દેશમાં સ્વચ્છ ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા અને વિદેશી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. સરકારે જાહેર કરેલા નવા નોટિફિકેશન મુજબ હવે 22%થી 30% સુધી ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ પર કોઈ એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલવામાં આવશે નહીં. આ નિર્ણય E22, E25, E27 અને E30 જેવા નવા પેટ્રોલ વેરિઅન્ટ્સ પર લાગુ પડશે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલ E20 (20% ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ) માટે કોઈ ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી નથી. જોકે E20થી વધુ ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ પ્રથમ વખત એટલું મોટું નાણાકીય પ્રોત્સાહન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
શું છે ઇથેનોલ?
ઇથેનોલ એક પ્રકારનો આલ્કોહોલ છે, જે શેરડી, મકાઈ, બટાકા અને અન્ય સ્ટાર્ચ તથા ખાંડયુક્ત પાકોના ફર્મેન્ટેશનથી બનાવવામાં આવે છે. તેને પેટ્રોલમાં ભેળવીને વાહનોમાં ઇંધણ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઇથેનોલને પર્યાવરણમૈત્રી ઇંધણ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે.
ઇથેનોલના ત્રણ મુખ્ય પ્રકાર છે. ફર્સ્ટ જનરેશન ઇથેનોલ શેરડી, મકાઈ અને અન્ય કૃષિ પાકોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. સેકન્ડ જનરેશન ઇથેનોલ કૃષિ કચરો અને બાયોમાસમાંથી તૈયાર થાય છે, જ્યારે થર્ડ જનરેશન બાયોફ્યુઅલ શેવાળ (Algae)માંથી બનાવવાની ટેક્નોલોજી પર કામ ચાલી રહ્યું છે.
સરકારનો હેતુ શું છે?
ભારત હાલમાં તેની કુલ ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતનો લગભગ 87 ટકા હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. આયાતી તેલ પરની નિર્ભરતા દેશના વિદેશી ચલણ ભંડાર પર મોટો ભાર મૂકે છે. સરકારનું માનવું છે કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધારવાથી આયાતમાં ઘટાડો થશે અને દેશને હજારો કરોડ રૂપિયાની બચત થશે.
આ ઉપરાંત, ઇથેનોલનું ઉત્પાદન મુખ્યત્વે કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલ હોવાથી શેરડી અને અન્ય પાક ઉગાડતા ખેડૂતોને પણ સીધો લાભ મળશે. બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગને વેગ મળવાથી ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર મજબૂત બનવાની પણ આશા છે.
નવા બ્લેન્ડ માટે તકનીકી તૈયારી પૂર્ણ
સરકારે માત્ર ટેક્સ રાહત જ આપી નથી, પરંતુ નવા ઇંધણ ધોરણો પણ તૈયાર કરી દીધા છે. ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) એ E22, E25, E27 અને E30 પેટ્રોલ બ્લેન્ડ્સ માટે ગુણવત્તા ધોરણો જાહેર કર્યા છે.
IS 19850:2026 હેઠળ લાગુ કરાયેલા આ ધોરણોમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ, ઓક્ટેન રેટિંગ, સલ્ફરની મર્યાદા, સલામતી નિયમો અને પરીક્ષણ પ્રક્રિયાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે. 15 મે 2026થી આ ધોરણો અમલમાં આવી ચૂક્યા છે.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગમાં ભારતની મોટી સિદ્ધિ
ભારતે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કાર્યક્રમમાં નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે. મૂળરૂપે 2030 સુધી E20 બ્લેન્ડિંગનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેની સિદ્ધિ માટેનો સમયગાળો ઘટાડીને 2025-26 કરવામાં આવ્યો હતો.
સરકારી તેલ કંપનીઓએ 2022માં જ 10 ટકા બ્લેન્ડિંગનું લક્ષ્ય સમય પહેલાં હાંસલ કરી લીધું હતું. હવે સરકાર E20થી પણ વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ તરફ આગળ વધી રહી છે.
વાહનચાલકોની ચિંતા શું છે?
E20 ઇંધણના અમલીકરણ દરમિયાન કેટલાક વાહન માલિકોએ માઇલેજમાં ઘટાડો, એન્જિનની કામગીરી અને જૂના વાહનોના પાર્ટ્સ પર અસર અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. આ મુદ્દો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પણ પહોંચ્યો હતો.
જોકે સરકારે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે તમામ વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણો અને અભ્યાસ બાદ જ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ E20 ઇંધણના અમલીકરણ સામેની અરજી ફગાવી દીધી હતી.
શું માઇલેજ ઘટે છે?
ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદકોની સંસ્થા SIAM અનુસાર કેટલીક જૂની ગાડીઓમાં E20 ઇંધણના ઉપયોગથી માઇલેજમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે, પરંતુ તેનાથી વાહનની સુરક્ષા અથવા એન્જિનને ગંભીર નુકસાન થતું નથી. નવી પેઢીની ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ અને E20-સંગત ગાડીઓ માટે આ સમસ્યા લગભગ નથી.
શું પેટ્રોલ સસ્તુ થશે?
સામાન્ય માન્યતા એવી છે કે ઇથેનોલ સસ્તું હોવાથી બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલની કિંમત પણ ઘટવી જોઈએ. પરંતુ હાલની સ્થિતિ અલગ છે. સરકારી આંકડાઓ મુજબ ઇથેનોલની ખરીદી કિંમત રિફાઇન્ડ પેટ્રોલ કરતાં વધુ છે.
જુલાઈ 2025 સુધીમાં પરિવહન અને GST સહિત ઇથેનોલની સરેરાશ ખરીદ કિંમત પ્રતિ લિટર 71.32 રૂપિયા હતી, જે કેટલાક કિસ્સાઓમાં પેટ્રોલ કરતાં વધુ પડે છે. તેથી ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધવા છતાં પેટ્રોલના છૂટક ભાવમાં તાત્કાલિક ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે.
દેશને શું ફાયદો થશે?
સરકારના આ નિર્ણયથી ક્રૂડ ઓઇલ આયાતમાં ઘટાડો, વિદેશી ચલણની બચત, ખેડૂતોની આવકમાં વધારો, બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન અને પ્રદૂષણમાં ઘટાડો જેવા અનેક લાભો મળવાની અપેક્ષા છે. E22થી E30 સુધીના નવા બ્લેન્ડ્સને ટેક્સ મુક્તિ આપીને સરકારે ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં વધુ આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે.
તમામ લેટેસ્ટ ન્યૂઝના અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઈલ પર મેળવવા માટે, નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાઓ.
Join WhatsApp Group
