી ઓઈલ કંપનીઓ IOC, BPCL અને HPCLએ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવને ધ્યાનમાં રાખીને પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તબક્કાવાર વધારો કર્યો હતો.
દેશના એક લાખથી વધુ પેટ્રોલ પંપમાંથી 90%થી વધુ પર આ ત્રણ સરકારી ઓઈલ કંપનીઓનું નિયંત્રણ છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લાંબા સમય સુધી વધારો રહે તો દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ અને ઓઈલ કંપનીઓના નફા બંને પર અસર થઈ શકે છે.
ક્રૂડ ઓઈલ $100 પાર જશે?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અને પશ્ચિમ એશિયાની અસ્થિરતા લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધુ ઉછાળો આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફરીથી પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરના આંકડાને પાર કરી શકે છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં સતત તેજી રહે તો ભારતીય શેરબજારમાં પણ ઉતાર-ચઢાવ વધવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને બેન્કિંગ, ઓટો, પેઇન્ટ અને અન્ય ઈંધણ આધારિત ક્ષેત્રોના શેરો પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
સોનું-ચાંદી પણ મોંઘાં થયાં
બીજી તરફ, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સોના-ચાંદીના ભાવમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે. 23 જુલાઈએ સોનાના ભાવમાં ₹274નો વધારો થયો હતો અને તે ₹1.46 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચી ગયું હતું. છેલ્લા ચાર દિવસમાં સોનાના ભાવમાં કુલ ₹4,398નો વધારો થયો છે.
ચાંદીના ભાવમાં પણ ₹360નો વધારો નોંધાયો હતો. આ સાથે ચાંદીનો ભાવ ₹2.26 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચી ગયો હતો. વૈશ્વિક તણાવ અને બજારમાં વધતી અનિશ્ચિતતાને કારણે રોકાણકારો સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળતા સોના-ચાંદીના ભાવને પણ સપોર્ટ મળી રહ્યો છે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
