કાલે નહેરૂનો રેકોર્ડ તોડશે મોદી: બંનેમાં 8 રસપ્રદ સમાનતાઓ; સંસદમાં નહેરૂ પર કરેલા નિવેદનો ફરી ચર્ચામાં

ભારતીય રાજકારણમાં 10 જૂન 2026નો દિવસ ઐતિહાસિક બનવા જઈ રહ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન તરીકે સતત 4,399 દિવસનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરીને ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરૂનો 64 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડી દેશે. નહેરૂએ 1952થી 1964 સુધી ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન તરીકે 4,398 દિવસ સત્તા સંભાળી હતી, જ્યારે મોદી હવે તેનાથી એક દિવસ આગળ નીકળી જશે.

જોકે નહેરૂ અને મોદી વચ્ચે વૈચારિક અંતર ઘણું મોટું માનવામાં આવે છે, તેમ છતાં બંનેના રાજકીય જીવનમાં કેટલીક નોંધપાત્ર સમાનતાઓ જોવા મળે છે. એક તરફ મોદીએ વર્ષો દરમિયાન સંસદમાં અનેક વખત નહેરૂની નીતિઓ અને નિર્ણયોની ટીકા કરી છે, તો બીજી તરફ બંનેએ પોતાના સમયગાળામાં ભારતના વિકાસને નવી દિશા આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન તરીકે મોદીનો નવો રેકોર્ડ

જવાહરલાલ નહેરૂ 15 ઓગસ્ટ 1947થી વડાપ્રધાન હતા, પરંતુ તેઓ 1952ની પ્રથમ લોકસભા ચૂંટણી પછી ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન બન્યા. 13 મે 1952થી 27 મે 1964 સુધી તેમણે સતત 4,398 દિવસ દેશનું નેતૃત્વ કર્યું.

નરેન્દ્ર મોદી 26 મે 2014ના રોજ પ્રથમ વખત વડાપ્રધાન બન્યા હતા. ત્યારબાદ 2019 અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં સતત જીત મેળવી તેઓ ત્રીજી વખત સત્તામાં આવ્યા. હવે 10 જૂન 2026ના રોજ તેઓ ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન તરીકે નહેરૂનો રેકોર્ડ પાછળ છોડશે.

નહેરૂ અને મોદી વચ્ચેની 8 રસપ્રદ સમાનતાઓ

1. સતત ત્રણ લોકસભા ચૂંટણીમાં જીત
નહેરૂ અને મોદી બંનેએ સતત ત્રણ લોકસભા ચૂંટણીમાં પોતાની પાર્ટીને બહુમતી અપાવી.

2. મજબૂત વ્યક્તિગત લોકપ્રિયતા
બંને નેતાઓની લોકપ્રિયતા તેમના પક્ષની ઓળખથી પણ આગળ રહી છે.

3. આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ
નહેરૂએ ગૂટનિરપેક્ષ ચળવળ દ્વારા ભારતને વૈશ્વિક મંચ પર ઓળખ અપાવી, જ્યારે મોદીએ G20, વૈશ્વિક કૂટનીતિ અને આર્થિક પ્રભાવ દ્વારા ભારતની છાપ મજબૂત કરી.

4. સંસ્થાઓના નિર્માણ પર ભાર
નહેરૂના સમયમાં IIT, AIIMS અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓની સ્થાપના થઈ, જ્યારે મોદીના સમયમાં ડિજિટલ ઈન્ડિયા, સ્ટાર્ટઅપ ઈન્ડિયા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સને વેગ મળ્યો.

5. કેન્દ્રમાં મજબૂત નેતૃત્વ
બંનેના સમયમાં સત્તાનું કેન્દ્રિયકરણ અને મજબૂત વડાપ્રધાન કાર્યાલય ચર્ચાનો વિષય રહ્યું.

6. લાંબો કાર્યકાળ
બંને નેતાઓએ દાયકાથી વધુ સમય સુધી દેશનું નેતૃત્વ કર્યું.

7. સમર્થકો અને વિરોધીઓ બંનેમાં ચર્ચાનો વિષય
નહેરૂ હોય કે મોદી, બંને વિશે દેશ બે અલગ અભિપ્રાયોમાં વહેંચાયેલો જોવા મળે છે.

8. રાજકારણની બહાર પણ પ્રભાવ
બંને નેતાઓએ રાજકીય ચર્ચા ઉપરાંત સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર પણ લાંબા ગાળાનો પ્રભાવ છોડ્યો.

સંસદમાં નહેરૂ અંગે મોદીના નિવેદનો ચર્ચામાં

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વડાપ્રધાન મોદીએ સંસદમાં અનેક વખત નહેરૂની નીતિઓની ટીકા કરી છે.

2023માં રાજ્યસભામાં મોદીએ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, “નહેરૂનું સરનેમ રાખવામાં શરમ શા માટે આવે છે?” આ નિવેદન બાદ દેશભરમાં રાજકીય ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.

2024માં લોકસભામાં મોદીએ નહેરૂના એક જૂના ભાષણનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું હતું કે નહેરૂ ભારતીયોની કાર્યશૈલી વિશે ટીકા કરતા હતા. જોકે બાદમાં નહેરૂના મૂળ ભાષણને લઈને અલગ અર્થઘટનો પણ સામે આવ્યા હતા.

2025માં મોદીએ સિંધુ જળ સમજૂતીની ટીકા કરતાં કહ્યું હતું કે ભારતના હિતોને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. આ મુદ્દે આજે પણ રાજકીય અને કૂટનીતિક વર્તુળોમાં ચર્ચા ચાલુ છે.

અમિત શાહે નહેરૂની ભૂલને ‘બ્લન્ડર’ કહી

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે 2023માં લોકસભામાં કહ્યું હતું કે કાશ્મીર મુદ્દે નહેરૂના બે નિર્ણયો “ભૂલ નહીં, પણ બ્લન્ડર” હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે સમય પહેલા સીઝફાયર અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં મુદ્દો લઈ જવાના નિર્ણયોના કારણે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) અસ્તિત્વમાં આવ્યું.

બીજી તરફ, ઇતિહાસકારો અને રાજકીય વિશ્લેષકોનો એક વર્ગ માને છે કે તે સમયની આંતરરાષ્ટ્રીય અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવામાં આવ્યા હતા.

અટલજીનું અલગ દૃષ્ટિકોણ

ભાજપના જ દિગ્ગજ નેતા અને પૂર્વ વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ 1999માં લોકસભામાં નહેરૂ વિશે સકારાત્મક અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે નહેરૂ સાથે મતભેદ હોવા છતાં તેમના પ્રત્યે આદર હતો.

વાજપેયીએ સંસદમાં કહ્યું હતું કે, “મતભેદ હોવા છતાં દેશ માટે સાથે કામ કરવાની ભાવના હોવી જોઈએ.” આ નિવેદન આજે પણ ભારતીય રાજકારણમાં તંદુરસ્ત લોકશાહી ચર્ચાના ઉદાહરણ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.

નહેરૂ અને મોદી: બે યુગ, બે વિચારધારા

નહેરૂ અને મોદી ભારતના બે અલગ યુગના નેતાઓ છે. એકે સ્વતંત્રતા પછીના ભારતનું નિર્માણ કર્યું તો બીજાએ 21મી સદીના ભારતને વૈશ્વિક મંચ પર નવી ઓળખ અપાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. બંનેના કાર્યકાળ, નીતિઓ અને નિર્ણયોને લઈને મતભેદ હોઈ શકે, પરંતુ ભારતીય રાજકારણના ઇતિહાસમાં બંનેનું સ્થાન વિશેષ રહ્યું છે.

હવે જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન તરીકે નહેરૂનો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ તોડવાના આરે છે, ત્યારે દેશના રાજકીય ઇતિહાસમાં એક નવા અધ્યાયની શરૂઆત થવા જઈ રહી છે.