અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાને પરિસ્થિતિને પોતાના ફાયદામાં ફેરવી દીધી છે. એક તરફ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ રહી છે, તો બીજી તરફ ઈરાન ઓઈલ અને ગેસમાંથી રેકોર્ડ કમાણી કરી રહ્યું છે.
માહિતી અનુસાર, ઈરાને વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ જળસંધિમાંથી પસાર થતા જહાજો પર પ્રતિ જહાજ અંદાજે 20 લાખ ડોલર (લગભગ ₹18.8 કરોડ)નો “વોર ટેક્સ” વસૂલવાનો નિર્ણય લીધો છે, જે પહેલેથી અમલમાં આવી ગયો છે.
ખાર્ગ ટર્મિનલ ચાલુ, ‘ઘોસ્ટ ફ્લીટ’થી ચીનને સપ્લાય
અમેરિકાએ ઈરાનના ખાર્ગ આઇલેન્ડ નજીક સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા, પરંતુ ઓઈલ ટર્મિનલ પર સીધો હુમલો ટાળ્યો હતો. આનો ફાયદો ઉઠાવી ઈરાને પોતાનો ખાર્ગ ઓઈલ ટર્મિનલ ચાલુ રાખ્યો છે.
સાથે જ, ઈરાન ‘ઘોસ્ટ ફ્લીટ’ (ગુપ્ત રીતે સંચાલિત ટેન્કરો) દ્વારા ચીનને સતત ઓઈલ સપ્લાય કરી રહ્યું છે, જે તેની આવકનો મોટો સ્ત્રોત બની રહ્યો છે.
હોર્મુઝ પર પકડ: “સત્તા” દર્શાવવાનો પ્રયાસ
ઈરાનના સાંસદ અલાઉદ્દીન બોરુજેર્દી મુજબ, જહાજો પાસેથી ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલવાનો નિર્ણય દેશની “સ્વાયત્તતા અને શક્તિ” દર્શાવે છે.
તેમણે કહ્યું કે યુદ્ધમાં ખર્ચ વધે છે, તેથી હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી શુલ્ક લેવું જરૂરી છે.
ખાડી દેશો પર મોટો ઝટકો: ઉત્પાદન 70% સુધી ઘટ્યું
ઈરાનની આક્રમક નીતિ અને હોર્મુઝ જળસંધિ પર વધતા જોખમોને કારણે સાઉદી અરેબિયા, કતાર, ઇરાક, કુવૈત અને UAE જેવા દેશો પર ભારે અસર પડી છે.
- કુલ ઓઈલ અને ગેસ ઉત્પાદન 70% સુધી ઘટ્યું
- સુરક્ષિત દરિયાઈ માર્ગોની અછત
- વધતા હુમલાઓ અને ઇન્શ્યોરન્સ ખર્ચમાં વધારો
દેશવાર અસર
સાઉદી અરેબિયા:
ઉત્પાદન 1 કરોડ બેરલ/દિવસથી ઘટીને 80 લાખ બેરલ સુધી આવ્યું. સ્ટોરેજ ભરાતા કેટલાક કૂવા બંધ કરવાના પડ્યા.
કતાર:
વિશ્વની 20% LNG સપ્લાય આપતો કતાર હવે 17% નિકાસ ઘટાડા સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.
ઇરાક:
ઉત્પાદન 43 લાખથી ઘટીને 13 લાખ બેરલ/દિવસ. વિદેશી કંપનીઓએ સ્ટાફ પાછો બોલાવ્યો.
કુવૈત:
નિકાસ લગભગ ઠપ, ટેન્કરો બંદરો પર અટવાયેલા. 50% ઉત્પાદન બંધ કરવું પડ્યું.
UAE:
પાઇપલાઇન કાર્યરત હોવા છતાં હોર્મુઝમાં ઓઈલ ફસાયેલું. ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ 400% વધ્યું.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળો
મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વધતા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર વધારો થયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 112 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે જુલાઈ 2022 પછીનું ઉચ્ચતમ સ્તર છે.
અમેરિકાનો મોટો નિર્ણય: ઈરાની ઓઈલ પર 30 દિવસની છૂટ
વધતી મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે અમેરિકાએ ઈરાની ઓઈલ ખરીદી પર 30 દિવસની છૂટ આપી છે.
આ છૂટ 20 માર્ચથી 19 એપ્રિલ સુધી લાગુ રહેશે અને સમુદ્રમાં પહેલેથી હાજર ટેન્કરોમાંથી ઓઈલ ખરીદી શકાય છે.
અમેરિકી ટ્રેઝરી મંત્રીએ જણાવ્યું કે આ પગલાથી ગ્લોબલ માર્કેટમાં લગભગ 14 કરોડ બેરલ ઓઈલ ઉપલબ્ધ થશે અને સપ્લાય પરનો દબાણ ઘટશે.
ભારત પર શું અસર?
જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 100 ડોલરથી ઉપર જ રહેશે તો:
- મોંઘવારીમાં વધારો થશે
- પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધી શકે
- શેરબજાર પર નકારાત્મક અસર પડશે
નિષ્કર્ષ
યુદ્ધની વચ્ચે ઈરાન માટે આ સંકટ એક તક બની ગયું છે, જ્યારે ખાડી દેશો માટે આ મોટું પડકાર બની રહ્યું છે. હોર્મુઝ જળસંધિ પરનો કાબૂ અને ‘વોર ટેક્સ’ ઈરાનને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવી રહ્યો છે, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા વધારી રહ્યો છે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
