હોર્મુઝ તણાવથી ઇન્ટરનેટ પર ખતરો: ભારત સહિત દુનિયામાં સ્પીડ ધીમી પડવાની આશંકા

અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે વધતા તણાવના કારણે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિસ્તારમાં સ્થિતિ સંવેદનશીલ બની રહી છે. અત્યાર સુધી આ વિસ્તાર ઊર્જા સપ્લાય માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાતો હતો, પરંતુ હવે નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે અહીંથી પસાર થતી સમુદ્રની નીચેની ઇન્ટરનેટ કેબલ્સને નુકસાન થવાથી વૈશ્વિક ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પર અસર પડી શકે છે.

હોર્મુઝ માર્ગ માત્ર વિશ્વનું લગભગ 20 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ અને 25 ટકા LNG પરિવહન માટે જ નહીં, પરંતુ ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ માર્ગની નીચે ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ્સ બિછાવેલા છે, જે વિશ્વના મોટા ભાગના ડેટા ટ્રાફિકને સંભાળે છે.

---

સમુદ્રની નીચેનો ઇન્ટરનેટ નેટવર્ક

ઘણા લોકો માને છે કે ઇન્ટરનેટ મુખ્યત્વે સેટેલાઇટથી ચાલે છે, પરંતુ હકીકતમાં વિશ્વનો લગભગ 95 થી 97 ટકા ડેટા ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ્સ મારફતે ટ્રાન્સફર થાય છે. આ કેબલ્સ સમુદ્રની નીચે બિછાવેલા હોય છે અને દેશોને એકબીજા સાથે જોડે છે.

ભારતને યુરોપ, આફ્રિકા અને પશ્ચિમ એશિયા સાથે જોડતી મહત્વપૂર્ણ કેબલ સિસ્ટમ્સ જેમ કે SEA-ME-WE, AAE-1 અને EIG આ જ રૂટ પાસેથી પસાર થાય છે. આ કારણે હોર્મુઝ વિસ્તાર હવે એક “ડિજિટલ ચોકપોઇન્ટ” તરીકે પણ ઓળખાય છે.

---

ભારત માટે શા માટે મોટો ખતરો?

ભારતની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થા મોટાભાગે આ દરિયાઈ કેબલ્સ પર નિર્ભર છે. ભારતનો મોટો ઇન્ટરનેશનલ ડેટા ટ્રાફિક અરબી સમુદ્ર અને ખાડી વિસ્તાર મારફતે જાય છે.

જો કેબલ્સને નુકસાન થાય તો:

• લેટન્સી વધશે: ડેટાને લાંબા વિકલ્પિક રૂટ પર મોકલવો પડશે, જેના કારણે ડેટા ટ્રાન્સફર સમય વધશે
• ઇન્ટરનેટ ધીમું થશે: યુટ્યુબ, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને નેટફ્લિક્સ જેવી સેવાઓ પર બફરિંગ વધી શકે
• વિડિયો કોલ અને ક્લાઉડ પર અસર: ઓફિસ વર્ક, ઓનલાઈન મીટિંગ્સ અને ક્લાઉડ સર્વિસમાં વિક્ષેપ આવી શકે

---

IT સેક્ટર અને બેન્કિંગ પર અસર

ભારતનું IT અને આઉટસોર્સિંગ સેક્ટર લગભગ 250 બિલિયન ડોલરનું છે. આ ક્ષેત્ર અમેરિકી અને યુરોપિયન ક્લાયન્ટ્સ સાથે રિયલ-ટાઇમ કનેક્ટિવિટી પર આધારિત છે.

જો કેબલ્સ કપાય:

• કંપનીઓના સર્વિસ એગ્રીમેન્ટ્સ તૂટી શકે
• પેનલ્ટી અને નાણાકીય નુકસાન થઈ શકે
• SWIFT જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્કિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન ધીમા પડી શકે
• ખાડી દેશોમાંથી આવતી રેમિટન્સ પર અસર થઈ શકે

---

શું ઇન્ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે?

નિષ્ણાતો અનુસાર, ઇન્ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ થવાની શક્યતા ખૂબ ઓછી છે. ઇન્ટરનેટ નેટવર્ક એવી રીતે બનાવવામાં આવ્યું છે કે એક માર્ગ બંધ થાય તો ટ્રાફિક બીજા માર્ગ પર ડાયવર્ટ થઈ જાય છે.

પરંતુ રી-રૂટિંગને કારણે:

• સ્પીડ ઘટી શકે
• નેટવર્ક પર લોડ વધી શકે
• શેરબજાર અને હાઈ-ફ્રીક્વન્સી ટ્રેડિંગમાં જોખમ વધી શકે

---

વિકલ્પો પર વધી રહ્યું છે ધ્યાન

આ સંભવિત ખતરને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સહિત ઘણા દેશો હવે વૈકલ્પિક કેબલ રૂટ્સ અને ટેક્નોલોજી પર રોકાણ કરી રહ્યા છે. સેટેલાઇટ આધારિત ઇન્ટરનેટ સેવાઓ જેમ કે Starlink બેકઅપ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

ભવિષ્યમાં સંવેદનશીલ વિસ્તારોને બાયપાસ કરતી નવી કેબલ લાઈનો વિકસાવવાની યોજનાઓ પણ ચાલી રહી છે.

---

હોર્મુઝ વિસ્તારમાં વધતો તણાવ હવે માત્ર ઊર્જા પુરવઠા માટે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે. ઇન્ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ થવાની શક્યતા ભલે ઓછી હોય, પરંતુ તેની ગતિ અને ગુણવત્તા પર નોંધપાત્ર અસર પડી શકે છે, જેનો પ્રભાવ સામાન્ય યુઝરથી લઈને મોટા ઉદ્યોગો સુધી સૌને અનુભવવો પડી શકે છે.