નેપાળે ભારત સાથે ચાલી રહેલા સીમા વિવાદને વધુ ઘેરો બનાવી દીધો છે. તેની નવી ₹100ની નોટ પર છાપાયેલ નકશામાં લિપુલેખ, કાલાપાણી અને લિમ્પિયાધુરા નેપાળનો ભાગ દર્શાવવામાં આવ્યો છે, જ્યારે આ ત્રણેય વિસ્તારો ભારતની સરહદમાં આવે છે.
ભારતની સરકારે આ પગલાને એકતરફી અને ખોટો દાવો ગણાવી, કડક ટીકા કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું:
“આવા દાવાથી સત્ય બદલાતું નથી. નેપાળ ભારતની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન કરે. આ દાવા દ્વિપક્ષીય કરારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.”
નોટ પરના નકશાનો વિવાદ
- આ નકશો માત્ર ₹100ની નોટ પર છે; ₹10, ₹50, ₹500 અને ₹1000 નોટોમાં નથી.
- નોટની ડાબી બાજુ પર માઉન્ટ એવરેસ્ટ, જમણી બાજુ પર નેપાળનો રાષ્ટ્રીય ફૂલ ગુરાંસનું વોટરમાર્ક છે.
- નકશા પાસે લુમ્બિનીનો અશોક સ્તંભ છે, જ્યાં ભગવાન બુદ્ધનો જન્મસ્થળ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
- પાછળની બાજુ પર શીંગડાવાળો ગેંડો દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
- નોટ પર જારી કરવાની તારીખ 2081 બીએસ દર્શાવવામાં આવી છે, જે 2024 વર્ષના અનુરૂપ છે.
ઇતિહાસ અને અગાઉના પ્રયાસો
- 2020માં ઓલી સરકારે પહેલીવાર આ વિવાદાસ્પદ નકશો જાહેર કર્યો હતો, જેને સંસદે મંજૂર કરી હતી.
- તે સમયે પણ ભારતે તેને એકતરફી અને ખોટો દાવો ગણાવ્યો અને કહ્યું કે આ રીતે ક્ષેત્ર વધારવાનો પ્રયાસ માન્ય રહેશે નહીં.
- આજથી પહેલા ભારત અને નેપાળ વચ્ચે આ 3 પ્રદેશો: લિપુલેખ, કાલાપાણી અને લિમ્પિયાધુરા સીમા વિવાદના કેન્દ્રમાં રહ્યા છે.
જમીન-સીમા પરનો વ્યૂહાત્મક મહત્વ
- આ વિસ્તારો ઉત્તરાખંડના પિથોરાગઢ જિલ્લામાં આવેલ છે અને ભારત-નેપાળ-ચીન ટ્રાય-જંકશનનો ભાગ છે.
- કાલાપાણીમાંથી ભારત સરળતાથી ચીની સેના પર નજર રાખી શકે છે.
- 1962માં આ વિસ્તારમાં ભારતે સેના તહેનાત કરી હતી; આજકાલ ITBP તહેનાત છે.
- લિપુલેખ ઘાટ મારફતે માનસરોવર યાત્રા પસાર થાય છે; 2020માં 80 કિમી લાંબા નવા માર્ગનું ઉદ્ઘાટન થયું, જેને નેપાળે વિવાદાસ્પદ ગણાવ્યો.
ભારતનું સ્પષ્ટ નિવેદન
ભારતે દાવો કર્યો છે કે આ ત્રણેય વિસ્તારો ભારતના જ છે અને નેપાળના વિસ્તરણવાદને સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
બંને દેશો વચ્ચે સરહદ લગભગ 1850 કિમી લાંબી છે, જે ભારતના 5 રાજ્યો – સિક્કિમ, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાંથી પસાર થાય છે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
