પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY)ના કરોડો લાભાર્થીઓ માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જાહેરાત કરી છે કે હવે ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ લાભાર્થીઓને વર્ષ દરમિયાન 9ના બદલે માત્ર 4 સબસિડીવાળા LPG સિલિન્ડર મળશે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં LPGના ભાવમાં થયેલા ભારે વધારા અને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૂરાજકીય તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં LPGના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2026ની સરખામણીમાં જૂન 2026 સુધીમાં LPGનો આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક ભાવ લગભગ 46 ટકા વધી ગયો છે. આ વધારાની સીધી અસર ભારતના LPG આયાત ખર્ચ પર પડી રહી છે.
હવે માત્ર 4 સિલિન્ડર પર મળશે ₹300ની સબસિડી
હાલમાં ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ દરેક LPG સિલિન્ડર પર ₹300ની સબસિડી આપવામાં આવે છે. દિલ્હીમાં 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરની કિંમત ₹942 છે. આ પ્રમાણે ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓને સબસિડી બાદ એક સિલિન્ડર આશરે ₹642માં મળે છે.
અગાઉ લાભાર્થીઓને વર્ષમાં 9 સબસિડીવાળા સિલિન્ડર મળતા હતા, પરંતુ હવે આ લાભ માત્ર પહેલા 4 સિલિન્ડર સુધી મર્યાદિત રહેશે. દેશભરમાં હાલમાં 10.58 કરોડથી વધુ ઉજ્જવલા કનેક્શન સક્રિય છે, જેના પર આ નિર્ણયની અસર પડશે.
2016માં શરૂ થઈ હતી ઉજ્જવલા યોજના
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના વર્ષ 2016માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ગરીબ અને ગ્રામ્ય પરિવારોની મહિલાઓને ધુમાડામુક્ત રસોઈની સુવિધા પૂરી પાડવાનો હતો. શરૂઆતમાં લાભાર્થીઓને મફત LPG કનેક્શન સાથે વર્ષમાં 12 સબસિડીવાળા સિલિન્ડર આપવામાં આવતા હતા.
પછી સબસિડીવાળા સિલિન્ડરોની સંખ્યા 12થી ઘટાડીને 9 કરવામાં આવી હતી અને હવે તેને વધુ ઘટાડીને 4 કરવામાં આવી છે.
સરકારનો દાવો: ભારતમાં હજુ પણ સૌથી સસ્તો ગેસ
સરકારનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારે ભાવવધારા છતાં ભારતમાં ઘરેલુ LPGના ભાવને નિયંત્રિત રાખવામાં આવ્યા છે. સરકાર હાલમાં વધેલા ખર્ચનો મોટો હિસ્સો પોતે ઉઠાવી રહી છે જેથી સામાન્ય ગ્રાહકો પર સંપૂર્ણ બોજ ન પડે.
સરકારના આંકડા મુજબ ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓને મળતો ₹642નો સિલિન્ડર પાડોશી દેશો અને વિકસિત અર્થતંત્રોની સરખામણીમાં ઘણો સસ્તો છે.
| દેશ | LPG સિલિન્ડરની કિંમત |
|---|---|
| ભારત (ઉજ્જવલા) | ₹642 |
| પાકિસ્તાન | ₹1,046 |
| નેપાળ | ₹1,207 |
| બાંગ્લાદેશ | ₹1,225 |
| શ્રીલંકા | ₹1,241 |
| અમેરિકા | ₹1,755 |
| ઓસ્ટ્રેલિયા | ₹1,765 |
| કેનેડા | ₹2,411 |
LPGના ભાવમાં 46% વધારો કેમ થયો?
ભારત પોતાની LPG જરૂરિયાતનો લગભગ 60 ટકા હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. તેની કિંમત સાઉદી અરામકો દ્વારા નક્કી કરાતા સાઉદી કોન્ટ્રાક્ટ પ્રાઇસ (CP) પર આધારિત હોય છે.
ફેબ્રુઆરી 2026માં LPGનો બેન્ચમાર્ક ભાવ 542.50 ડોલર પ્રતિ ટન હતો, જે એપ્રિલમાં વધીને 775 ડોલર અને જૂનમાં 790 ડોલર પ્રતિ ટન સુધી પહોંચી ગયો. એટલે કે માત્ર ચાર મહિનામાં લગભગ 46 ટકા વધારો નોંધાયો છે.
આ વધારાનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલો તણાવ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર પડેલી અસર છે.
ભારતે સપ્લાય જાળવવા લીધાં અનેક પગલાં
વિશ્વના લગભગ એક-તૃતીયાંશ ક્રૂડ ઓઇલ અને ભારતની 54 ટકા LPG આયાત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના માર્ગેથી આવે છે. સંઘર્ષ દરમિયાન અનેક દેશોના જહાજો પ્રભાવિત થયા હોવા છતાં ભારતે પોતાના જહાજો દ્વારા સપ્લાય જાળવી રાખી હતી.
સાથે જ ભારતે ઘરેલું LPG ઉત્પાદન લગભગ 60 ટકા વધાર્યું છે અને અમેરિકા, કેનેડા તથા અલ્જીરિયા જેવા દેશોમાંથી વધારાની ખરીદી શરૂ કરી છે. હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ઘરેલુ ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપીને સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહી છે.
પેટ્રોલ, ડીઝલ અને CNGના ભાવમાં પણ વધારો
LPG ઉપરાંત છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને CNGના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. મે મહિનામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કુલ ₹7.50 પ્રતિ લિટરનો વધારો થયો છે, જ્યારે CNG લગભગ ₹6 પ્રતિ કિલો મોંઘી થઈ છે.
વૈશ્વિક બજારમાં વધતા ઇંધણ ખર્ચના કારણે સામાન્ય લોકોના ઘરેલુ બજેટ પર વધારાનો બોજ પડી રહ્યો છે. હવે ઉજ્જવલા યોજનામાં સબસિડીવાળા સિલિન્ડરોની સંખ્યા ઘટાડાતા ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો પર તેની વધુ અસર જોવા મળી શકે છે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
