આજથી RBI MPCની 3-દિવસીય બેઠક શરૂ: રેપો રેટ સ્થિર રહેવાની શક્યતા, 5 ઓગસ્ટે થશે મોટા નિર્ણયોની જાહેરાત

મુંબઈ: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ત્રણ દિવસીય બેઠક આજે સોમવાર, 3 ઓગસ્ટથી શરૂ થઈ ગઈ છે. આ બેઠકમાં વ્યાજ દરો, મોંઘવારી, લિક્વિડિટી અને આર્થિક વિકાસ સહિતના મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વખતે RBI રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર કર્યા વગર તેને 5.25% પર યથાવત રાખી શકે છે.

મોંઘવારીના બદલાતા વલણ, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વના કડક વલણને ધ્યાનમાં રાખીને RBI સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. બેઠકના નિર્ણયોની સત્તાવાર જાહેરાત 5 ઓગસ્ટે RBI ગવર્નર દ્વારા કરવામાં આવશે.

2025માં ચાર વખત કુલ 1.25%નો ઘટાડો

ગયા વર્ષે RBIએ વ્યાજ દરોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડા કર્યા હતા.

• ફેબ્રુઆરી 2025: રેપો રેટ 6.50% થી ઘટાડીને 6.25% કરવામાં આવ્યો.
• આ ઘટાડો લગભગ પાંચ વર્ષ બાદનો પ્રથમ ઘટાડો હતો.
• એપ્રિલ 2025: બીજી બેઠકમાં 0.25%નો વધુ ઘટાડો.
• જૂન 2025: RBIએ ત્રીજી વખત 0.50%નો મોટો ઘટાડો કર્યો.
• ડિસેમ્બર 2025: 0.25%ના ઘટાડા બાદ રેપો રેટ 5.25% પર આવ્યો.

આ રીતે 2025 દરમિયાન કુલ 1.25 ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો.

જૂનની બેઠકમાં રેપો રેટ યથાવત રાખ્યો હતો

RBIની છેલ્લી મોનેટરી પોલિસી બેઠક જૂનમાં યોજાઈ હતી. તેમાં રેપો રેટને 5.25% પર યથાવત રાખવામાં આવ્યો હતો. જોકે, 2027 માટેના મોંઘવારીના અંદાજને 4.6% થી વધારીને 5.1% કરવામાં આવ્યો હતો.

વર્તમાન નાણાકીય વર્ષમાં કુલ છ MPC બેઠકો યોજાવાની છે અને આ બેઠક આ વર્ષનો ત્રીજો સમીક્ષા ચક્ર ગણાય છે. પ્રથમ બેઠક એપ્રિલમાં યોજાઈ હતી.

RBI ઉતાવળમાં નિર્ણય નહીં કરે

આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઊંચા રહેતા અને અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરો ઊંચા રાખવાના સંકેતો હોવા છતાં RBI હાલ કોઈ ઉતાવળમાં નિર્ણય લેવાની શક્યતા ઓછી છે.

કેન્દ્રીય બેંકનું ધ્યાન મુખ્યત્વે નીચેના મુદ્દાઓ પર રહેશે:

• ઘરેલું મોંઘવારી (CPI)
• બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી
• આર્થિક વિકાસ દર
• વૈશ્વિક નાણાકીય પરિસ્થિતિ

ડિસેમ્બરમાં વ્યાજ દર વધારાની શક્યતા?

ઇક્વિરસ સિક્યોરિટીઝના રિસર્ચ હેડ મૌલિક પટેલે જણાવ્યું છે કે હાલના સંજોગોમાં વ્યાજ દરોમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા ઓછી છે. તેમના અનુસાર પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો અને હવામાન સંબંધિત પરિબળોના કારણે જથ્થાબંધ તેમજ છૂટક મોંઘવારીમાં દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.

તેમણે આખા વર્ષ માટે CPI મોંઘવારીનો અંદાજ 4.9% રાખ્યો છે.

મૌલિક પટેલે વધુમાં કહ્યું કે વૈશ્વિક સ્તરે કડક બનતી નાણાકીય નીતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને RBI ભવિષ્યના નિર્ણયોમાં સાવચેતી રાખશે. ઇક્વિરસ સિક્યોરિટીઝનું માનવું છે કે ડિસેમ્બર 2026ની પોલિસી સમીક્ષામાં RBI 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરી શકે છે.

રેપો રેટ શું છે અને કેમ મહત્વનો છે?

રેપો રેટ એટલે તે દર, જેના પર RBI વેપારી બેંકોને ટૂંકા ગાળાની લોન આપે છે. આ દરમાં ફેરફાર સીધો સામાન્ય લોકોની લોન અને EMI પર અસર કરે છે.

જ્યારે મોંઘવારી વધે

RBI રેપો રેટ વધારે છે

તેના કારણે બેંકો માટે RBI પાસેથી લોન લેવી મોંઘી બને છે, બેંકો ગ્રાહકો માટે હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય લોનના વ્યાજ દર વધારી શકે છે, બજારમાં નાણાંનો પ્રવાહ ઘટે છે, માંગ ઘટે છે અને મોંઘવારી નિયંત્રણમાં લાવવાનો પ્રયાસ થાય છે.

જ્યારે અર્થતંત્ર ધીમું પડે

RBI રેપો રેટ ઘટાડે છે

બેંકોને સસ્તી લોન મળે છે, ગ્રાહકોને ઓછી વ્યાજદરે લોન મળે છે, બજારમાં નાણાંનો પ્રવાહ વધે છે, ખર્ચ અને રોકાણમાં વધારો થાય છે અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વેગ મળે છે.

લોનધારકો માટે શું મહત્વનું?

જો RBI રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે તો:

• હોમ લોન EMIમાં તાત્કાલિક ફેરફાર નહીં થાય.
• ફ્લોટિંગ રેટ લોન ધરાવતા ગ્રાહકોને હાલ રાહત મળશે.
• બેંકોના વ્યાજ દરોમાં સ્થિરતા રહી શકે છે.

પરંતુ જો ભવિષ્યમાં મોંઘવારી વધે અને RBI ડિસેમ્બરમાં દર વધારવાનો નિર્ણય લે તો EMIમાં વધારો થઈ શકે છે.

બજારની નજર 5 ઓગસ્ટ પર

હાલના સંકેતો મુજબ RBI આ બેઠકમાં સ્થિરતા અને સાવચેતીનો માર્ગ અપનાવે તેવી શક્યતા વધુ છે. જોકે, બજાર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત રહેશે:

• RBIનું મોંઘવારી અંગેનું મૂલ્યાંકન
• આર્થિક વિકાસનો અંદાજ
• લિક્વિડિટી પર વલણ
• ભવિષ્ય માટેનો પોલિસી સંકેત (Forward Guidance)

આ તમામ મુદ્દાઓ પર 5 ઓગસ્ટે થનારી જાહેરાત બાદ શેરબજાર, બોન્ડ માર્કેટ અને બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ હલચલ જોવા મળી શકે છે.